دامپینگ

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

دامپینگ (به انگلیسی: dumpingبازارشکنی[۱] یا قیمت‌شکنی[۲] از واژگان خاص اقتصادی به حساب می‌آید که به ویژه در تجارت بین‌المللی جایگاهی ویژه و قانونی دارد؛ و عبارت است از فروش یا صادرات یک کالا با قیمت کمتر از هزینه‌های تمام شده یا به عبارتی دیگر فروش کالا در خارج به قیمتی کمتر از قیمت داخلی. معادل فارسی این واژه «رقابت مکارانه» یا تبعیض در قیمت‌ها در بازرگانی معنا شده‌است. به عبارت بهتر، تولیدکنندگان و بازرگانان برای به دست آوردن بازارها، محصولات خود را با قیمتی کم عرضه کنند، برخی کارشناسان معادل فارسی این واژه را «رقابت مخرب» نیز دانسته‌اند. استراتژی کلی دامپینگ به حذف رقبا و در اختیار گرفتن بازار مربوط می‌شود.

امکان دارد در دامپینگ مستمر یا تصادفی سودی که بابت پایین بودن قیمت نصیب مصرف‌کننده می‌شود بیش از زیانی باشد که تولیدکننده می‌بیند.

انگیزه و چرایی وقوع فعل دامپینگ[ویرایش]

از منظر اقتصادی، دامپینگ چهار دلیل عمده دارد که عبارتند از «بیرون کردن رقبا و به دست آوردن انحصار بازار حتی با تحمل زیان‌های کوتاه‌مدت»، «کاهش مازاد موقتی ذخائر کالا»، «به دست آوردن سهم از بازار کالای مربوطه» و همچنین «کاهش ضررهای مربوط به کالای فاقد قابلیت رقابت و فروش»؛ به زبان ساده‌تر، دامپینگ با هدف حضور در بازارها و به منظور فروش بیشتر و گاهی عرضه کالاهایی که به دلیل کیفیت نه چندان مناسب تقاضای اندکی دارند، انجام می‌شود.

انواع[ویرایش]

از نظر تقسیم‌بندی سه نوع دامپینگ وجود دارد، که از عبارتند از:

دامپینگ مستمر[ویرایش]

دامپینگ مستمر یا دائمی ناشی از تمایل یک انحصار گر داخلی برای حداکثر نمودن سود خود با فروش کالا به قیمتی بالا در بازار داخلی که فاقد محدودیتهای تجاری یا هزینه‌های حمل و نقل است نسبت به قیمت خارجی که تحت تأثیر رقبای قدرتمند خارجی است. در این مورد می‌شود بازار خودرو در ایران را مثال زد که مثلاً قیمت خودروهای ایرانی در بازارهای خارجی به مراتب پایین‌تر از قیمت همان خودروها در ایران است[۳]

دامپینگ مخرب[ویرایش]

دامپینگ مخرب یا غارتگر عبارت است از فروش موقتی کالا در خارج به قیمت کمتر از قیمت داخل یا حتی با ضرر و فروش آن به قیمت کمتر از هزینه‌های تولید برای بیرون راندن رقبای دیگر یا از بین بردن صنعت داخلی یک کشور. سپس بعد از بی رقیب شدن در بازار کالای مذکور قیمتها جهت کسب سود حاصل از قدرت انحصاری بالا می‌رود. به عنوان مثال می‌شود از اقدام شرکت‌های چینی در بازار پوشاک و سایر کالاها را مثال زد.[۴][۵]

دامپینگ تصادفی[ویرایش]

دامپینگ تصادفی فروش اتفاقی یک کالا در بازار خارجی به قیمت کمتر از بازار داخلی برای تخلیه مازاد پیش‌بینی نشده کالاها به علت اینکه این مازاد باعث کاهش قیمت در بازار داخلی نگردد و در واقع وقتی اضافه تولید فروخته شد دامپینگ متوقف می‌گردد.

نمونه‌های دامپینگ[ویرایش]

  • معضل دامپینگ در سطح بین‌المللی و ماجرای ارائه قیر رایگان به ارگان‌های دولتی در سطح بازار داخلی ایران، عرصه را به دست‌اندرکاران این بخش تنگ کرده‌است.
  • با این تعاریف و تفاسیر، مشخص می‌شود خودروسازان ایرانی نیز مرتکب دامپینگ شده‌اند، منتها فرق شان با چینی‌ها این است که نتوانستند مانند آن‌ها در به دست آوردن بازارهای خارجی موفق عمل کنند.
  • طی دهه نود ژاپن اقدام به دامپینگ در قیمت محصولاتی چون تلویزیون و فولاد در بازار آمریکا و محصولاتی مثل اتومبیل و فولاد در بازار اروپا نموده‌است. بسیاری از کشورهای صنعتی مانند کشورهای عضو اتحادیه اروپا در نظر دارند، از دامپینگ مستمر برای مازاد محصولات کشاورزی خود استفاده کنند. اگر استفاده از دامپینگ از طرف یک کشور یا شرکت اثبات شود، کشور یا شرکت مزبور اقدام به افزایش قیمت خود خواهد کرد. مانند آنچه که در سال ۱۹۷۶ و ۱۹۷۷ از شرکت فولکس واگن آلمان و تولیدکنندگان تلویزیون ژاپنی دیده شد، تا با سیاست‌های ضد دامپینگ مواجه نشوند.

ابزارها، روش‌ها و متدهای ایجاد دامپینگ[ویرایش]

به عنوان مثال دو ابزاری که دولت چین برای ترویج صادرات محصولات استفاده می‌کند، عبارتند از: «اعتبارات صادراتی کم هزینه از محل بانک صادرات واردات چین» و «بیمه اعتباری صادراتی از محل مؤسسه بیمه اعتباری و صادراتی».

بانک توسعه چین نیز برای شرکت‌های چینی تأمین اعتبار صادراتی انجام می‌دهد و از سوی دیگر، سیاست‌های دولت، بانک صادرات واردات و موسسات بیمه‌ای چین را ملزم می‌کند تا به صادرات محصولات با تکنولوژی بالا که شامل قطعات خودرو نیز می‌شود، توجه ویژه‌ای داشته باشد.

ابزار و روش مقابله با دامپینگ[ویرایش]

ایجاد محدودیتهای تجاری در بازار رقابتی ناسالم، جهت حمایت از صنایع داخلی مجاز شناخته شده‌است.[نیازمند منبع] این محدودیتها اغلب به صورت عوارض ضد دامپینگ یا تهدید به وضع این عوارض خود را نشان می‌دهد. به هر حال تعیین نوع دامپینگ مشکل می‌باشد و تولیدکنندگان در مقابل هر نوع دامپینگی از بازار داخلی حمایت می‌کنند. با این کار وارد محدود می‌شود و تولید و سود عرضه‌کنندگان داخلی افزایش می‌یابد.[نیازمند منبع]

طبق قانون گمرک ایران، اگر ارزش یک کالا نامناسب تلقی شود، سود و عوارض گمرکی برای آن کالا در نظر گرفته خواهد شد.

در واقع کشورهایی مانند ایران هر وقت احساس کنند نرخ یک کالا پایین‌تر از قیمت واقعی آن است، می‌توانند به بازار مراجعه کرده و قیمت کالای مشابه موجود وارد در بازار را ملاک قرار داده و از آن، حقوق و عوارض گمرکی دریافت کنند.

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانوشته‌ها[ویرایش]

  1. «بازارشکنی» [عمومی] هم‌ارزِ «dumping»؛ منبع: گروه واژه‌گزینی و زیر نظر حسن حبیبی، «فارسی»، در دفتر اول، فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان، تهران: انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی، شابک ‎۹۶۴-۷۵۳۱-۳۱-۱ (ذیل سرواژهٔ بازارشکنی) 
  2. «مفهوم دامپینگ یا قیمت‌شکنی در اقتصاد». دنیای اقتصاد، ۱۲ مرداد ۱۳۹۶. بازبینی‌شده در ۱۹ ژانویه ۲۰۱۸. 
  3. نظریه‌ها و سیاست‌های اقتصادی بین‌الملل، ص.
  4. چین صنعت پوشاک کشور را تهدید می‌کند
  5. ماهنامهٔ صنعت خودرو

منابع[ویرایش]