سفینةالبحار

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

سفینة البحار و مدینة الحکم و الآثار، مهم‌ترین و معروف‌ترین اثر پیرامون بحارالأنوار است توسط شیخ عباس قمی گردآوری شده‌است.[ویرایش]

سفینةالبحار کتاب فهرست موضوعی بحارالانوار علامه مجلسی است در مدت ۲۰ سال به پایان رسیده‌است. شیخ عباس خود می‌نویسد این کتاب بهترین اثر بجا مانده از وی است. او آن را در دو جلد تنظیم نموده و در جهت آسان نمودن مراجعه به بحارالانوار نوشته‌است.

شیخ عباس قمی در صفحه ۱۶۴ جلد دوم از این کتاب از زبان حسین ابن علی می‌نویسند:

ما از تبار قریش هستیم و هواخواهان ما عرب و دشمنان ما ایرانی‌ها هستند. روشن است که هر عربی از هر ایرانی بهتر و هر ایرانی از دشمنان ما هم بدتر است. ایرانی‌ها را باید دستگیر کرد و به مدینه آورد و زنانشان را به فروش رساند و مردانشان را به بردگی و غلامی اعراب گماشت.

البته متن فوق دارای شبهاتی است که در ترجمه و گوینده متن وارد شده، متن فوق منصوب به امام صادق (ع) می‌باشد و نیز ترجمه آن نیز دارای اشکالاتیست، ضمن این که صحت متن نیز بر حدیث شناسان نیز روشن نیست.[۱][۲][۳][۴][۵][۶]

توضیحاتی درباره مولف کتاب

محدث قمی نامش عباس وشهرتش محدث و نام پدرش محمد رضا است. محدث در سال 1294هجری قمری در قم متولد میشود.

محدث در خانواده ای مومن و پرهیزگار به دنیا آمده بود. مادر او هرگز او را بدون طهارت شیر نداده بود و پدر او از پرهیزگاران آن زمان بود. او فراگیریهای اولیه را در  نزد ميرزا محمد ارباب کسب میکند سپس در سن بیست سالگی که برابر سال1316 هجری قمری بود برای کسب فضایل و کمالات به نجف اشرف مهاجرت می کند.

محدث ارتباط خود با میرزا حسن نوری (ره) مولف کتاب مستدرک الوسایل را بهترین نعمت الهی می داند. محدث در سال 1318 هجری قمری به حج بیت الله مشرف میشود وسپس به قم و دیدار خانواده میپردازد و بلافاصله از آنجا به نجف وبه محضر استاد خویش باز می گردد. او در تدوین کتب و آثار استاد خویش مرحوم حاجی نوری بسیار کمک کرد. او پس از دو سال که از فوت استادش مي گذشت به قم هجرت باز مي گردد و به مدت هفت سال در این شهر به کسب علم در محضر اساتید مختلف میپردازد. سپس او برای دومین بار به حج بیت الله مشرف میشود. دو سال بعد او عازم مشهد مقدس میشود او ارتباط خود با آیت الله حاج آقا حسین قمی را از برکات حضرت رضا (ع) میداند. او درهمان شهر ازدواج میکند وشش ماه بعد از مشهد برای سومین بار عازم حج بیت الله میشود. سپس او به مشهد باز می گردد و تالیف کتب مختلف میپردازد. از جمله آثار وی میتوان به مفاتیح الجنان- الفوائد الرجبیه- بییت الاحزان- منازل الآخرة- فوائد الرضویه و.... ومهمترین اثر وی سفینة البحار ومدینة الحکم و الآثار اشاره کرد. محدث قمی پس از بیست سال مجاورت حضرت رضا(ع) عازم نجف اشرف شد و تالیف و ترویج مذهب جعفری پرداخت  تا در شب سه شنبه 1352هجری قمری دار فانی را وداع گفت و جنازه وی با شکوه بی نظیری از طرف علما و فضلا تشییع شد و در حرم امیرالمومنین(ع) به خاک سپرده شد.[۷]

تو ضيحاتي پيرامون کتاب

علم حديث

مولف در مقدمه کتاب درباره اهميت علم حديث چنين بيان ميدارد که: در ميان خرد مندان و سر شناسان که از راه علم و عقل در  راه حقيقت قدم گذاشته اند ثابت است که اهميت علم حديث و آثار اهل بيت عصمت و طهارت از بهترين علوم اسلاميه است و همواره بايد به چشم عظمت وعزت بدان نگريست چون سود اين علم براي جامعه اسلامي از ساير علوم بيشتر است.

اين است که اينجانب با ياري خداوند از آغاز جواني بر کسب اين علم حريص بودم و هر چه بيشتر مي کوشيدم تا از بهترين فنون آن برخوردار شوم .

هدف تاليف

شيخ عباس قمي در مقدمه کتاب خود بيان ميدارد که: من براي کسب هرچه بيشتر علم حديث کتب مختلفي را جستجو کردم و خواندم واز بوستان اخبار اهل بيت ميوه چيدم و توشه ها برگزيدم که دست روزگار نيروي هيچگونه تصرفي در آنها پيدا نکرده بود.من کتابي را در ميان کتب حديثي يافتم که روزگاران همانند آن را در زيبايي و ارج و بها به خود نديده است وآن کتاب بحارالانور مرحوم علامه مجلسي است.و از آنجا که ديدم اخبار مربوط به هرگونه نيازي که طالبان وپژوهندگان دائر در اطراف مجلدات است ودر بابهاي مختلفي بصورت متفرق و پراکنده آورده شده و طالبان اين رشته از دقايق بهره بري مفيد از آن محروم اندو به آساني نميتوانند بدان دست پيدا کنند بهمين سببب پس از ياري پروردگار مهربان و مددکاري از جانب او تصميم گرفتم تا فهرستي به صورت الفبا از آن به منظور بهره بري آسان تر از آن کتاب تاليف کنم .

محتوا کتاب

شيخ عباس فقط به تاليف فهرستي از کتاب بحارالانوار نپرداخت بلکه در کتاب سفينة الابحار خود در ذيل هر ماده اي که در آغاز هر مبحثي آورده شده است حديثي بمناسبت آن ماده ازاهل بيت عصمت و طهارت نقل کرده است. البته ايشان سعي کردند تا امکان براي هر ماده از احاديثي استفاده کنند که مختصر باشد. در ضمن ايشان در اين کتاب در بعضي موارد اندکي از گزارش زندگي سرشناسان ، ياران پيامبر اکرم  وپيشوايان دين را به نگارش در آورده است .

بنابراين کتاب حاضر در درجه اول فهرستي است براي کتاب عظيم وپرحجم بحار الانوار که در 25جلد تاليف شده است ثانيا اين کتاب خود از ماده اي که در کتاب علامه مجلسي وجود داشته يک الي دو حديث مختصر آورده است .ثالثا در هر جا که مولف نياز ديده درباره برخي افراد سرشناس يا برخي رويداد ها بطور مختصر توضيح داده است.

همين دو ويژگي آخر اين کتاب را جدا از فهرست بودن براي کتاب بحار الانوار داراي ارزش مي کند.اين ويژگي هاي کتاب محدث قمي باعث شده تا در ديد کارشناسان علم حديث اين کتاب مورد توجه فراوان قرار گيرد.

اين کتاب در2 جلد به زبان عربي تاليف شده که بعدها توسط حاج شيخ محمد باقر  ساعدي و کمک حاج شيخ محمد رضا اعدادي به فارسي ترجمه شده است.

رمز گذاري ها و شيوه استفاده از کتاب

با توجه به حجم بسيار زياد کتاب بحار الانوار محدث قمي براي اينکه محقق به احاديثي که علامه مجلسي در آن باب از ائمه نقل کرده است برسد سه رمز جدا طراحي کرده است.بدينگونه که رمز اول نشان دهنده شماره مجلد کتاب بحار الانوار است وان را بصورت حروف آورده است. رمز دوم که با عدد حرف ابجد مشخص ميشود نشان دهنده شماره بابي است  که در آن جلد آن ماده مورد نظر در آن وجود دارد. ورمز سوم شمار ي صفحه ايست که حديث آن ماده در آن جلد آورده شده است.

البته در نظر داشته باشيد که گاهي اوقات دو يا چند رمز جلوي آن ماده آورده ميشود و اين بخاطر همان پراکنگي است که در کتاب بحار الانوار وجود دارد.

اينک رمزهاي مجلدات  بحار الانوار باتوجه به کتاب ترجمه شده سفينة البحار را  بين ميکنيم:

(ا) رمز مجلد اول (ب) رمز مجلد دوم (مع) رمز مجلد سوم (د) رمز مجلد چهارم (ه) رمز مجلد پنجم (و) رمز مجلد ششم (ز) رمز مجلد هفتم (ح) رمز مجلد هشتم (ط) رمز مجلد نهم (ي) رمز مجلد دهم (يا) رمز مجلد يازدهم (يب) رمز مجلد دوازدهم (يج) رمز مجلد سيزدهم (يد) رمز مجلد چهاردهم چون مجلد پانزدهم بحار مشتمل بر چهار جزء است جزء اول در ايمان جزء د وم  در اخلاق جزء سوم در کفر و جزء چهارم در معاشرت بدين مناسبت براي جزء اول اين مجلد رمز (يمن) جزء دوم (خلق) جزء سوم (کفر) جزء چهارم (عشر) استفاده کرديم.

(يو) رمز مجلدد شانزدهم (ضه) رمز مجلد هفدهم

و از آنجا که جلد هيجدهم مشتمل بر دو جزء طهارت و صلوات است رمز جزء اول (طه)و رمز جزء دوم (صل) است.

و از آنجا که جلد نوزدهم شامل دو جزء قرآن و دعاست رمز قسمت اول (قر) ورمز قسمت دوم (عا) است.

(ک) رمز مجلد بيستم (کا) رمز مجلد بيست و يک (کب) رمز مجلد بيست و دوم (کج) رمز مجلد بيست و سوم (کد) رمز مجلد بيست و چهارم و(اجازات) رمز مجلد بيست و پنجم است که ويژه ي اجازات مولف و ديگر از اعلام است.

براي مثال درماده عسل در باب عسل چنين آمده است که (يد قفه 865)که يد رمز مجلد چهاردهم است قفه شماره باب 185را نشان ميدهد و 865 صفحه اي که ازآن ماده حديث وجود دارد را نشان ميدهد.

مثالا در ماده بصل در باب البصل و الثوم مي نويسيم (يد قعج 865) –يعنب اين باب در مجلد چهاردهم در باب 173 اين جلد و در صفحه 865 قرار دارد و اگر آنچه آورده شده در صفحه ديگري از همان باب آمده باشد عدد آن صفحه را بعد از واو عاطفه  يا پس از کتابي که ازآن نقل شده متذکر ميشويم.

در کتاب مقدمه ترجمه شده سفية البحار براي هر کتابي که علامه مجلسي احاديث خود را به آن ارجاع داده رموزي آورده شده است که علاقه مندان براي فهم اين رموز را به کتاب سفية البحار ترجمه حاج شيخ محمد باقر ساعدي ارجاع ميدهم.[۷]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. YJC, خبرگزاری باشگاه خبرنگاران | آخرین اخبار ایران و جهان |. «واقعیت حدیث امام حسین (ع) در رابطه با ایرانیان +سند». بازبینی‌شده در 2017-09-30. 
  2. “شایعات - حدیثی که در آن امام حسین (ع) ایرانیان را دشمن می‌داند! / شایعه 0090”. Retrieved 2017-09-30. 
  3. [http://old.aviny.com/shobhe/eteghadi/141.aspx «شبهات فیس بوک: امام حسین: هر عربی از هر ایرانی بهتر و هر ایرانی از دشمنان ما هم بدتر است ؟»]. بازبینی‌شده در 2017-09-30. 
  4. «دفاع از حریم عاشورا». 
  5. Entekhab.ir, پایگاه خبری تحلیلی انتخاب |. «یک حدیث فیس بوکی برای ایرانی ها!». بازبینی‌شده در 2017-09-30. 
  6. «اظهارات امام حسین در جلد 2، صفحه 164 سفینة البحار چیست؟ | گروه اینترنتی رهروان ولایت». بازبینی‌شده در ۲۰۱۷-۰۹-۳۰. 
  7. ۷٫۰ ۷٫۱ کتاب سفينة البحار ترجمه محمد باقر ساعدي. 
  • خاتم المحدثین حاج شیخ عباس قمی، سفینة البحار و مدینة الحکم و الآثار، بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی.

در پروژه‌های خواهر می‌توانید در مورد سفینةالبحار اطلاعات بیشتری بیابید.


Search Wikisource در میان متون از ویکی‌نبشته