ایرج زبردست

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
ایرج زبردست
Zbrdst.jpg
تصویر ایرج زبردست
زادروز ۱۲ دی ۱۳۵۳
شیراز
محل زندگی شیراز
ملیت ایرانی
سبک رباعی
دوره معاصر
مذهب شیعه
آثار باران که بیاید همه عاشق هستند، خنده‌های خیس، یک سبد آیینه، نامه های عاشقانه من به اوما، شکل دیگر من، دفی از پوست ابلیس، شهری که در آن مرگ از آن میخواند، خیامی دیگر، گزیده رباعیات ایرج زبردست
وبگاه
irajzebardast.ir

ایرج زبردست (زاده ۱۳۵۳ شیراز) شاعر و رباعی سرای معاصر ایرانی است.[۱][۲]

نمونه شعر[ویرایش]

ایرج زیردست رباعی تصویری


یکباره جهان سر به گریبان گم شد

هر ثانیه در هجوم عصیان گم شد

یکباره دهان آفرینش واماند

ابلیس اناالحق زد و انسان گم شد

  • از راز عبور با خبر می‌گردند

آغاز ادامه‌ای دگر می‌گردند

ای کاش یکی در این میان می‌دانست

جز باد همه به خانه بر می‌گردند

ایرج زبردست از نگاه دیگران[ویرایش]

ایرج زبردست و سیمین بهبهانی

سيمين بهبهاني:

چه بهتر که نامت را جامه‌ي حضورت کنم و کردم. نخستين بار که يک رباعي از تو خواندم حس کردم سيبي خوش رنگ و بو را آزموده‌ام که عطري ديگرگون دارد. چند گاهي که گذشت، بيشترِ شعرهايت را که در قالب رباعي سروده بودي به وسيله‌ي تلفن، يا حضوري، برايم خواندي. امروز تو را در شيوه‌ي دلخواهت بسيار بسيار موفق مي‌بينم. رباعي قالبي دارد، با وزني نرم و انعطاف‌پذير که تغيير رکن‌هاي آن را، نظر به هجاهاي آخر مصراع‌ها (خواه کوتاه يا کشيده) بيست و چهار گونه شمار کرده‌اند. البته، اين تغييرات آن قدر دلپذير و نرمند که گوش در وهله‌ي اول متوجه آن‌ها نمي‌شود اما از ملال يکساني نواخت (ريتم) مي‌کاهد از همين رو، يک نمودار وزني تقريبي براي آن مشخص کرده‌اند که همان جمله‌ي (لا حول و لا قوّه الا به الله) است. و اين خود اشارتي است بر شگفتي از اين تنوع. اما شرط پسند و پذيرش اين گونه شعر داشتن پيام و درون مايه‌اي والا در ظرفيتي چنين کوچک است. نکته‌ي ديگر آن که چهارمين مصراع رباعي بايد گوياي آن پيام و درون مايه باشد و طبيعي است که الهام آن مصراع نيز پيش از سه مصراع ديگر آشکار مي‌شود. بی سوادی ات را رها کن اين جاست که شاعر بايد، براي تلقين بهتر الهام خود، سه مصراع ديگر را بپردازد يا بهتر بگويم بيافريند. چنين است که، براي نمونه رباعي‌هاي اندک خيام با ديوان‌هاي بزرگان شعر، هم‌ارج مي‌شود. ايرج زبردست عزيز، به تو تبريک مي‌گويم که توانسته‌اي يک تنه نفسي تازه در اين قالب کهن بدمي و هم‌زمان نظر تحسين حيرت و قبول اهل شعر را متوجه سروده‌هاي خود کني و هنوز اين آغاز راه است. گام‌هاي بعدي تو را براي پيمودن اين راه دشوار پرتوان‌تر مي‌خواهم. فراموش نکن که مصراع چهارم عروسي است که تاج و تور و جامه‌اي برازنده‌ي اندام خود مي‌خواهد و تو تا اين جا توانسته‌اي اين عروس را به آن چه شايسته‌ي اوست خرسند کني و بيارايي. جوانه‌ي نو بر درخت کهن، ادامه‌ي زندگي‌ست

مجله‌ي نافه، شماره‌ي 2، تيرماه 1389

.

منوچهر آتشی:

رباعيات ايرج زبردست با شگرد‌هاي تازه‌اي که در پايان‌بندي‌هاي زيرکانه‌اي که به آن‌ها مي‌دهد و گاه عميقاً ما را غافلگير مي‌کند، به تعبيري، نوعي ديگر از شعر نو مي‌توان ناميدشان که نکته‌سنجي‌ها و انفجار حسن و زيبايي، بهترين آرايه و تأييدکننده‌ي آن‌هاست:

اي صبح نه آبي نه سپيديم هنوز

در شهر اميد نا اميديم هنوز

ديدي که چه کرد دست شب با من و تو؟

در باز و به دنبال کليديم هنوز

مجموعه رباعی «باران که بیاید همه عاشق هستند» چاپ هشتم، 1394

.

ایرج زبردست و جهانگیر هدایت (برادرزاده صادق هدایت)

.

هوشنگ‌ابتهاج (هـ.الف. سایه):

امروز داشتم رباعي‌هاي اين جوون رو مي‌خوندم، چندتاشو علامت زدم که شب اومديد براتون بخونم. آقاي محمد زهرايي: کدوم جوون؟! ـ ايرج زبردست. برمي‌خيزد. از کتاب خانه، کتابي نازک را مي‌آورد. ببينيد پشت کتاب چي نوشتند: «ايرج زبردست بدون هيچ ترديد بزرگترين رباعي سراي امروز ايران است.» بابا! اين هم شد تعريف؟! بزرگ‌ترين و کوچک‌ترين که چيزي رو حل نمي‌کنه... اين همه رباعي درخشان تو اين کتاب هست، يکي‌شو مي‌ذاشتن پشت جلد!... شروع مي‌کند به خواندن: تا بال و پر عمر به رنگ هوس است از اوج سرازير شدن يک نفس است آن لحظه که بال زندگي مي‌شکند در چشم پرنده آسمان هم قفس است خيلي چيزهاي قشنگي تو اين کتاب هست... ما وقت نگاه را دمي دانستيم از دانش چشم‌ها کمي دانستيم کژتابي دست‌ها و بي‌مهري سنگ ما آينه بوديم و نمي‌دانستيم ببينيد چطور غيرمستقيم گفته ما رو شکستند... غمگینانه مي‌خواند: اي صبح نه آبي نه سپيديم هنوز در شهر اميد نا اميديم هنوز ديدي که چه کرد دست شب با من و تو؟ در باز و به دنبال کليديم هنوز - اين رباعي خيلي قشنگه: در خواب، چراغ تا سحر دستم بود در خواب کليد هر چه در، دستم بود زيباتر از اين خواب نديدم خوابي بيدار شدم دست تو در دستم بود - وقت سايه خوش است... شعر خوب او را به شوق مي‌آورد... شد کوچه به کوچه جست و جو عاشق او شد با شب و گريه رو به رو عاشق او پايان حکايتم شنيدن دارد من عاشق او بودم و او عاشق او... خيلي لطيفه... واقعا قشنگه... خيلي جوون با استعداديه... اگه اين تعارفات و پرت و پلاها خرابش نکنه... با جمله‌ي رندان جهان هم‌کيشم خيامِ ترانه‌هاي پر تشويشم انگار شراب از آسمان مي‌بارد وقتي که به چشمان تو مي‌انديشم برگرفته از کتاب «پير پرنيان انديش» به کوشش ميلاد عظيمي و عاطفه طيه، نشر سخن 1391، چاپ سوم، صفحات 969 و 970

.

اکبر اکسير:

يکي از ويژگي‌هاي اخلاقي اين شاعرِ شيرازنشين، فروتني و حرف شنوي و نقد پذيري اوست که او را در تمام محافل و در دل تمام بزرگان ادب امروز جاي داده است. پس اين نوشته‌ها را به جاي تقدير و تشکرات رسمي ديگران مي‌پذيرد تا خيامي ديگر بپايد و بماند و رباعي، آتشناک‌ترين قالب شعر امروز باشد.

پيراهن خيس ابر، تن پوش من است

صد باغ تبر خورده در آغوش من است

اين زندگي کبود، اين تلخ بنفش

زخمي‌ست که سال‌هاست بر دوش من است

براي شاعر رباعي سرا، ايرج زبردست که با تمام مشکلات زندگي اجاق رباعي ايران را در اين زمستان کتاب روشن نگه داشته، موفقيت روز افزون آرزومندم و اميدوارم چشم بصيرت شعر امروز باشد و با رباعيات دلپذير خود نبشي بزند مقبره‌ها را... و صداي صادق انسان امروز را به چهار گوشه‌ي جهان پرچ کند. ايرج زبردست بي‌شک يکي از نام‌هاي مبارک و ماندگار رباعي در روزگار ماست، او را به ياد بسپاريم و برايش از صميم دل بگوييم:

لب‌هاي تو سوره سوره تفسير خداست

چشمان تو بي‌ريا تر از آينه‌هاست

اي سبز ترين سبز ترين سبز ترين

سيماي تو سين هشتم سفره‌ي ماست

روزنامه‌ي شرق، سال پنجم/ شماره‌ي 1175 ـ سه‌شنبه 12 بهمن 389

.

ایرج زبردست و دکتر باستانی پاریزی

بهاءالدین خرمشاهی این رباعی را برای ایرج زبردست سروده است:

خیام زپشت پرده سرمست آمدبا کوزه‌ای از ترانه در دست آمد
بگذشت هزاره‌ای و ما چشم به راهتا نوبت ایرج زبردست آمد[۳]

آثار[ویرایش]

دربارهٔ ایرج زبردست[ویرایش]

  • خیامی دیگر، گزیده رباعیات ایرج زبردست ، به کوشش مریم روشن
  • ترانه‌های پر تشویش، تطور و سیر مضمونی رباعی از حکیم خیام نیشابوری تا ایرج زبردست نوشته فیض الله شریفی

منابع[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. «گفتگو با ایرج زبر دست رباعی سرای معاصر من هیچ حرفی جز رباعیاتم ندارم"».
  2. «ایرج زبردست - AVAyeAZAD.com =-= آوای آزاد"».
  3. «دربارهٔ رباعیات ایرج زبردست خیامی دیگر؟!"». ۲۰۰۲. کاراکتر line feed character در |عنوان= در موقعیت 28 (کمک)

پیوند به بیرون[ویرایش]