شپری

اشپری
اشپری
	حوضه آبریز اشپری و هافل در حوضه الب (بخش بریده)
نام محلی	Sprjewja (سوربی بالایی); Spréva (چکی) خطای {{بررسی‌کننده نام بومی}}: برای نام‌های چندگانه، نشانه‌گذاری فهرست مورد انتظار است (راهنما)
مکان
کشور	آلمان، جمهوری چک
ایالت‌ها / استان‌ها	زاکسن، براندنبورگ، برلین (آلمان); استان اوستی ناد لابم (جمهوری چک)
ویژگی‌های ظاهری
سرآب
• مکان	اشپری‌دورف، نویگرسدورف و در کوتمار
• مختصات	۵۱°۰۰′۳۵″شمالی ۱۴°۳۸′۵۹″شرقی / ۵۱٫۰۰۹۷۰۸۳°شمالی ۱۴٫۶۴۹۵۸۸۰°شرقی
• ارتفاع	حدود ۴۳۰ متر
دهانه
• مکان	هافل در برلین-اشپانداو
• مختصات	۵۲°۳۲′۱۰″شمالی ۱۳°۱۲′۳۲″شرقی / ۵۲٫۵۳۶۲۲۰°شمالی ۱۳٫۲۰۸۸۲۷°شرقی
• ارتفاع	۲۹ متر
طول	۳۸۲ کیلومتر
اندازهٔ حوضه	حدود ۱۰۱۰۰ کیلومتر مربع
دبی
• مکان	زوفی‌ن‌وردر (۱۹۶۱–۱۹۹۹)
• میانگین	۹٫۰۴ متر مکعب بر ثانیه
• کمینه	۱٫۲۱ متر مکعب بر ثانیه (۱۸ مه ۱۹۹۳)
• بیشینه	۱۵۲ متر مکعب بر ثانیه (۹ فوریه ۱۹۸۲)
ویژگی‌های حوضه
توالی	هافل ← الب ← دریای شمال
شبکهٔ رود	الب
شهر(ها)	برلین

شپری (آلمانی: Spree، سوربی: Sprjewja، چکی: Spréva) رودی است که در نزدیکی مرز چک و آلمان سرچشمه گرفته و با گذر از ایالت‌های زاکسن، براندنبورگ و برلین به هاول می‌ریزد. این رود، رود اصلی شهر برلین بوده که بنای این شهر نیز بر اطراف آن واقع شده است. شپری یک رودخانه به طول ۳۸۲ کیلومتر در شرق آلمان و شمال جمهوری چک است. این رودخانه که از دامنه‌های شمالی کوهستان لوزاتس^[ج] سرچشمه می‌گیرد، با حوضه آبریز حدود ۱۰٬۱۰۰ کیلومتر مربعی، یکی از مهم‌ترین شاخه‌های سیستم رود الب به شمار می‌رود.^[۱] نام «شپری» از ریشه ژرمنی «Sprew-» به معنای «آب روان» گرفته شده است و برای نخستین بار در اسناد تاریخی سال ۱۰۰۲ میلادی به عنوان «Sprewa» ذکر گردید^[۲].

مسیر و جغرافیا

رود شپری از سه شاخه سرچشمه در منطقه شپری‌دورف، نویگرسدورف و در کوتمار، در ارتفاع حدود ۴۳۰ متری از سطح دریا شروع می‌شود. این رود در مسیر خود از شهرهای مهمی مانند باوتسن، اشپرمبرگ، کوت‌بوس، فورستن‌والده و نهایتاً برلین عبور می‌کند.^[۳] از مهم‌ترین شاخه‌های چپ آن می‌توان به برشته و دامه اشاره کرد و از شاخه‌های راست آن، لباوئر واتر، شوارتسر شوپس و پانکه مهم‌ترین هستند.^[۱] دریاچه‌های مهم این رود شامل شویلوش‌زه و موگل‌زه هستند. بخش وسیعی از مسیر شپری در منطقه شپری‌والد^[چ]، یکی از بزرگ‌ترین مناطق تالابی و حفاظت‌شده آلمان، قرار دارد که به عنوان ذخیره‌گاه زیست‌کره یونسکو ثبت شده است^[۴].

هیدرولوژی و کشتیرانی

میانگین دبی شپری در ایستگاه سنجش زوفی‌ن‌وردر (در فاصله ۰٫۶ کیلومتری از دهانه) ۹٫۰۴ متر مکعب بر ثانیه است. کمترین دبی ثبت‌شده ۱٫۲۱ متر مکعب بر ثانیه (۱۸ مه ۱۹۹۳) و بیشترین دبی ۱۵۲ متر مکعب بر ثانیه (۹ فوریه ۱۹۸۲) بوده است.^[۵] رود شپری به طول ۱۸۲ کیلومتر قابل کشتیرانی است و بخش مهمی از شبکه آبراه‌های داخلی آلمان را تشکیل می‌دهد^[۱]. سدهای باوتسن و اشپرمبرگ برای کنترل سیلاب و تأمین آب آشامیدنی ساخته شده‌اند^[۶].

تاریخچه و فرهنگ

دره شپری برای قرن‌ها محل سکونت اقوام اسلاو و ژرمن بوده است. منطقه لوزاتس که شپری از آن می‌گذرد، یکی از معدود مناطقی است که جمعیت سورب‌ها^[ح] (اقلیت اسلاو) در آن باقی مانده و زبان و فرهنگ خود را حفظ کرده‌اند.^[۷] شهر باوتسن با برج‌های دفاعی قرون وسطایی خود، یکی از مهم‌ترین مراکز فرهنگی سورب‌ها است. در دوران جنگ سرد، رود شپری بخشی از مرز بین آلمان شرقی و غربی نبود، اما منطقه برلین غربی که توسط شپری احاطه شده بود، نقشی کلیدی در تحولات سیاسی آن دوران ایفا کرد^[۸].

نگارخانه

جستارهای وابسته

یادداشت‌ها

منابع

1 2 3 "Steckbrief Spree". Land Brandenburg – Landesamt für Umwelt. Archived from the original on 2016-03-17.
↑ Meyer, Hans (2005). Die Spree: Von der Quelle bis zur Mündung. Stuttgart: Schweizerbart. p. 12. ISBN 978-3510652402.
↑ Schmidt, Armin (2018). Flusslandschaften Ostdeutschlands. Stuttgart: Ulmer. p. 56. ISBN 978-3825241230.
↑ Ziegler, Ulrich (2015). Der Spreewald: Natur und Kultur. Bamberg: Universitätsverlag. p. 34.
↑
↑ Kunze, Hans (1998). Wasserstraßen in Deutschland. Berlin: Springer. p. 123. ISBN 978-3540581406.
↑ Franz, Günther (1965). Geschichte der Sorben. Darmstadt: Wissenschaftliche Buchgesellschaft. p. 45. ISBN 978-3534042630.
↑ Schmidt, Armin (2020). Berlin und die Spree. Stuttgart: Ulmer. p. 145. ISBN 978-3825254124.

مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Spree». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۸ سپتامبر ۲۰۱۴.

پیوند به بیرون

[1] Ústecký kraj

[2] Spreedorf

[3] Neugersdorf

[4] Kottmar

[5] Sophienwerder

[6] Lausitzer Bergland

[10] Spreewald

[14] Sorben

[A-7] 1 2 3 "Steckbrief Spree". Land Brandenburg – Landesamt für Umwelt. Archived from the original on 2016-03-17.

[8] Meyer, Hans (2005). Die Spree: Von der Quelle bis zur Mündung. Stuttgart: Schweizerbart. p. 12. ISBN 978-3510652402.

[9] Schmidt, Armin (2018). Flusslandschaften Ostdeutschlands. Stuttgart: Ulmer. p. 56. ISBN 978-3825241230.

[11] Ziegler, Ulrich (2015). Der Spreewald: Natur und Kultur. Bamberg: Universitätsverlag. p. 34.

[12] ↑

[13] Kunze, Hans (1998). Wasserstraßen in Deutschland. Berlin: Springer. p. 123. ISBN 978-3540581406.

[15] Franz, Günther (1965). Geschichte der Sorben. Darmstadt: Wissenschaftliche Buchgesellschaft. p. 45. ISBN 978-3534042630.

[16] Schmidt, Armin (2020). Berlin und die Spree. Stuttgart: Ulmer. p. 145. ISBN 978-3825254124.

[الف]

[ب]

[پ]

[ت]

[ث]

[ج]

[۱]

[۲]

[۳]

[چ]

[۴]

[۵]

[۶]

[ح]

[۷]

[۸]

داده‌های کتابخانه‌ای
عمومی	ویاف 1 ورلدکت (از طریق ویاف)
کتابخانه‌های ملی	آلمان جمهوری چک