تک‌گروه

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

تک‌گروه یا هاپلوگروه (به انگلیسی: Haplogroup) مجموعه‌ای از هاپلوتیپهای مشابه هستند که دارای نیای مشترک و جهش‌های ژنی پلی‌مرفیسم تک‌نوکلئوتید هسنتد. جهش‌های ژنی را می‌توان به عنوان یک تک‌گروه در نظر گرفت. هر جهش یک هاپلوتیپ را تشکیل می‌دهد که از مجموع هاپلوتیپ‌های مشابه یک هاپلوگروه یا تک‌گروه ایجاد می‌شود. به عبارتی، اگر دو یا سه جهش در ژنها صورت بگیرد، می‌توان این جهش‌ها را در یک هاپلوگروه به صورت هاپلوگروه C ،B ،A و... قرار داد.

تک‌گروه‌ها شاخه‌ای از دانش ژنتیک انسانی هستند و هر تک‌گروه مطابق با مهاجرت‌های اولیهٔ بشر به قاره‌ها یا مناطق جغرافیایی مختلف است. در ژنتیک انسانی، تک‌گروه‌هایی که بیشترین تحقیق روی آنها انجام گرفته شده تک‌گروه‌های دی‌ان‌ای کروموزومِ Y (که از پدر به پسر منتقل می‌شوند) و تک‌گروه‌های دی‌ان‌ای میتوکندری (که از مادر به فرزند منتقل می‌شوند) هستند.

شکل‌گیری تک‌گروه[ویرایش]

ژنتیک جمعیت برپایهٔ تک‌گروه[ویرایش]

تک‌گروه‌های دی‌ان‌ای کروموزومِ Y[ویرایش]

تک‌گروه‌های دی‌ان‌ای کروموزومِ Y انسان (دی‌ان‌ای Y) (برپایهٔ گروه قومی · هاپلوتیپ‌های معروف)

تازه‌ترین نیای-Y مشترک
|
A BT
|
B CT
|
CF DE
| |
C F D E
|
G H IJK
|
IJ K
| |
I J L M NOP S T
|
NO P
| |
N O Q R

گروه‌های بدون جهش ژنی M168

گروه‌های با جهش ژنی M168

گروه‌های با جهش ژنی M89

پراکندگی در بین اقوام ایرانی‌تبار[ویرایش]

قوم زبان n[۱] R1b[۲] n R1a n I n E1b1b n E1b1a n J n G n N n T n L
ایرانیان (شمال ایران) ایرانی غربی 33 &0000000000000015.200000۱۵٫۲[۳] 33 &0000000000000006.100000۶٫۱[۳] 33 &-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1.000000۰٫۰[۳] 33 &-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1.000000۰٫۰[۳] 33 &-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1.000000۰٫۰[۳] 33 &0000000000000033.300000۳۳٫۳[۳] 33 &0000000000000015.200000۱۵٫۲[۳] 33 &0000000000000006.100000۶٫۱[۳] 33 &-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1.000000۰٫۰[۳] 33 &0000000000000003.000000۳٫۰[۳]
ایرانیان (جنوب ایران) ایرانی غربی 117 &0000000000000006.000000۶٫۰[۳] 117 &0000000000000016.200000۱۶٫۲[۳] 117 &-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1.000000۰٫۰[۳] 117 &0000000000000005.100000۵٫۱[۳] 117 &0000000000000001.700000۱٫۷[۳] 117 &0000000000000035.000000۳۵٫۰[۳] 117 &0000000000000012.800000۱۲٫۸[۳] 117 &0000000000000000.900000۰٫۹[۳] 117 &0000000000000003.400000۳٫۴[۳] 117 &0000000000000006.000000۶٫۰[۳]
بلوچ‌ها ایرانی شمال غربی 25 &0000000000000008.000000۸٫۰ 25 &0000000000000028.000000۲۸٫۰ 25 &-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1.000000۰٫۰ 25 &0000000000000008.000000۸٫۰ 25 &-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1.000000۰٫۰ 25 &0000000000000016.000000۱۶٫۰ 25 &-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1.000000۰٫۰ 25 &-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1.000000۰٫۰ 25 &-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1.000000۰٫۰ 25 &0000000000000024.000000۲۴٫۰
پشتون‌ها ایرانی جنوب شرقی 96 &0000000000000004.200000۴٫۲[۴] 96 &0000000000000044.800000۴۴٫۸[۴] 96 &-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1.000000۰٫۰[۴] 96 &0000000000000002.100000۲٫۱[۴] 96 &0000000000000006.300000۶٫۳[۴] 96 &0000000000000011.500000۱۱٫۵[۴] 96 &-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1.000000۰٫۰[۴] 96 &0000000000000001.000000۱٫۰[۴] 96 &0000000000000012.500000۱۲٫۵[۴]
کردها ایرانی شمال غربی 95 &0000000000000016.800000۱۶٫۸ 95 &0000000000000011.600000۱۱٫۶ 95 &0000000000000007.400000۷٫۴ 95 &0000000000000040.000000۴۰٫۰ 95 &0000000000000003.200000۳٫۲
تاجیک‌های افغانستان ایرانی غربی
تاجیک‌های تاجیکستان ایرانی غربی
تاجیک‌های سمرقند ایرانی غربی
تاجیک‌های چین ایرانی غربی
یغنابی‌ها ایرانی شمال شرقی 31 &0000000000000032.300000۳۲٫۳ 31 &0000000000000016.100000۱۶٫۱ 31 &-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1.000000۰٫۰ 31 &-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1.000000۰٫۰ 31 &0000000000000032.300000۳۲٫۳ 31 &-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1-1.000000۰٫۰ 31 &0000000000000009.700000۹٫۷

تک‌گروه‌های دی‌ان‌ای میتوکندری[ویرایش]

پراکندگی در بین اقوام ایرانی‌تبار

مهاجرت‌های اولیهٔ بشر[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. ستون اولی مقدار کل نمونه مطالعه شده را نشان می‌دهد
  2. ستون دومی درصد یک تک‌گروه را در بین نمونه‌ها نشان می‌دهد
  3. ۳٫۰۰ ۳٫۰۱ ۳٫۰۲ ۳٫۰۳ ۳٫۰۴ ۳٫۰۵ ۳٫۰۶ ۳٫۰۷ ۳٫۰۸ ۳٫۰۹ ۳٫۱۰ ۳٫۱۱ ۳٫۱۲ ۳٫۱۳ ۳٫۱۴ ۳٫۱۵ ۳٫۱۶ ۳٫۱۷ ۳٫۱۸ ۳٫۱۹ [M. Regueiro et al. (2006), "Iran: Tricontinental Nexus for Y-Chromosome Driven Migration"]
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ ۴٫۲ ۴٫۳ ۴٫۴ ۴٫۵ ۴٫۶ ۴٫۷ ۴٫۸ Sadaf Firasat, Shagufta Khaliq, Aisha Mohyuddin, Myrto Papaioannou, Chris Tyler-Smith, Peter A Underhill and Qasim Ayub, "Y-chromosomal evidence for a limited Greek contribution to the Pathan population of Pakistan," European Journal of Human Genetics (2007) 15, 121–126.
  • مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Haplogroup»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۲۱ سپتامبر ۲۰۰۹).

پیوند به بیرون[ویرایش]

جستجو در ویکی‌انبار در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ تک‌گروه موجود است.