سیستم دوچرخه اشتراکی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
سیستم اشتراک دوچرخه های در ملبورن

سیستم دوچرخه اشتراکی، سیستم دوچرخه عمومی یک سرویس است که در آن دوچرخه بصورت رایگان یا در مقابل وجهی در اختیار افراد قرار می گیرد. در بسیاری از سیستم ها افراد دوچرخه را از یک ایستگاه تحویل گرفته به به ایستگاهی دیگر در همان سیستم تحویل می دهند. این ایستگاها شامل جایگاهی برای دوچرخه است که دوچرخه در آن توسط یک سیستم کامپیوتری قفل و باز می شود. کاربر مشخصات خود را در ایستگاه مبدا به سیستم می دهد(این کار از راه های گوناگونی مانند کارت هوشمند، کد شناسایی و رمز یا تلفن همراه امکان پذیر است) دوچرخه باز می شود و سپس در ایسگاه مقصد دوباره دوچرخه را قفل می کند. در بعضی از سیستم ها قفل بر روی خود دوچرخه است. که کاربر با استفاده از گوشی هوشمند نزدیک ترین دوچرخه به خود را در نقشه پیدا می کند و قفل آن را باز می کند.

تاریخچه[ویرایش]

اولین سیستم ها توسط انجمن های مردمی یا گروه های خیریه جهت خدمات به مردم بی بضاعت یا کاهش آلودگی هوا و حفاظت محیط زیست اجرا شده اند. که در ادامه نگاه تجاری و کسب درآمد از طریق اجاره دوچرخه ها نیز مطرح شد.

اولین مستندات مبتنی بر استفاده دوچرخه اشتراکی به سال 1965 [۱][۲][۳] برمی گردد که گروه  Provo نقاشی پنجاه دوچرخه سفید را برای استفاده رایگان عموم بر روی دیوار نقاشی کردند.

ارنست کالنباچ در رمان آرمان شهری خود در 1975 آرمان شهری را توصیف می کند که در آن سوخت فسیلی استفاده نمی‌شود و دو چرخه اشتراکی جایگزین سیستم های حمل ونقلی شده است.[۴]

در سال 1995 یک طرح با 300 دوچرخه که با انداختن سکه کار میکردند در گپنهاگن دانمارک راه اندازی شد. این ایده پس از آنکه دوچرخه دو نفر از اهالی این شهر دزدیده شد در میانه شب به ذهنشان رسید.[۵]

دوچرخه اشتراکی در طول این دو دهه بشدت رشد کرده اند. 15 شرکت بزرگ در دنیا این سیستم را ارائه می دهند که 13 تای آنها چینی هستند.[۶]

طبقه بندی[ویرایش]

سیستم های دوچرخه اشتراکی با پیشرفت جوامع و تکنولوژی ها توسعه و تکامل یافته اند. این سیستم ها به پنج دسته یا نسل تقسیم می شوند. بسیاری دوچرخه ها را مختص به خود طراحی می کنند مثل دوچرخه های زرد وسفید. این کار باعث تبلیغات طرح شده و همچنین از سرقت آن جلوگیری می کند. نرخ دزدی در دوچرخه اشتراکی یا هر تجارت اشتراکی دیگر بسیار بیشتر است. یک دوچرخه خاص امکان پیگیری آن را راحت تر می کند که باعث کم شدن انگیزه دزدی می شود. همچنین خاص بودن قطعات استفاده شده در این دوچرخه ها امکان جداسازی و فروش قطعات آنها را نیز منتفی می کند.

ایستگاه اجاره دوچرخه(نسل اول)[ویرایش]

اجاره دوچرخه در تورکو, فنلاند

اولین نسل از سیستم های اشتراک دوچرخه ایستگاه اجاره دوچرخه است. در این سیستم دوچرخه از ایستگاه اجاره یا قرض گرفته می شود. این سیستم معمولاً برای گردشگرها یا در پارکها برای استفاده عموم قرار می گیرد. در بعضی مدارس برای استفاده دانش آموزانی که دوچرخه ندارند نیز این امکان فراهم می شود. در بعضی از سیستم ها اجاره به وسیله سیستم کامپیوتری و در برخی دیگر با اسفاده از یک اپراتور انجام می گیرد.

در نمونه های پیشرفته تر چندین ایستگاه بصورت شبکه متصل به هم کار می کنند. دوچرخه از یک ایستگاه گرفته و در ایستگاه دیگر تحویل داده می شود[۷]. در این سیستم ها یا کاربران تشخیص هویت می شوند یا مبلغی را بعنوان امانت در ایستگاه می گذارند. بلغ امانت پس از تحویل دوچرخه به آنها پس داده می شود. سیستم دوچرخه EnCicla در مدلین کلمبیا در سال 2011 با 6 ایستگاه اپراتوری و در ادامه با 32 ایستگاه کامپیوتری اتوماتیک و 19 اپراتوری پیاده سازی شد. این سیستم ترکیبی از سیستم های نسل اول و سوم است.

اجاره طولانی مدت

در این نسل دوچرخه بصورت طولانی مدت مثلاً چند ماه به کاربران امانت داده می شد. متوسط استفاده از این سیستم بسیار کتر از سیستم های دیگر بود. حدود سه سفر در روز در مقایسه با سیستم های معمولی با متوسط 15 سفر در روز، این تفاوت فراهم کننده اهداف دوچرخه اشتراکی نمی‌باشد. اما عادت استفاده کنندگان و راحتی بیشتر آنها با دوچرخه ای که مختص خودشان است از مزایای این سیستم است. نگهداری بهتر از دوچرخه و خرابی کمتر نیز از دیگر مزایای این سیستم است. این سیستم به سیستم کتابخانه ای نیز معروف است. در کتابخانه های عمومی یک کتاب برای مدت طولانی قرض داده می شود.

میزان پایین متوسط استفاده از دوچرخه در این سیستم، درآمد حاصل از آن را نیز به شدت پایین می آورد و از نظر تجاری توجیحی برای سرمایه گذاری در این زمینه وجود ندارد. به همین دلیل این سیستم ها بیشتر با حمایت های شهرداری ها و سازمانهای خیری و یا سایر ارگان های حمایتی قابل اجرا هستند.

سفید دوچرخه[ویرایش]

دوچرخه سفید به صورت رایگان در پارک ملی Hoge Veluwe هلند

در این نسل دوچرخه ها بدون هیچ قفل یا امنیتی در شهر یا منطقه ای مشخص رها می شوند. کاربران بصورت رایگان و بدون هیچ شناسایی از این دوچرخه ها استفاده می کنند. این سیستم گزینه مناسبی برای مناطق محدود مانند دانشگاه ها است. اما برای استفاده در مناطق شهری بامشکلاتی روبرو است. یکی از این مشکلات عدم توزیع یکنواخت است. ممکن است در برخی مناطق شاهد ازدحام دوچرخه ها و بی نظمی در چهره شهر باشیم و در بعضی از مکان ها دوچرخه ای برای استفاده نباشد. همچنین رها کردن دوچرخه ها در همه جا نیز باعث زشت شدن چهره شهر می شود و نیز کاربران را برای یافتن این دوچرخه ها با مشکل روبرو می کند. از مزایای این سیستم رایگان بودن آن است که کاربران را به استفاده از آن مشتاق می کند. همچنین کاربران می توانند مسیری را با دوچرخه رفته ولی به هر دلیلی برای بازگشت از وسیله دیگری استفاده کنند.عدم وجود امنیت و شناسایی کاربران در این سیستم باعث نرخ بالای سرقت و خرابکاری شده است. اکثر پروژه های از این سبک پس از چند سال رها شدند و دیگر ادامه نیافته اند. به عنوان مثال پروژه دوچرخه زرد شهر پورتلند در ایالت اورگن ایلات متحده امریکا پس از 3 سال حمایت رها شده بود. در حالیکه دیگر پروژه ها بیش از ده سال از عمر موفقشان می گذرد.

ایستگاه سپرده امانت[ویرایش]

سه دو چرخه  در یک ایستگاه سپرده امانت آرهوس شهر دوچرخه

دومین نسل سیستم اشتراک دوچرخه را دو فرد اهل کپنهاگن دانمارک در سال 1989 ارائه دادند. زمانی که نیمه شب دوچرخه‌شان به سرقت رفت به فکر این سیستم افتادند.[۸] آنها پیش بینی کردند که یک سیستم اشتراک گذاری دوچرخه می تواند در هر زمان دوچرخه مورد نیاز مردم را فراهم کنند. آنها یک دوچرخه اقتصادی با لاستیک های سنگی و رینگی با امکان نصب آگهی تبلیغاتی طراحی کردند. در این روش کاربران مبلغی را به عنوان امانت به یک ایستگاه می سپردند و دوچرخه ای را امانت می گرفتند. پس از پایان سفر دوچرخه را به نزدیکترین ایستگاه تحویل داده و مبلغ امانت گذاشته شده را پس می گیرند. مدت زمان امانت گرفتن در این سیستم بدون محدودیت بود. عدم شناسایی کاربران، پایین بودن امنیت و همچنین کم بودن مبلغ امانت در مقایسه با قیمت دوچرخه، امکان سرقت را بشدت بالا می برد. اما ظاهر شناخته شده این دوچرخه ها برای مردم و پلیس امکان رهیابی راحت را فراهم کرده است. و پیرو آن انگیزه سرقت نیز پایین می آید. این سیستم اولین بار در دو شهر کوچک دانمارک در سال 1991 با 26 دوچرخه و 4 ایستگاه افتتاح شد. در سال 1995 برای اولین بار در مقیاس بزرگ 800 دوچرخه در کپنهاگ به عنوان Bycyklen اجرا شد.[۹] بیشتر شهرت این سیستم برای اجرای آن در هلسینکی (2000-2010) و وین (2002) و در آرهوس[۱۰] 2003.

ایستگاه های خودکار[ویرایش]

این Hangzhou, دوچرخه سیستم در چین, بزرگترین سیستم به اشتراک گذاری دوچرخه در جهان

همچنین به عنوان شناخته شده docking ایستگاه های دوچرخه-به اشتراک گذاری یا عضویت دوچرخه یا نسل سوم شامل دوچرخه است که می تواند قرض یا اجاره از یک خودکار ایستگاه یا "ایستگاه docking" یا "اسکله" و بازگشت می تواند در یکی دیگر از ایستگاه متعلق به همان سیستم است. این ایستگاه docking ویژه قفسه های دوچرخه که قفل دوچرخه و تنها انتشار آن توسط کامپیوتر کنترل. افراد ثبت نام شده با این برنامه را شناسایی و با کارت عضویت خود را (و یا با یک کارت هوشمنداز طریق تلفن همراه و یا روش های دیگر) در هر یک از مراکز به اتمام دوچرخه برای یک دوره کوتاه از زمان معمولاً سه ساعت یا کمتر. در بسیاری از طرح نیم ساعت اول رایگان است. در سال های اخیر در تلاش برای کاهش خسارات ناشی از سرقت و خرابکاری بسیاری از دوچرخه-به اشتراک گذاری طرح های در حال حاضر نیاز یک کاربر را به ارائه یک پولی سپرده و یا دیگر امنیت و یا برای تبدیل شدن به یک مشترک پرداخت می شود. فرد مسئول برای هر گونه خسارت و یا از دست دادن تا زمانی که دوچرخه بازگشت به دیگری hub و بررسی می شود.

Dockless bikes[ویرایش]

A dockless bike from Mobike, the world's largest operator, with an electronic lock by the rear wheel

References[ویرایش]

  1. Bike-Sharing Programs Hit the Streets in Over 500 Cities Worldwide; Earth Policy Institute; Larsen, Janet; 25 April 2013
  2. "Runde Sache". Readers Digest Deutschland (in German). 06/11: 74–75. June 2011. 
  3. Marshall, Aarian (3 May 2018). "Americans Are Falling in Love With Bike Share". Transportation. WIRED. Retrieved 2018-05-06. The first bike-share systems, starting in 1960s Amsterdam.... 
  4. Callenbach, Ernest (1975). Ecotopia. Ernest Callenbach (first self-published as Banyan Tree Books). p. 181. ISBN 0-553-34847-7. 
  5. Alsvik, Arild. "Bysyklene" (PDF). uio.no. Universitetet i Oslo. Retrieved 23 May 2018. 
  6. Mead, Nick Van (2017-03-22). "Uber for bikes: how 'dockless' cycles flooded China – and are heading overseas". The Guardian (in انگلیسی). ISSN 0261-3077. Retrieved 2017-05-20. 
  7. "Freiradln". Radland.at. Archived from the original on 8 July 2007. Retrieved 25 May 018.  Check date values in: |access-date= (help)Check date values in: |accessdate= (help)
  8. Alsvik, Arild. "Bysyklene" (PDF). uio.no. Universitetet i Oslo. Retrieved 23 May 2018. 
  9. DeMaio, Paul (2009). "Bike-sharing: History, Impacts, Models of Provision, and Future". Journal of Public Transportation. 12 (4, 2009). 
  10. "English: Aarhus Bycykel". www.aarhus.dk.