قتیل لاهوری

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

محمد حسن خان قتیل لاهوری مشهور به میرزا قتیل، فیضی دکنی و قتیل لاهوری به خاطر اشعار عرفانی زیبا در ایران و شبه قاره هند شهرت دارد.[۱] گفته شده‌است که قتیل نخست هندو بوده و بعدآً به اسلام گرویده است.[۲] بنا به همین سند نیز نامه نواب نظام الملک بهادر سپه سالار غازی الدهجان دربارهٔ میرزا قتیل شاعر به صاحب زاده خود نوشته، آمده است. و در آن به موسی و طور سینا و ارتباط حروف بین این دو کلمه و چند بیت از اشعار وی اشاره شده‌است.[۲] شیخ آغا بزرگ طهرانی در ذیل عنوانِ «دیوان قتیل لاهوری» در الذریعة[۳] می‌فرماید : « و هو المیرزا محمد حسین بن درگاهی مل من هنود کایته. نزل مع أبیه فیض آباد ، و اسلم هو وعمره ثمانیة عشر سنة علی ید المیرزا محمد باقر الشهید ، واعتنق التشیع وتخلص قتیل ، ثم نزل لکهنو وتوفی ۱۲۴۰ »[۴]

مشهورترین غزل عارفانه قتیل لاهوری که دستمایه قوالان هند نیز بوده بدین شرح است:[۴]

ما را به غمزه کشت و قضا را بهانه ساختخود سوی ما ندید و حیا را بهانه ساخت
دستی به دوش غیر نهاد از ره کرمما را چو دید لغزش پا را بهانه ساخت
آمد برون خانه چو آواز ما شنیدبخشیدن نواله، گدا را، بهانه ساخت
رفتم به مسجد ازپی نظاره رخشدستی به رخ کشید و دعا را بهانه ساخت
زاهد نداشت تاب جمال پری رخانکنجی گرفت و ترس خدا را بهانه ساخت

پانویس[ویرایش]