رحمت‌آباد (خوانسار)

رحمت‌آباد (خوانسار)
روستا
محل
رحمت‌آباد (خوانسار)
مختصات: ۳۳°۱۰′ شمالی ۵۰°۳۴′ شرقی
کشور	ایران
استان	اصفهان
شهرستان	خوانسار
بخش	بخش مرکزی
دهستان	کوهسار
بنیان‌گذاری	۶ هزار سال قبل از میلاد
جمعیت	۲۰۰۰ نفر

رحمت آباد نام یک روستای بزرگ و کهن و گردشگری در شهرستان خوانسار استان اصفهان میباشد. این روستا که با نام قدیمی کُنوران یا قُنوران نیز شناخته میشود مهد و مرکز انگور ، شیره انگور ، گردو و گیاهان دارویی میباشد. این روستا از پر طرفدارترین مقاصد گردشگری شهرستان خوانسار میباشد. تپه ی ۸ هزارساله آریاییها که بقایای قلعه ای ۵ طبقه است در این روستا واقع می باشد. این روستا اولین روستای نجوم و اخترشناسی و همچنین اولین روستای دارنده نیروگاه خورشیدی در استان اصفهان می باشد.

تاریخچه و علت نامگذاری

در بررسی قدمت یا سابقۀ نام این روستا، به نظر میرسد «رحمت آباد» نامیست که از زمان صفویه بر این روستای تاریخی اطلاق شده باشد. احتمالاً کهن ترین منابع موثقی که از نام رحمت آباد یاد میکنند، به ترتیب در کتابهای «المسالک و الممالک» ابن خردادبه‏ (متوفی 300 ه.ق‏) ، «الخراج و صناعة الکتابة» قدامة بن جعفر (متوفی 328 ه.ق) و «أحسن التقاسیم» مَقدَسی (متوفی 380 ه.ق)، جغرافیانویسان اسلامی قرون سوم و چهارم هجری آمده باشد.

ابن خردادبه در باب مسافت میان شهرهای کشور، از رحمت آباد با نام «قُنوران» یاد کرده و می آورد که کسى که بخواهد از کرج (منظور کرج ابودُلَف در شهر آستانه از توابع شهرستان شازند استان مرکزی است) آهنگ اصفهان کند باید از کرج تا خرماباذ (خرم آباد) هفت فرسخ، از خرماباذ تا ابقیسه هفت فرسخ، از ابقیسه تا جرباذقان‏ (گلپایگان) شش فرسخ، از جرباذقان تا قنوران‏ هشت فرسخ، از قنوران تا مرج و زهر هفت فرسخ، از مرج و زهر تا ماربین‏ چهار فرسخ، از ماربین تا ازمیران‏ دوازده فرسخ، و از ازمیران تا اصفهان سه فرسخ را طی کند. بنابراین از کرج تا اصفهان پنجاه و چهار فرسخ راه است.

قدامۀ بن جعفر صاحب اثر الخراج نیز از رحمت آباد با عنوان «قنوران» نام برده که گویا وی مطلب را عیناً از همین متن ابن خردادبه برداشته است؛ اما مقدسی مؤلف کتاب أحسن التقاسیم از «قنوان» اسم برده و در باب فواصل راههای ایالات عراق، این منطقه را یکی از مکانهای اصلی حدّ فاصل همدان و خرم آباد به اصفهان ذکر کرده است (المقدسی، بی تا، 402) . علی ایّحال به نظر میرسد که «قنوران» نام اصلی و صحیح روستای رحمت آباد و شاید معرّب شدۀ «کُنوران» بوده است. البته در مورد چگونگی انتخاب اسم قنوران و معنی و مفهوم آن هیچ اطلاعی در دست نیست و ما نمیدانیم چرا و به چه علّت چنین نامی بر این قلعه و روستا اطلاق شده است.

اما نام رحمت آباد همواره با تپه یا قلعۀ معروف آن عجین شده است. قلعۀ رحمت آباد یکی از معروفترین بناهای موجود در تمام روستاهای اطراف و شاید خوانسار میباشد. شاید قدیمی ترین سند مکتوبی که از نام قلعۀ رحمت آباد (منظور خود قلعه یا تپه است نه تاریخچۀ روستا) یاد کرده است، «سفرنامۀ دلاواله» باشد. پیترو دلّاوالِه جهانگرد ایتالیایی، از جمله سیّاحان و سفرنامه نویسان معروف اروپایی بود که به سال ۱۰۲۵ه/1617م (حدود 4 قرن پیش) و در زمان فرمانروایی شاه عباس اول صفوی به ایران آمده و از طریق همدان و گلپایگان به اصفهان رفت، اما حدود دو سال بعد یعنی در سال 1027ه/1618م در فرح آباد به حضور شاه عباس بار یافت. هدف دلاواله و هیئت همراش، آنطور که خودش توضیح داد این بود که ، اولاً در یک لشکرکشی علیه ترکهای عثمانی شرکت کند، و ثانیاً اسباب مهاجرت مسیحیان مقیم عثمانی را که در وضعیّت بدی بسر میبرده اند به ایران فراهم سازد.

دلاواله در حین مسافرتش از گلپایگان به اصفهان پایتخت جدید حکومت صفویان، از راه وانشان به روستای رحمت آباد هم گذر کرده و به توصیف جزیی آن نیز پرداخته است که البته با وجود اندک و مختصر بودن، اطلاعات گرانبها و مفیدی در مورد نام و ویژگیهای قریۀ رحمت آباد و قلعۀ آن در زمان امپراتوری صفویه به دست میدهد. او در مدّت زمان کوتاهی که در آن روستا اقامت داشت، در سفرنامه اش از قلعه ای بزرگ موسوم به رحمت آباد یا کونِیْران که بر روی تخته سنگ عظیمی ساخته شده، نام میبرد، که قطعاً و یقیناً همان نام سابق قلعۀ ویران شدۀ امروزی در روستای رحمت آباد کنونی است که در میان اهالی آنجا به قلعۀ آریاییها شناخته میشود. او مینویسد: «دوشنبه در قلعه اى مرتفع که بر روى تخته سنگ عظیمى ساخته شده و به نامهاى رحمت آباد و کونیران خوانده میشد، اقامت گزیدیم ...». دلاواله در ادامه میگوید که چون او و گروه همراهش نتوانستند خانه ای در رحمت آباد برای استراحت و گذرانیدن شب پیدا کنند، لذا مجبور شدند به یک حمام عمومی رفته و در رختکن و زیر گنبد آن استراحت نمایند.

اما نکتۀ جالب و مهمی که دلاواله در خاطراتش بدان اشاره داشته، مسکونی بودن قلعه است. او همچنین از استقبال گرم ساکنان قلعه و برخورد و واکنش محترمانه اما کنجکاوانه و حیرت انگیز آنان نسبت به فرنگیان نیز سخن به میان می آورد و مینویسد: «شب بیش از بیست و پنج نفر زن به معیّت همسر مالک قلعه به تماشای ما آمدند. نه تنها کنجکاوی مردم در اینجا باعث تعجب است، بلکه احترام فوق العاده ای که در ایران به خارجیها میگذارند بیشتر باعث حیرت است.». طبق استناد به این سخن دلاواله، به نظر می آید که مالکیّت قلعه، خصوصی یا در اختیار فردی خاص و بانفوذ بوده و یا اینکه لااقل حاکمان یا بزرگان ده و یا کدخداهای آبادی در آن اقامت مینموده اند.

جمعیت

این روستا در دهستان کوهسار قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۸۱۷ نفر (۳۰۴خانوار) بوده‌است.

منابع

• «نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن ۱۳۸۵». درگاه ملی آمار ایران. بایگانی‌شده از اصلی در ۱ ژانویه ۲۰۱۳. دریافت‌شده در ۱ ژانویه ۲۰۱۳.