بافت پوششی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
بافت پوششی
Illu epithelium.jpg
اشکال مختلف بافت اپیتلیوم
کد TH H2.00.02.0.00001

بافت پوششی یا اپیتلیوم(به انگلیسی: Epithelium) بافتی است که از سلول‌های چندضلعی اجتماع یافته‌ای تشکیل شده‌است که پوشش سلولی سطوح خارجی و داخلی بدن از جمله پوست، دیوارهٔ رگ‌ها و حفره‌های کوچک را می‌پوشاند. بسیاری از غدد نیز از بافت پوششی تشکیل شده‌اند. این بافت در بالای بافت همبند قرار گرفته‌است و این دولایه توسط غشای پایه از هم جدا می‌شوند. در زبان یونانی، اپی، به معنای روی یا بالای و تلی به معنای بافت می‌باشد. بافت‌های پوششی دارای رگ‌های خونی در اطراف خود نمی‌باشند و بنابراین از طریق نفوذ غذا از بافت‌های زیرین همبند، تغذیه می‌کنند. بافت‌های پوششی می‌توانند به صورت خوشه‌ای از سلول‌ها موجود باشند و به عنوان غدد درون‌ریز و غدد برون‌ریز عمل کنند. غذذ درون‌ریز و برون ریز به شدت با رگهای خونی احاطه شده‌اند و از طریق آن تغذیه می‌کنند. در انسان بافت پوششی به عنوان یکی از ۴ بافت پایه به‌شمار می‌آید. ۳ بافت دیگر بافت‌های همبند، عضلانی و عصبی هستند. مادهٔ بین سلولی این بافت بسیار اندک است. اتصال بین سلول‌های این بافت به دلیل وجود سلول‌های چسبندگی، درهم‌فرورفتگی‌های غشا و اتصالات بین سلولی بسیار قوی است.

ساختار اصلی[ویرایش]

سلول‌ها در بافت پوششی به شدت به هم فشرده هستند وفضای خالی بسیار کم و کوچکی در میان آنها موجود می‌باشد. این سلولها صفحه‌ای پیوسته را که در بسیاری از نقاط توسط اتصال‌های محکم و دزموزوم‌ها به هم متصل شده‌اند را تشکیل می‌دهند. بافت پوششی، قسمت بیرونی و درونی پوست را تشکیل می‌دهد.

غشای پایه[ویرایش]

سلول‌های بافت پوششی بر روی غشای پایه قرار گرفته‌اند و که این غشا به عنوان داربستی عمل می‌کند که بافت پوششی می‌تواند به رشد و گسترش بپردازد و پس از جراحت‌ها خود را ترمیم کند. بافت پوششی دارای عصب نیست. بافت پوششی توسط ریخت سلولهایشان و هم چنین تعداد لایه‌های تشکیل دهنده به گروه‌های مختلف تقسیم می‌شوند. بافت پوششی که تنها ضخامت یک سلول را دارد به عنوان بافت پوششی ساده شناخته می‌شود. اگر دو یا چند سلول ضخامت بافت پوششی را تشکیل دهند به آن بافت پوششی طبقه‌دار گفته می‌شود. گونه‌ای دیگر از بافت پوششی نیز موجود است که به آن بافت شبه طبقه‌دار گویند.

بافت پوششی ساده[ویرایش]

بافت پوششی ساده دارای ضخامت یک سلول می‌باشد و هر سلول در تماس مستقیم با غشای پایه است. این بافت معمولا در جایی پیدا می‌شود که نیاز به جذب یا فیلترینگ باشد. ضخامت سد بافت پوششی این پروسه را نظم می‌بخشد. بافت پوششی ساده به طور عمومی بر اساس شکل آنها به گروه‌های مختلف طبقه بندی می‌شوند. چهار گروه اصلی بافت پوششی ساده عبارتند از:

بافت پوششی مطبق[ویرایش]

در این نوع از بافت پوششی، بیش از یک ردیف سلول بر روی غشای پایه قرار دارد. بر اساس شکل سطحی ترین سلول‌های این بافت به انواع سنگفرشی (مانند پوست بدن)، مکعبی (مانند مجاری غدد عرق) و منشوری (مانند ملتحمه چشم) تقسیم می‌شوند.

بافت پوششی مطبق کاذب[ویرایش]

به دلیل متفاوت بودن شکل سلول‌های هسته آن‌ها در چند سطح قرار می‌گیرند. مانند مخاط نای که منشوری مطبق کاذب مژه دار می‌باشد.

وظایف[ویرایش]

وظایف اصلی بافت پوششی عبارتست از:

  • پوشاندن و مفروش کردن سطوح مختلف بدن
  • جذب مواد (مثلا در روده‌ها)
  • ترشح مواد (در غدد)
  • حس
  • محافظت
  • تبادل گاز‌های تنفسی (در اتاقک‌های هوایی شش‌ها)
  • محافظت

نگارخانه[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  • مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Epithelium»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۵ آوریل ۲۰۱۰).
  • لوئیز کارلوس جان کوئیرا. بافت‌شناسی پایه. ترجمهٔ دکتر مهدی منتظری. چاپ پنچم. انتشارات ارجمند، ۱۳۸۷. 
  • ویلیام الکساندر نیومن دورلند. فرهنگ پزشکی دورلند. ترجمهٔ بهرام قاضی‌جهانی. 
  • رجحان محمد صادق. بافت شناسی پایه انسانی۱۳۷۲
  • Linder HH.Clinical Anatomy.California,Appleton and lange.۱۹۸۹