پرش به محتوا

دریاچه تیتیکاکا

ویرایش پیوندها
از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
دریاچه تیتیکاکا
View of the lake from the lake's Isla del Sol
مختصات۱۵°۴۵′ جنوبی ۶۹°۲۵′ غربی / ۱۵٫۷۵۰°جنوبی ۶۹٫۴۱۷°غربی / -15.750; -69.417
گونهکوه دریاچه
درون‌شارش‌های کلان27 rivers
برون‌شارش‌های کلانرود دساگوآدرو
تبخیر سطحی
حوضهٔ آبریز۵۸٬۰۰۰ کیلومتر مربع (۲۲٬۴۰۰ مایل مربع)
کشورهای حوضهبولیوی
پرو
بیشترین درازا۱۹۰ کیلومتر (۱۱۸ مایل)
بیشترین پهنا۸۰ کیلومتر (۵۰ مایل)
مساحتِ رو۸٬۳۷۲ کیلومتر مربع (۳٬۲۳۲ مایل مربع)
میانگین ژرفا۱۰۷ متر (۳۵۱ فوت)
بیشترین ژرفا۲۸۱ متر (۹۲۲ فوت)
حجم آب۸۹۳ کیلومتر مکعب (۲۱۴ مایل مکعب)
زمان ماند1343 years
طول کرانه۱۱٬۱۲۵ کیلومتر (۶۹۹ مایل)
ارتفاع سطح۳٬۸۱۲ متر (۱۲٬۵۰۷ فوت)
یخ‌زدگیnever
جزیره‌ها42+ (see article)
برش‌ها/زیرحوضه‌هاWiñaymarka
جاهای مسکونیCopacabana, Bolivia
پونو
تاریخ ثبت26 August 1998
۱ درازای ساحل سنجش خوش‌تعریفی نیست.

دریاچه تیتیکاکا (به اسپانیایی: Lago Titicaca) یک دریاچه بزرگ در کوهستان آند در مرز بولیوی و پرو است. این دریاچه اغلب به عنوان مرتفع‌ترین دریاچه قابل کشتیرانی در جهان نامیده می‌شود. تیتیکاکا معمولاً به عنوان یک دریاچه آب شیرین فهرست می‌شود، اگرچه آب‌های آن کمی لب‌شور است.[۱] تیتیکاکا بزرگ‌ترین دریاچه در آمریکای جنوبی، هم از نظر حجم آب و هم از نظر مساحت است.[۲][۳][۴][الف] این دریاچه هجدهمین دریاچه بزرگ در جهان است.[۵] ارتفاع سطح این دریاچه ۳٬۸۱۲ متر است.[۶][۷]

نگاهی کلی

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
نمایی از دریاچه تیتیکاکا از شهر کوپاکابانا در بولیوی

این دریاچه در انتهای شمالی حوضه درون‌ریز آلتیپلانو در ارتفاعات آند در مرز پرو و بولیوی قرار دارد. بخش غربی دریاچه در منطقه پونو در پرو و سمت شرقی آن در دپارتمان لاپاز بولیوی واقع شده است.

دریاچه از دو زیرحوضه تقریباً مجزا تشکیل شده که توسط تنگه تیکینا به هم متصل می‌شوند؛ این تنگه در باریک‌ترین نقطه خود ۸۰۰ متر عرض دارد. زیرحوضه بزرگ‌تر، لایو گرانده (که لاگو چوکوئیتو نیز نامیده می‌شود)، دارای میانگین ژرفای ۱۳ canvas و حداکثر ژرفای ۲۸۴ متر است. زیرحوضه کوچک‌تر، وینیایمارکا (که لاگو پکنو به معنای «دریاچه کوچک» نیز نامیده می‌شود)، دارای میانگین ژرفای ۹ متر و حداکثر ژرفای ۴۰ متر است.[۸] میانگین ژرفای کلی دریاچه ۱۰۷ متر است.[۹]

پنج شبکه رودخانه‌ای بزرگ دریاچه تیتیکاکا را تغذیه می‌کنند.[۱۰] این رودها به ترتیب حجم جریان نسبی‌شان عبارتند از: رامیس، کوآتا، ایلاوه، هوانکانه و سوچز.[۲] بیش از ۲۰ نهر کوچک دیگر نیز به تیتیکاکا می‌ریزند. این دریاچه دارای ۴۱ جزیره است که برخی از آن‌ها جمعیت متراکمی دارند.

این دریاچه به دلیل داشتن تنها یک فصل گردش آزاد آب، یک دریاچه تک‌گردشی به شمار می‌رود،[۱۱][۱۲] و آب آن پس از عبور از دریاچه هوانایمارکا از تنها خروجی موجود در رود دساگوادرو خارج می‌شود؛[۱۳] این رود سپس به سمت جنوب از میان بولیوی جریان می‌یابد و به دریاچه پوپو می‌ریزد. این خروجی تنها حدود ۱۰ درصد از تراز آب دریاچه را به خود اختصاص می‌دهد. تبخیر-تعرق که به دلیل بادهای شدید و نور شدید خورشید در ارتفاعات بالا رخ می‌دهد، ۹۰ درصد باقی‌مانده از هدررفت آب را جبران می‌کند. آب‌های آن کمی لب‌شور است و یونسکو میزان شوری آن را بین ۵٫۲ تا ۵٫۵ قسمت در ۱۰۰۰ گزارش کرده است.[۱] تیتیکاکا تقریباً یک دریاچه بسته است.[۲][۸][۱۴]

شهر پونو در پرو، بزرگ‌ترین سکونتگاه شهری در کنار دریاچه

از سال ۲۰۰۰، دریاچه تیتیکاکا با کاهش مداوم سطح آب مواجه بوده است. تنها در فاصله بین آوریل و نوامبر ۲۰۰۹، سطح آب ۸۱ سانتی‌متر افت کرد و به پایین‌ترین سطح خود از سال ۱۹۴۹ رسید. این کاهش ناشی از کوتاه‌تر شدن فصل‌های بارندگی و ذوب یخچال‌های طبیعی تغذیه‌کننده رودهای فرعی دریاچه است.[۱۵][۱۶] آلودگی آب نیز به یک نگرانی فزاینده تبدیل شده است، زیرا شهرهای واقع در حوضه آبریز تیتیکاکا رشد می‌کنند و گاهی سرعت این رشد از زیرساخت‌های مدیریت پسماندهای جامد و تصفیه فاضلاب فراتر می‌رود.[۱۷] بنا بر اعلام بنیاد جهانی طبیعت، تنوع زیستی تیتیکاکا به دلیل آلودگی آب و معرفی گونه‌های جدید توسط انسان تهدید می‌شود.[۱۸] گزارش سال ۲۰۱۱ سازمان ملل متحد نشان داد که غلظت‌های نگران‌کننده‌ای از کادمیوم، آرسنیک و سرب در بخش‌های مختلف دریاچه وجود دارد.[۱۹][۲۰] این بنیاد در سال ۲۰۱۲ این دریاچه را به عنوان «دریاچه تهدیدشده سال» معرفی کرد.[۲۱]

نام

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
طرحی از معبد خورشید اینکا (در سال ۱۸۸۷) در ایسلا دل سول، جایی که پیکر مومیایی‌شده مانکو کاپاک در آن آرام گرفت.

با توجه به گروه‌های بومی گوناگونی که در منطقه دریاچه تیتیکاکا سکونت داشتند، احتمالاً این دریاچه در دوران پیش از تاریخ و زمان ورود اسپانیایی‌ها فاقد یک نام واحد و پذیرفته‌شده عمومی بوده است.[۲۲]

واژه‌های «تیتی» و «کاکا» را می‌توان به چند روش ترجمه کرد. در زبان آیمارا، تتی می‌تواند به معنای پوما، سرب یا یک فلز سنگین ترجمه شود. واژه کاکا (کاکا) می‌تواند به موهای سفید یا خاکستری سر ترجمه شود و واژه ک‌آک‌آ را می‌توان به شکاف یا درز، یا متناوباً به تاج پرندگان ترجمه کرد.[۲۲] بر اساس گفته‌های وستون لا بار، مردم آیمارا در سال ۱۹۴۸ بر این باور بودند که نام اصلی دریاچه «تیتی‌ق‌آق‌آ» به معنای پومای خاکستری، بی‌رنگ یا سربی‌رنگ است. این عبارت به صخره مقدس تراشیده شده‌ای اشاره دارد که در ایسلا دل سول یافت شده است.[۲۳] دریاچه تیتیکاکا علاوه بر نام‌هایی که شامل واژه‌های تیتی و کاکا می‌شدند، در سده شانزدهم به نام «چوکیویتو» نیز شناخته می‌شد. این نام را می‌توان به طور تقریبی به نوک نیزه ترجمه کرد. این نام در کاربردهای امروزی نیز باقی مانده است و دریاچه بزرگ گاهی با نام لاگو چوکوئیتو خوانده می‌شود.[۲۲]

استانیش استدلال می‌کند که توضیح منطقی برای ریشه نام تیتیکاکا، دگرگون‌شده اصطلاح «تاخسی کالا» است که نام سده پانزدهم تا شانزدهم صخره مقدس در ایسلا دل سول بوده است.[۲۴] با توجه به نبود یک نام رایج برای دریاچه تیتیکاکا در سده شانزدهم، گمان می‌رود که اسپانیایی‌ها از نام مهم‌ترین نیایشگاه بومی منطقه، یعنی تاخسی کالا در ایسلا دل سول، به عنوان نام دریاچه استفاده کرده‌اند. در طول زمان و با تکرار استفاده، این نام به تیتیکاکا تبدیل شد.[۲۲]

این دریاچه در محل با نام‌های متعددی شناخته می‌شود. یک‌چهارم جنوب شرقی دریاچه از بدنه اصلی جدا است (و تنها توسط تنگه تیکینا به آن متصل می‌شود) و بولیویایی‌ها آن را لاگو هوانایمارکا (همچنین وینیای مارکا که در زبان آیمارا به معنای شهر جاودان است) و بخش بزرگ‌تر را لاگو چوکوئیتو می‌نامند. دریاچه بزرگ همچنین گاهی با نام لاگو مایور و دریاچه کوچک با نام لاگو منور خوانده می‌شود.[۲۲] در پرو، این بخش‌های کوچک‌تر و بزرگ‌تر به ترتیب به عنوان لاگو پکنو و لاگو گرانده نامیده می‌شوند.[۸]

مرتفع‌ترین دریاچه

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

دریاچه تیتیکاکا با مساحت ۸٬۳۷۲ کیلومتر مربع و ارتفاع ۳٬۸۱۲ متر، اغلب به عنوان مرتفع‌ترین دریاچه قابل کشتیرانی جهان نامیده می‌شود. این ادعا عموماً به شناورهای تجاری اشاره دارد. شمار زیادی از دریاچه‌های کوچک‌تر در سراسر جهان در ارتفاعات بالاتری قرار دارند،[۲۵] مانند دریاچه دهانه آتشفشانی اوهوس دل سالادو در شیلی که با مساحت ۶٬۰۰۰ متر مربع و ارتفاع ۶٬۴۸۰ تا ۶٬۵۰۰ متر، در مجموع مرتفع‌ترین دریاچه جهان است، و دریاچه ۲۸۰ کیلومتر مربعی پوما یومکو در تبت که در ارتفاع ۵٬۰۳۰ متری، مرتفع‌ترین دریاچه بزرگ جهان به شمار می‌رود. برای سال‌های متمادی، بزرگ‌ترین شناور روان در دریاچه تیتیکاکا، کشتی ۲٬۲۰۰ تنی اس‌اس اولانتا با طول ۷۹ متر بود. امروزه بزرگ‌ترین شناور احتمالاً بارج قطاربر مانکو کاپاک با اندازه مشابه است که توسط پروآریل هدایت می‌شود.

بوم‌شناسی

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
دو گونه از سرده تلماتوبیوس در این دریاچه زندگی می‌کنند؛ گونه کوچک‌تر که بیشتر در کرانه‌ها دیده می‌شود قورباغه آبزی مرمری است (تصویر روبرو، در ایسلا دل سول) و گونه بزرگ‌تر که در آب‌های عمیق‌تر زندگی می‌کند قورباغه آبزی تیتیکاکا نام دارد.[۲۶]

دریاچه تیتیکاکا زیستگاه بیش از ۵۳۰ گونه آبزی است.[۲۷]

این دریاچه جمعیت بزرگی از پرندگان آبزی را در خود جای داده است و در ۲۶ اوت ۱۹۹۸ به عنوان یک مکان جزو پیمان رامسر تعیین شد. این منطقه همچنین توسط بردلایف اینترنشنال به عنوان یک منطقه مهم پرندگان هم در بولیوی و هم در پرو شناخته شده است، زیرا از جمعیت‌های درخور توجهی از گونه‌های پرندگان پشتیبانی می‌کند.[۲۸][۲۹] چندین گونه در معرض تهدید مانند قورباغه آبزی بزرگ تیتیکاکا و کشیم تیتیکاکا که توانایی پرواز ندارد، تا حد زیادی یا به طور کامل منحصر به این دریاچه هستند.[۲۶][۳۰]

علاوه بر کشیم تهدیدشده تیتیکاکا، برخی از پرندگان وابسته به آب در تیتیکاکا عبارتند از: کشیم کاکلی، اکراس پونا، فلامینگوی شیلیایی، کاکایی آند، خروس‌کولی آندی، چوب‌پای پشت‌سفید، آبچلیک پاپرد زرد بزرگ، قار برفی، حواصیل شب تاج‌سیاه، چنگر آند، چنگر معمولی، یلوه سربی، انواع اردک‌ها، مرغ تنورساز نیزار، الیکایی‌الیکایی چندرنگ و سیاه‌مرغ بال‌زرد.[۳۰]

چنگر آند در میان گیاهان توتورا

گونه ماهی برکه‌ماهی تیتیکاکا احتمالاً به دلیل رقابت و شکارگری توسط گونه‌های معرفی‌شده مانند قزل‌آلای رنگین‌کمان و ماهی سیم‌گون نوگرمسیری منقرض شده است (آخرین بار در سال ۱۹۳۸ دیده شد). علاوه بر این برکه‌ماهی، گونه‌های ماهی بومی حوضه این دریاچه شامل گونه‌های دیگری از سرده برکه‌ماهی‌ها و گربه‌ماهی‌های Trichomycterus dispar، Trichomycterus rivulatus و Astroblepus stuebeli هستند (گونه آخر نه در خود دریاچه، بلکه در سامانه‌های زیستی وابسته به آن زندگی می‌کند).[۳۱] گونه‌های متعدد برکه‌ماهی در دریاچه تیتیکاکا هم از نظر ترجیح زیستگاه و هم از نظر رفتار تغذیه‌ای تفاوت‌های چشمگیری با یکدیگر دارند. حدود ۹۰ درصد از گونه‌های ماهی این حوضه بوم‌زاد هستند، از جمله ۲۳ گونه از برکه‌ماهی‌ها که تنها در این دریاچه یافت می‌شوند.

یک محوطه مصنوعی پرورش ماهی در یک مرکز آبزی‌پروری در نزدیکی کوپاکابانا، بولیوی

تیتیکاکا زیستگاه ۲۴ گونه توصیف‌شده از حلزون آب شیرین است (۱۵ گونه بوم‌زاد، از جمله چند گونه بسیار کوچک از سرده هلوبیا).[۲۷][۳۲]

سراسرنماها

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
سراسرنمایی از دریاچهٔ تیتیکاکا و شهر پونو

زمین‌شناسی

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
حوضه میان‌کوهی پیرامون دریاچه تیتیکاکا

حوضه تیناخانی که دریاچه تیتیکاکا در آن قرار دارد، یک حوضه میان‌کوهی است. این حوضه یک حوضه کششی است که در اثر حرکت امتدادلغز در امتداد گسل‌های منطقه‌ای در اواخر دورۀ الیگوسن آغاز شد و در اواخر دورۀ میوسن پایان یافت. توسعۀ اولیۀ حوضه تیناخانی با سنگ‌های آتشفشانی مشخص می‌شود که بین ۲۷ تا ۲۰ میلیون سال پیش در این حوضه انباشته شده‌اند. این سنگ‌ها بر روی یک دگرشیبی زاویه‌دار قرار دارند که لایه‌های پیش از تشکیل حوضه را قطع می‌کند. رسوب‌های دریاچه‌ای تشکیلات تیناخانی زیرین که در حوضه تیناخانی نمایان هستند، نشان‌دهندۀ وجود یک دریاچه تیتیکاکای کهن و نیاکانی مربوط به دوران پیش از کواترنری در این مکان بین ۱۸ تا ۱۴ میلیون سال پیش است.[۳۳] اطلاعات اندکی درباره پیش از تاریخ دریاچه تیتیکاکا بین ۱۴ میلیون سال پیش تا ۳۷۰٬۰۰۰ سال قبل در دست است، زیرا رسوب‌های دریاچه‌ای متعلق به این دوره در زیر کف دریاچه تیتیکاکا مدفون شده‌اند و هنوز از طریق مغزه‌گیری مداوم نمونه‌برداری نشده‌اند.[۳۴]

پروژه حفاری دریاچه تیتیکاکا[۳۴] یک مغزه حفاری به طول ۱۳۶ متر از رسوب‌های کف دریاچه تیتیکاکا در ژرفای ۲۳۵ متری و در مکانی درست در شرق ایسلا دل سول به دست آورد. این مغزه شامل یک سابقه مداوم از رسوب‌گذاری دریاچه و شرایط دیرین‌محیطی دریاچه تیتیکاکا تا حدود ۳۷۰٬۰۰۰ سال قبل است. در این بازه زمانی، دریاچه تیتیکاکا معمولاً آب شیرین‌تری داشت و در دوره‌های گسترش یخچال‌های طبیعی منطقه‌ای که با دوره‌های یخچالی جهانی همزمان بود، سطح آب دریاچه بالاتر می‌رفت. در دوره‌های کاهش یخچال‌های طبیعی منطقه‌ای که با دوره‌های میان‌یخچالی جهانی همزمان بود، سطح آب دریاچه تیتیکاکا معمولاً پایین بود.[۳۴][۳۵]

رسوب‌های دریاچه‌ای و پشته‌ها و پادگانه‌های وابسته به آن‌ها شواهدی از وجود پنج دریاچه پیش از تاریخ بزرگ در گذشته ارائه می‌دهند که حوضه تیناخانی را در دوران پلیوسن و پلیستوسن اشغال کرده بودند. در آلتیپلانوی شمالی (حوضه تیناخانی)، این دریاچه‌های پیش از تاریخ عبارت بودند از دریاچه ماتارو در ارتفاع ۳٬۹۵۰ متری، دریاچه کابانا در ارتفاع ۳٬۹۰۰ متری، دریاچه بالیویان در ارتفاع ۳٬۸۶۰ متری، دریاچه مینچین (شمالی) در ارتفاع ۳٬۸۲۵ متری و دریاچه تاوکا (شمالی) در ارتفاع ۳٬۸۱۵ متری. قدمت دریاچه ماتارو نامشخص است و احتمال دارد به اواخر پلیوسن بازگردد. دریاچه کابانا احتمالاً متعلق به پلیستوسن میانی است. دریاچه بالیویان بین ۱۲۰٬۰۰۰ تا ۹۸٬۰۰۰ سال پیش وجود داشته است. دو دوره سطح آب بالا، بین ۷۲٬۰۰۰ تا ۶۸٬۰۰۰ سال پیش و ۴۴٬۰۰۰ تا ۳۴٬۰۰۰ سال پیش، برای دریاچه مینچین در آلتیپلانو شناسایی شده است. دریاچه باستانی دیگر در این منطقه اوکی نام دارد. سطوح بالای آب در دریاچه تاوکا نیز متعلق به بازه زمانی بین ۱۸٬۱۰۰ تا ۱۴٬۱۰۰ سال پیش تعیین شده است.[۳۶][۳۷][۳۸]

باستان‌شناسی زیر آب

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

کاوش‌ها و بررسی‌های زیر آب در صخره مرجانی خوآ و پیرامون آن در نزدیکی جزیره خوآ، منجر به کشف هزاران اثر باستانی شده است.[۳۹] این آثار باستانی شامل عودسوزهای سفالی به شکل گربه‌سانان، مجسمه‌های تراشیده‌شده از لاماهای جوان و زیورآلات ظریف فلزی، صدفی و سنگی است. در طول سده‌های پانزدهم و شانزدهم، دریاچه تیتیکاکا یک مکان افسانه‌ای و محل یک مجموعه زیارتی برای اینکاها بود. بخشی از این مجموعه شامل صخره مرجانی خوآ به عنوان مکانی بود که نذورات در آنجا به داخل دریاچه انداخته می‌شدند.[۴۰][۴۱]

آب‌وهوا

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

دریاچه تیتیکاکا دارای آب‌وهوای سرد کوهستانی نیمه‌گرمسیری است. میانگین بارندگی سالانه ۶۱۰ میلی‌متر است که بیشتر آن در جریان رعدوبرق‌های تابستانی می‌بارد. زمستان‌ها خشک همراه با شب‌ها و صبح‌های بسیار سرد و بعدازظهرهای گرم است.

منابع سرد و بادهای روی دریاچه باعث می‌شود که میانگین دمای سطح آن ۱۰ تا ۱۴ درجه سانتی‌گراد باشد. در زمستان (ژوئن – سپتامبر)، اختلاط آب با لایه‌های عمیق‌تر رخ می‌دهد که دمای آن‌ها همیشه بین ۱۰ تا ۱۱ درجه سانتی‌گراد است.[۴۲] در ادامه میانگین دمای شهر جولیاکا در بخش شمالی دریاچه آمده است.

داده‌های اقلیم جولیاکا، پرو (۱۹۶۱–۱۹۹۰)
ماه ژانویه فوریه مارس آوریل مه ژوئن ژوئیه اوت سپتامبر اکتبر نوامبر دسامبر سال
میانگین بیش‌ترین °C (°F) ۱۶٫۷
(۶۲)		 ۱۶٫۷
(۶۲)		 ۱۶٫۵
(۶۲)		 ۱۶٫۸
(۶۲)		 ۱۶٫۶
(۶۲)		 ۱۶٫۰
(۶۱)		 ۱۶٫۰
(۶۱)		 ۱۷٫۰
(۶۳)		 ۱۷٫۶
(۶۴)		 ۱۸٫۶
(۶۵)		 ۱۸٫۸
(۶۶)		 ۱۷٫۷
(۶۴)		 ۱۷٫۰۸
(۶۲٫۸)
میانگین کم‌ترین °C (°F) ۳٫۶
(۳۸)		 ۳٫۵
(۳۸)		 ۳٫۲
(۳۸)		 ۰٫۶
(۳۳)		 −۳٫۸
(۲۵)		 −۷٫۰
(۱۹)		 −۷٫۵
(۱۹)		 −۵٫۴
(۲۲)		 −۱٫۴
(۲۹)		 ۰٫۳
(۳۳)		 ۱٫۵
(۳۵)		 ۳٫۰
(۳۷)		 −۰٫۷۸
(۳۰٫۵)
بارندگی میلی‌متر (اینچ) ۱۳۳٫۳
(۵٫۲۵)		 ۱۰۸٫۷
(۴٫۲۸)		 ۹۸٫۵
(۳٫۸۸)		 ۴۳٫۳
(۱٫۷)		 ۹٫۹
(۰٫۳۹)		 ۳٫۱
(۰٫۱۲)		 ۲٫۴
(۰٫۰۹)		 ۵٫۸
(۰٫۲۳)		 ۲۲٫۱
(۰٫۸۷)		 ۴۱٫۱
(۱٫۶۲)		 ۵۵٫۳
(۲٫۱۸)		 ۸۵٫۹
(۳٫۳۸)		 ۶۰۹٫۴
(۲۳٫۹۹)
منبع: رصدخانه هنگ کنگ،[۴۳]

جزیره‌ها

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

اوروس

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
یک جزیره شناور اوروس در پرو

«جزایر شناور» جزیره‌های کوچک و دست‌ساخت بشر هستند که توسط مردم اوروس (یا اورو) از لایه‌های بریده‌شده توتورا ساخته شده‌اند؛ توتورا نوعی گیاه جگن ضخیم و شناور است که به وفور در بخش‌های کم‌عمق دریاچه تیتیکاکا می‌روید.[۴۴] مردم اوروس این جگن‌ها را که به طور طبیعی در کرانه‌های دریاچه می‌رویند برداشت می‌کنند تا با افزودن مداوم آن‌ها به سطح، جزیره‌ها را بسازند.

بر پایه افسانه‌ها، مردم اورو از آمازون ریشه گرفته‌اند و در دوران پیشاکلمبی به منطقه دریاچه تیتیکاکا کوچ کردند، جایی که توسط مردم محلی سرکوب شدند و نتوانستند زمینی برای خود به دست آورند.[۴۴] آن‌ها این جزایر جگنی را ساختند که در صورت نیاز برای امنیت بیشتر در برابر همسایگان متخاصم خود در خشکی، می‌توانستند آن‌ها را به آب‌های عمیق یا بخش‌های دیگر دریاچه جابه‌جا کنند.

بسیاری از این جزایر که رنگی طلایی دارند، ابعادی در حدود ۵۰ در ۵۰ فوت دارند و بزرگ‌ترین آن‌ها تقریباً نصف یک زمین فوتبال است.[۴۴][۴۵] هر جزیره شامل چندین خانه پوشالی است که معمولاً به اعضای یک خانواده گسترده تعلق دارند.[۴۴] برخی از جزایر دارای برج‌های دیده‌بانی و ساختمان‌های دیگر هستند که آن‌ها نیز از جگن ساخته شده‌اند.

در گذشته، بیشتر جزایر اوروس در نزدیکی مرکز دریاچه و در فاصله حدود ۹ مایلی از کرانه قرار داشتند؛ اما در سال ۱۹۸۶، پس از آنکه طوفانی بزرگ جزایر را ویران کرد، بسیاری از مردم اوروس جزایر خود را نزدیک‌تر به کرانه بازسازی کردند.[۴۴] تا سال ۲۰۱۱، حدود ۱٬۲۰۰ نفر از مردم اوروس در مجمع‌الجزایری متشکل از ۶۰ جزیره مصنوعی زندگی می‌کردند[۴۴] که در گوشه غربی دریاچه در نزدیکی پونو، شهر بندری اصلی پرو در تیتیکاکا، متمرکز شده بودند.[۴۵] این جزایر به یکی از جاذبه‌های گردشگری پرو تبدیل شده‌اند و به مردم اوروس اجازه می‌دهند تا با انتقال بازدیدکنندگان به جزایر با قایق‌های موتوری و فروش صنایع دستی، درآمد شکار و ماهیگیری خود را تکمیل کنند.[۴۴][۴۵]

ایسلا دل سول

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
ایسلا دل سول در بولیوی، همراه با یک کرجی ساخته‌شده از توتورا در دریاچه تیتیکاکا

ایسلا دل سول («جزیره خورشید») که در سمت بولیویایی دریاچه واقع شده و دارای خطوط قایق‌رانی منظم به شهر کوپاکابانا است، یکی از بزرگ‌ترین جزایر دریاچه به شمار می‌رود. از نظر جغرافیایی، کناره‌های دندانه‌دار این جزیره خشن و صخره‌ای و تپه‌ای است. هیچ خودروی موتوری یا جاده آسفالتی در جزیره وجود ندارد. فعالیت اقتصادی اصلی حدود ۸۰۰ خانواده ساکن در جزیره، کشاورزی است و ماهیگیری و گردشگری نیز به این اقتصاد معیشتی کمک می‌کنند.

بیش از ۱۸۰ اثر ویرانه در جزیره باقی مانده است. بیشتر این آثار به دوره اینکاها در حدود سده پانزدهم میلادی بازمی‌گردد. بسیاری از تپه‌های جزیره دارای پادگانه‌های کشاورزی هستند که زمین‌های شیب‌دار و صخره‌ای را برای کشاورزی مناسب ساخته‌اند. از جمله ویرانه‌های موجود در جزیره می‌توان به صخره مقدس، یک ساختمان هزارتو مانند به نام چین کانا، کاسا پاتا و پیلکو کایما اشاره کرد. در دین اینکاها، باور بر این بود که خدای خورشید در اینجا زاده شده است.

در طول سال‌های ۱۹۸۷–۹۲، یوهان راینهارد بررسی‌های باستان‌شناسی زیر آب را در نزدیکی جزیره خورشید هدایت کرد و نذورات دوره اینکا و تیاهواناکو را کشف نمود. این آثار باستانی هم‌اکنون در موزه محلی روستای چایامپامپا به نمایش گذاشته شده‌اند.[۴۶]

ایسلا د لا لونا

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
ایسلا د لا لونا در بولیوی، همراه با رشته‌کوه رئال در پس‌زمینه

ایسلا د لا لونا در شرق جزیره بزرگ‌تر ایسلا دل سول واقع شده است. هر دو جزیره به دپارتمان لاپاز بولیوی تعلق دارند. بر پایه افسانه‌های وابسته به اساطیر اینکا، ایسلا د لا لونا (در زبان اسپانیایی به معنای «جزیره ماه») جایی است که ویراکوچا فرمان برآمدن ماه را صادر کرد. ویرانه‌های یک صومعه احتمالی متعلق به زنان اینکا (ماماکونا) در کرانه شرقی قرار دارد.[۴۷]

کاوش‌های باستان‌شناسی[۴۸] نشان می‌دهند که مردم تمدن تیواناکو (حدود ۶۵۰–۱۰۰۰ میلادی) یک معبد بزرگ در جزیره ماه ساختند. ظروف سفالی متعلق به مقامات محلی این دوره در جزایر دریاچه تیتیکاکا کشف شده است. دو نمونه از آن‌ها در سده نوزدهم یافت شد و اکنون در موزه بریتانیا در لندن نگهداری می‌شود.[۴۹] سازه‌هایی که امروزه در جزیره دیده می‌شوند توسط اینکاها (حدود ۱۴۵۰–۱۵۳۲) مستقیماً بر روی سازه‌های قدیمی‌تر تیواناکو ساخته شده‌اند.

آمانتانی

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
جزیره آمانتانی (در پس‌زمینه سمت چپ) در پرو

آمانتانی جزیره دیگری در سمت پرو از دریاچه تیتیکاکا است و جمعیت آن به کچوآ سخن می‌گویند. حدود ۴٬۰۰۰ نفر در ۱۰ جامعه محلی در این جزیره تقریباً دایره‌ای شکل با مساحت ۱۵ کیلومتر مربع زندگی می‌کنند. دو قله کوه به نام‌های پاچاتاتا (پدر زمین) و پاچاماما (مادر زمین) و ویرانه‌های باستانی در بالای هر دو قله وجود دارد. دامنه‌های تپه‌هایی که از دریاچه بالا می‌روند، پادگانه‌بندی شده و در آن‌ها گندم، سیب‌زمینی و سبزیجات کاشته شده است. بیشتر این مزارع کوچک با دست کشت می‌شوند. حصارهای سنگی بلند مزارع را از هم جدا می‌کنند و گاوها و گوسفندان در دامنه‌ها چرا می‌کنند.

هیچ خودرو و هتلی در جزیره وجود ندارد. از آنجا که ورود ماشین‌آلات به جزیره مجاز نیست، تمام کارهای کشاورزی با دست انجام می‌شود. چند فروشگاه کوچک کالاهای اساسی را می‌فروشند و یک درمانگاه و شش مدرسه در آن یافت می‌شود. برق توسط یک ژنراتور تولید می‌شد و انرژی محدودی را برای چند ساعت در روز فراهم می‌کرد، اما با افزایش بهای نفت، آن‌ها دیگر از ژنراتور استفاده نمی‌کردند. بیشتر خانواده‌ها از شمع یا چراغ‌قوه‌های باتری‌خور یا هندلی استفاده می‌کنند. به‌تازگی پنل‌های خورشیدی کوچکی روی برخی از خانه‌ها نصب شده است.

برخی از خانواده‌ها در آمانتانی خانه‌های خود را برای اقامت شبانه به روی گردشگران می‌گشایند و وعده‌های غذایی پخته‌شده را که از طریق راهنمایان تور هماهنگ شده است، فراهم می‌کنند. خانواده‌هایی که این کار را انجام می‌دهند ملزم به داشتن یک اتاق ویژه برای گردشگران هستند و باید از قوانین مشخص‌شده توسط شرکت‌های گردشگری پیروی کنند. مهمانان معمولاً کالاهای غذایی اساسی (روغن خوراکی، برنج و غیره، اما بدون فرآورده‌های شکری، زیرا امکانات دندان‌پزشکی ندارند) را به عنوان هدیه یا لوازم تحریر برای کودکان جزیره به همراه می‌آورند. ساکنان جزیره هر شب نمایش‌های رقص سنتی را برای گردشگران برگزار می‌کنند و در آنجا به آن‌ها پیشنهاد می‌دهند که لباس‌های سنتی بپوشند و در رقص شرکت کنند.

تاکیله

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
جزیره تاکیله در پرو

تاکیله جزیره‌ای تپه‌ای در سمت پرو از دریاچه است و در ۴۵ کیلومتری شرق پونو قرار دارد. این جزیره باریک و بلند است و در دوران مستعمراتی اسپانیا و تا سده بیستم به عنوان زندان استفاده می‌شد. در سال ۱۹۷۰، این جزیره به مالکیت مردم تاکیله درآمد که از آن زمان در این جزیره سکونت دارند. جمعیت کنونی نزدیک به ۲٬۲۰۰ نفر است. ابعاد جزیره ۵٫۵ در ۱٫۶ کیلومتر (حداکثر اندازه‌ها) و مساحت آن ۵٫۷۲ کیلومتر مربع است. بلندترین نقطه جزیره ۴٬۰۵۰ متر بالاتر از سطح دریا قرار دارد و روستای اصلی در ارتفاع ۳٬۹۵۰ متری واقع شده است. ویرانه‌های پیش از اینکا در بلندترین بخش جزیره و پادگانه‌های کشاورزی در دامنه‌ها یافت می‌شوند. از دامنه‌های تاکیله، نمایی از قله‌های کوه‌های بولیوی دیده می‌شود. ساکنان آن که به نام «تاکیلنیوس» شناخته می‌شوند، به زبان کچوآی جنوبی سخن می‌گویند.

تاکیله به ویژه برای سنت صنایع دستی خود که از بالاترین کیفیت برخوردار است، شهرت دارد. «تاکیله و هنر نساجی آن» با اعلام به عنوان «شاهکارهای شفاهی و ناملموس میراث بشری» توسط یونسکو مورد تجلیل قرار گرفتند. بافندگی منحصراً توسط مردان انجام می‌شود و از سن هشت سالگی آغاز می‌گردد. زنان منحصراً نخ‌ریسی و پارچه‌بافی می‌کنند.

مردم تاکیله همچنین برای ایجاد یک الگوی نوآورانه گردشگری تحت کنترل جامعه شناخته شده‌اند که اقامت در خانه، ترابری و رستوران‌ها را به گردشگران ارائه می‌دهد. از زمان آغاز ورود گردشگری به تاکیله در دهه ۱۹۷۰، مردم تاکیله به آرامی کنترل خود را بر گردشگری روزانه انبوه که توسط افراد غیربومی اداره می‌شد از دست دادند. از این رو، آن‌ها الگوهای گردشگری جایگزینی از جمله اسکان برای گروه‌ها، فعالیت‌های فرهنگی و راهنمایان محلی را توسعه داده‌اند که یک برنامه آموزشی ۲ ساله را گذرانده‌اند. آژانس مسافرتی محلی مونا تاکیله برای به دست آوردن دوباره کنترل بر گردشگری تاسیس شده است.

مردم در تاکیله جامعه خود را بر پایه اشتراک‌گرایی اجتماعی و قوانین اخلاقی اینکا یعنی «آما سوا، آما یویا، آما قیلا» (دزد نباش، دروغگو نباش، تنبل نباش) اداره می‌کنند. این جزیره برای اهداف تناوب کشت به شش بخش یا «سویوس» تقسیم شده است. اقتصاد بر پایه ماهیگیری، کشاورزی پادگانه‌ای مبتنی بر کشت سیب‌زمینی و درآمد حاصل از حدود ۴۰٬۰۰۰ گردشگری است که هر سال بازدید می‌کنند.

سوریکی

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

جزیره سوریکی در بخش بولیویایی دریاچه تیتیکاکا (در بخش جنوب شرقی که به نام دریاچه وینیایمارکا نیز شناخته می‌شود) قرار دارد.[۵۰]

گمان می‌رود سوریکی آخرین مکانی باشد که هنر ساخت قایق نی‌ای در آن پابرجا مانده است، دست‌کم تا اواخر سال ۱۹۹۸. هنرمندان سوریکی به تور هیردال در ساخت چندین پروژه او مانند قایق‌های نی‌ای رع ۲ و دجله و یک سبد بالن کمک کردند.[۵۰]

ترابری

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
کشتی‌های مسافربری و قایق‌های ماهیگیری در بندر کوپاکابانا

بارج قطاربر چندسنجشه‌ای مانکو کاپاک خط راه‌آهن ۱۴۳۵ میلی‌متری پروآریل در پونو را به خط راه‌آهن ۱۰۰۰ میلی‌متری راه‌آهن بولیوی در گواکی متصل می‌کند.[۵۱]

تاریخچه

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
کشتی اس‌اس یاواری در پونو، ۲۰۰۲

این دریاچه دارای چندین کشتی بخار بوده است که هر کدام در بریتانیا به صورت قطعات مجزا ساخته شده و با پیچ و مهره به هم وصل شده بودند، سپس به صدها قطعه تفکیک شده، به دریاچه منتقل گردیده و در آنجا دوباره پرچ‌کاری و به آب انداخته شده‌اند.

در سال ۱۸۶۲، شرکت کشتی‌سازی تامز آیرون‌ورکس در کرانه رود تامز، کشتی‌های با بدنه آهنی و هم‌کلاس اس‌اس یاواری و اس‌اس یاپورا را تحت قرارداد با کارخانه ریخته‌گری جیمز وات در بیرمنگام ساخت.[۵۲] این کشتی‌ها به عنوان ناوهای ترکیبی باری، مسافربری و قایق توپدار برای نیروی دریایی پرو طراحی شده بودند.[۵۲] پس از چند سال تاخیر در تحویل قطعات از کرانه‌های اقیانوس آرام به دریاچه، کشتی یاواری در سال ۱۸۷۰ و یاپورا در سال ۱۸۷۳ به آب انداخته شدند.[۵۲] طول یاواری ۳۰ متر بود، اما در سال ۱۹۱۴ بدنه آن برای افزایش ظرفیت باربری طولانی‌تر شد و موتور آن به کشتی موتوری تغییر یافت.[۵۲]

در نوامبر ۱۸۸۳ و در طول مرحله پایانی جنگ اقیانوس آرام، فرماندهی نظامی شیلی قایق اژدرافکن کولو کولو را از طریق راه‌آهن از مویندو به پونو فرستاد تا منطقه را کنترل کند.[۵۳][۵۴] این نخستین کشتی جنگی بود که در این دریاچه کشتیرانی کرد.[۵۵]

در سال ۱۸۹۲، شرکت ویلیام دنی و برادران در دامبارتون در کرانه رود کلاید در اسکاتلند، کشتی اس‌اس کویا را ساخت.[۵۶] این کشتی ۵۲ متر طول داشت و در سال ۱۸۹۳ در دریاچه به آب انداخته شد.[۵۶]

در سال ۱۹۰۵، شرکت کشتی‌سازی ارلز در کينگستون آپون هال در کرانه هامبر، کشتی اس‌اس اینکا را ساخت.[۵۷][۵۸] تا آن زمان، راه‌آهن به دریاچه رسیده بود، بنابراین کشتی به صورت قطعات مجزا از طریق راه‌آهن تحویل داده شد.[۵۸] کشتی اینکا با ۶۷ متر طول و ۱٬۸۰۹ تن وزن، بزرگ‌ترین کشتی دریاچه تا آن زمان بود.[۵۸] در دهه ۱۹۲۰، شرکت ارلز بخش زیرین جدیدی برای کشتی تامین کرد که آن هم به صورت قطعات مجزا تحویل داده شد.[۵۸]

نمایی از دریاچه تیتیکاکا و جزیره چیکا در پس‌زمینه. آلپاکاها منظره‌ای رایج در کرانه‌های این دریاچه هستند.

با ادامه رشد بازرگانی، شرکت ارلز در سال ۱۹۳۰ کشتی اس‌اس اولانتا را ساخت.[۵۷][۵۸] قطعات آن در بندر اقیانوس آرام در مویندو تخلیه و با راه‌آهن به بندر پونو در دریاچه آورده شد.[۵۸] این کشتی با ۷۹ متر طول و ۲٬۲۰۰ تن وزن، به مراتب بزرگ‌ترین کشتی از زمان اینکا بود، به طوری که ابتدا باید یک سرنده‌گاه جدید برای ساخت آن ایجاد می‌شد.[۵۸] این کشتی در نوامبر ۱۹۳۱ به آب انداخته شد.[۵۸]

در سال ۱۹۷۵، کشتی‌های یاواری و یاپورا به نیروی دریایی پرو بازگردانده شدند و این نیرو یاپورا را به یک کشتی بیمارستانی تبدیل کرد و نام آن را به بی‌ای‌پی پونو تغییر داد.[۵۲] نیروی دریایی کشتی یاواری را کنار گذاشت، اما در سال ۱۹۸۷، یک بنیاد خیریه آن را خرید و بازسازی آن را آغاز کرد.[۵۲] این کشتی اکنون در خلیج پونو لنگر انداخته است و در حین ادامه بازسازی، به عنوان اقامتگاه ثابت برای گردشگران استفاده می‌شود.[۵۲] کشتی کویا در سال ۱۹۸۴ به گل نشست، اما در سال ۲۰۰۱ به عنوان یک رستوران شناور بازسازی شد.[۵۷] کشتی اینکا تا سال ۱۹۹۴ پابرجا بود و در آن سال اوراق شد.[۵۷] کشتی اولانتا دیگر در برنامه خدمات منظم نیست، اما پروآریل آن را برای سفرهای اجاره‌ای گردشگران کرایه می‌دهد.[۵۹]

یادداشت‌ها

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
  1. ↑ دریاچه ماراکایبو مساحت بزرگ‌تری دارد، اما یک خلیج جزرومدی است و یک دریاچه به شمار نمی‌رود.

منابع

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
  1. 1 2 Centre, UNESCO World Heritage. "Lake Titicaca". UNESCO World Heritage Centre (in English). Retrieved 2025-12-08.
  2. 1 2 3 Grove, M. J., P. A. Baker, S. L. Cross, C. A. Rigsby and G. O. Seltzer 2003 Application of Strontium Isotopes to Understanding the Hydrology and Paleohydrology of the Altiplano, Bolivia-Peru. Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology 194:281-297.
  3. ↑ Rigsby, C., P. A. Baker and M. S. Aldenderfer 2003 Fluvial History of the Rio Ilave Valley, Peru, and Its Relationship to Climate and Human History. Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology 194:165-185
  4. ↑ Questions Unlimited (2003). "Who Wants to Be a Judge at the National Academic Championship?". National Academic Championship. Archived from the original on 6 April 2017. Retrieved 6 December 2016.
  5. ↑ Alex (2019-02-24). "The largest Lakes in the World by Area". Vivid Maps (in American English). Retrieved 2025-10-18.
  6. ↑ "The World Factbook". cia.gov. Archived from the original on 23 January 2021. Retrieved 27 April 2015.
  7. ↑ "Highest Lake Elevations in the World". About.com Education. Archived from the original on 4 August 2016. Retrieved 27 April 2015.
  8. 1 2 3 Dejoux, C. and A. Iltis (editors) (1992). Lake Titicaca: A Synthesis of Limnological Knowledge. 68. Kluwer Academic Publishers, Boston.
  9. ↑ "Data Summary: Lago Titicaca (Lake Titicaca)". International Lake Environment Committee Foundation – ILEC. Archived from the original on 2011-07-23. Retrieved 2009-01-03.
  10. ↑ Roche, M. A., J. Bourges, J. Cortes and R. Mattos (1992). Climatology and Hydrology of the Lake Titicaca Basin. In Lake Titicaca: A Synthesis of Limnological Knowledge, edited by C. Dejoux and A. Iltis, pp. 63–88. Monographiae Biologicae. vol. 68, H. J. Dumont and M. J. A. Werger, general editor. Kluwer Academic Publishers, Boston.
  11. ↑ Cross, S. L., P. A. Baker, G. O. Seltzer, S. C. Fritz and R. B. Dunbar (2001). Late Quaternary Climate and Hydrology of Tropical South America Inferred from an Isotopic and Chemical Model of Lake Titicaca, Bolivia and Peru. Quaternary Research 56(1):1–9.
  12. ↑ Mourguiart, P., T. Corrége, D. Wirrmann, J. Argollo, M. E. Montenegro, M. Pourchet and P. Carbonel (1998). Holocene Palaeohydrology of Lake Titicaca Estimated from an Ostracod-Based Transfer Function. Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology 143:51–72.
  13. ↑ Baucom, P. C. and C. A. Rigsby 1999 Climate and Lake Level History of the Northern Altiplano, Bolivia, as Recorded in Holocene Sediments of the Río Desaguadero. Journal of Sedimentary Research 69(3):597–611.
  14. ↑ Talbi, A., A. Coudrain, P. Ribstein and B. Pouyaud (1999). Computation of the Rainfall of Lake Titicaca Catchment During the Holocene. Géosciences de Surface 329:197–203.
  15. ↑ Carlos Valdez: Lake Titicaca at dangerously low level بایگانی‌شده در ۲۰۱۵-۰۲-۰۵ توسط Wayback Machine – website of the Sydney Morning Herald (accessed 2009-11-28)
  16. ↑ Lake Titicaca evaporating away (video) بایگانی‌شده در ۲۰۲۲-۰۱-۲۸ توسط Wayback Machine – report by الجزیره (accessed 2009-11-28)
  17. ↑ Shahriari, Sara (30 March 2012). "Pollution threatens South America's Lake Titicaca". The Christian Science Monitor. Archived from the original on 12 November 2020. Retrieved 26 May 2012.
  18. ↑ Weis, Almut. "GNF – Lake Titicaca". www.globalnature.org. Archived from the original on 2020-11-27. Retrieved 2015-05-19.
  19. ↑ "The Devastating Pollution of Lake Titicaca in Peru: Causes and Consequences". www.ecohubmap.com. Retrieved 2023-12-18.
  20. ↑ Monroy, Mario; Maceda-Veiga, Alberto; de Sostoa, Adolfo (2014-07-15). "Metal concentration in water, sediment and four fish species from Lake Titicaca reveals a large-scale environmental concern". The Science of the Total Environment. 487: 233–244. doi:10.1016/j.scitotenv.2014.03.134. ISSN 1879-1026. PMID 24784748.
  21. ↑ "Threatened Lake of the Year 2012". GNF. 22 March 2012. Archived from the original on 28 November 2020. Retrieved 2 March 2017.
  22. 1 2 3 4 5 Standish, C. (2005) Ancient Titicaca: The Evolution of Complex Society in Southern Peru and Northern Bolivia. Oakland, California, University of California Press. 338 pp. شابک ‎۹۷۸−۰۵۲۰۲۳۲۴۵۷
  23. ↑ La Barre, W. (1948) The Aymara Indians of the Lake Titicaca Plateau, Bolivia. American Anthropological Association Memoir. no. 68, pp. 208–210.
  24. ↑ Bauer, B., and Stanish, C. (2001) Ritual and Pilgrimage in the Ancient Andes. Austin, Texas, University of Texas Press. 314 pp. شابک ‎۹۷۸−۰۲۹۲۷۰۸۹۰۷
  25. ↑ "The Highest Lake in the World". highestlake.com. Archived from the original on 30 December 2016. Retrieved 27 April 2015.
  26. 1 2 Cossel, Lindquist, Craig, and Luthman (2014). Pathogenic fungus Batrachochytrium dendrobatidis in marbled water frog Telmatobius marmoratus: first record from Lake Titicaca, Bolivia. Dis Aquat Organ. 112(1):83-7. doi: 10.3354/dao02778
  27. 1 2 Kroll; Hershler; Albrecht; Terrazas; Apaza; Fuentealba; Wolff; and Wilke (2012). The endemic gastropod fauna of Lake Titicaca: correlation between molecular evolution and hydrographic history. Ecol Evol. Jul 2012; 2(7): 1517–1530.
  28. ↑ "Lago Titicaca (Sector Boliviano)". BirdLife Data Zone. BirdLife International. 2024. Retrieved 2024-10-03.
  29. ↑ "Ramis y Arapa (Lago Titicaca, sector Peruano)". BirdLife Data Zone. BirdLife International. 2024. Retrieved 2024-10-03.
  30. 1 2 Fjeldså, J.; & Krabbe, N. (1990). Birds of the High Andes: A Manual to the Birds of the Temperate Zone of the Andes and Patagonia, South America. شابک ‎۹۷۸−۸۷۸۸۷۵۷۱۶۳
  31. ↑ خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام FEW وارد نشده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  32. ↑ Segers, H.; and Martens, K; editors (2005). The Diversity of Aquatic Ecosystems. p. 46. Developments in Hydrobiology. Aquatic Biodiversity. شابک ‎۱−۴۰۲۰−۳۷۴۵−۷
  33. ↑ Marocco, R., R. Baudino, and A. Lavenu, 1995, Intermontane Late Paleogene–Neogene Basins of the Andes of Ecuador and Peru: Sedimentologic and Tectonic Characteristics. in A.J. Tankard, R. Suárez Soruco, and H.J. Welsink, eds., pp. 597–613, Petroleum basins of South America: Memoir no. 62. American Association of Petroleum Geologists, Tulsa, Oklahoma.
  34. 1 2 3 Fritz, S. C., P. A. Baker, G. O. Seltzer, A. Ballantyne, P. Tapia, H. Cheng, and R. L. Edwards, 2007, Quaternary glaciation and hydrologic variation in the South American tropics as reconstructed from the Lake Titicaca drilling project. Quaternary Research 68(3):410–420.
  35. ↑ Fritz, S.C., P.A. Baker, P. Tapia, T. Spanbauer, and K. Westover (2012) Evolution of the Lake Titicaca basin and its diatom flora over the last ~370,000 years. Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology 317–318:93–103.
  36. ↑ Clapperton, C. M., 1993, Quaternary Geology and Geomorphology of South America. Elsevier Science, Amsterdam, 779 pp.
  37. ↑ Rouchy, J. M., M. Servant, M. Fournier, and C. Causse, 1996, Extensive carbonate algal bioherms in Upper Pleistocene saline lakes of the central Altiplano of Bolivia: Sedimentology 43(6):973–993.
  38. ↑ Placzek, C., J. Quade, and P. J. Patchett, 2006, Geochronology and stratigraphy of Late Pleistocene lake cycles on the Southern Bolivian Altiplano: implications for causes of tropical climate change. Geological Society of America Bulletin 118(5-6):515–532.
  39. ↑ Williams, A.R., 2020. Centuries-old Inca offering discovered in sacred lake. National Geographic.
  40. ↑ Delaere, C., Capriles, J.M. and Stanish, C., 2019. Underwater ritual offerings in the Island of the Sun and the formation of the Tiwanaku state. Proceedings of the National Academy of Sciences. 116(17): pp.8233-8238.
  41. ↑ Delaere, C. and Capriles, J.M., 2020. The context and meaning of an intact Inca underwater offering from Lake Titicaca, Antiquity, 94(376), pp.1030-1041.
  42. ↑ "Ago Titicaca (Lake Titicaca)". Archived from the original on 2010-06-12. Retrieved 2010-03-10.
  43. ↑ "ClClimatological Information for Juliaca, Peru". Hong Kong Observatory. Archived from the original on 2016-03-04. Retrieved 2011-05-19.
  44. 1 2 3 4 5 6 7 Foer, Joshua (February 25, 2011). "The Island People: The seventh hidden wonder of South America". اسلیت. Archived from the original on October 7, 2016.
  45. 1 2 3 Istvan, Zoltan (July 3, 2003). "Rough Waters for Peru's Floating Islands". National Geographic Channel. Archived from the original on August 6, 2016.
  46. ↑ Reinhard, Johan (1992) "Underwater Archaeological Research in Lake Titicaca, Bolivia." In Ancient America: Contributions to New World Archaeology, N. Saunders (ed.), Oxford: Oxbow Books, pp. 117–143.
  47. ↑ Bolivia, Lonely Planet 2007, شابک ‎۱−۷۴۱۰۴−۵۵۷−۶
  48. ↑ Bauer, Brian and Charles Stanish 2001 Ritual and Pilgrimage in the Ancient Andes University of Texas press, Austin
  49. ↑ "Collection search: You searched for Tiahuanaco Titicaca earthenware". British Museum. Archived from the original on 2015-09-24. Retrieved 2017-06-15.
  50. 1 2 Box, Ben (1998). South American Handbook. Footprint Handbooks. pp. 292. ISBN 978-0-8442-4886-8.
  51. ↑ Southern Peru Railroads[پیوند مرده]
  52. 1 2 3 4 5 6 7 "The Yavari Story". Yavari - Lake Titicaca - Peru. The Yavari Project. Archived from the original on 2011-07-16. Retrieved 2011-05-20.
  53. ↑ Tromben Corbalán, Carlos (2017). La Armada de Chile: una history de dos siglos (in Spanish). Vol. I. Chile: RIL Editores. p. 674. ISBN 978-956-01-0431-1.
  54. ↑ Sater, William F. (2007). Andean Tragedy: Fighting the War of the Pacific, 1879–1884. Lincoln and London: University of Nebraska Press. p. 344. ISBN 978-0-8032-4334-7. Archived from the original on 2020-04-01. Retrieved 2017-02-09.
  55. ↑ Milesi Sebástian, Sebastiano (2015). "Expedición naval al lago Titicaca por la Marina de Chile, en el año 1883" (PDF). Revista Mar, Liga Marítima de Chile (in Spanish) (201). Valparaíso, Chile: 87–90. Archived (PDF) from the original on 2021-06-24. Retrieved 2021-06-24.
  56. 1 2 Cameron, Stuart; Robinson, George; Strathdee, Paul. "SS Coya". Clyde-built Database. Archived from the original on 2009-08-21. Retrieved 2011-05-20.
  57. 1 2 3 4 "The Lake Steamers – Post 1900". Yavari – Lake Titicaca – Peru. The Yavari Project. Archived from the original on 2011-09-28. Retrieved 2011-05-21.
  58. 1 2 3 4 5 6 7 8 Grace, Michael L (2009-11-16). "The SS Ollanta". Cruising the Past. Archived from the original on 2011-07-24. Retrieved 2011-05-20.
  59. ↑ Dickinson, Rob. "Steam in Peru 2001". International Steam Pages. Archived from the original on 2011-09-29. Retrieved 2011-05-20.

پیوند به بیرون

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
برگرفته از «https://fa.wikipedia.org/w/index.php?title=دریاچه_تیتیکاکا&oldid=44388488»