آلستر

آلستر
نمای هوایی دو دریاچهٔ آلستر در هامبورگ
نقشهٔ آلستر و کانال‌ها در هامبورگ
مکان
کشور	آلمان
ایالت‌ها	شلسویگ-هولشتاین هامبورگ
ویژگی‌های ظاهری
سرآب
• مکان	هنشتدت-اولتسبورگ
• مختصات	۵۳°۴۵′۴۹٫۱″ شمالی ۱۰°۰′۱۷٫۴″ شرقی
• ارتفاع	۳۱ متر (۱۰۲ فوت)
دهانه	رود البه
• مکان	هامبورگ
• مختصات	۵۳°۳۲′۴۰″ شمالی ۹°۵۹′۰″ شرقی
• ارتفاع	۴ متر (۱۳ فوت)
طول	۵۶ کیلومتر (۳۵ مایل)
دبی
• میانگین	۵٫۸ متر مکعب بر ثانیه (۲۰۰ فوت مکعب بر ثانیه)
ویژگی‌های حوضه
ریزابه‌ها
• چپ	بردنبک، آمرزبک، زازلبک، اوستربک، وانزه
• راست	تارپن‌بک، ایزه‌بک
پیش‌روی	رود البه← دریای شمال

آلستر (به آلمانی: Alster) (تلفظ در آلمانی: [ˈalstɐ] ) شاخه‌ای از سمت راست رود البه در شمال آلمان است. سرچشمهٔ آن در نزدیکی هنشتدت-اولتسبورگ در شلسویگ-هولشتاین قرار دارد. این رودخانه سپس به‌طور کلی به سوی جنوب جریان می‌یابد، از بخش‌های زیادی از شهر هامبورگ عبور می‌کند و در مرکز هامبورگ به رود البه می‌پیوندد.

آلستر دومین رود مهم هامبورگ به‌شمار می‌رود. در حالی که رود البه یک آبراه جزرومدی با اهمیت بین‌المللی برای کشتیرانی است و خطر سیلاب دارد، آلستر رودخانه‌ای غیرجزرومدی با جریان آهسته است که در برخی نقاط چشم‌اندازی طبیعی و نسبتاً دست‌نخورده دارد و در برخی بخش‌ها نیز مهار شده و به فضای سبز شهری تبدیل شده است. در مرکز شهر، این رودخانه دو دریاچه ایجاد می‌کند که هر دو از عناصر برجستهٔ چشم‌انداز شهری هامبورگ هستند.

جغرافیا

صفحهٔ فلزی در سرچشمهٔ رود آلستر در هنشتدت-اولتسبورگ

رود آلستر در مجموع ۵۶ کیلومتر (۳۵ مایل) طول دارد و شیب آن از ۳۱ متر تا ۴ متر بالاتر از سطح دریا است. حوضهٔ آبریز آن حدود ۵۸۷ کیلومتر مربع (۲۲۷ مایل مربع) مساحت دارد. شاخه‌های فرعی سمت چپ آلستر عبارت‌اند از: رونّه، آلستر کهنه، زیلبک، آمرزبک، دروسل‌بک، بردنبک، رودنبک، لوبک، زازلبک، اوستربک و وانزه (ایل‌بک)؛ شاخه‌های فرعی سمت راست آلستر عبارت‌اند از: مولن‌آو (یا مولن‌باخ)، دیک‌بک، ملینگ‌بک، زوزه‌بک، تارپن‌بک و ایزه‌بک.

بخش بالادست

سرچشمهٔ آلستر برکه‌ای کوچک در جویبار تیم‌هاگن در نزدیکی هنشتدت-اولتسبورگ است که حدود ۲۵ کیلومتر (۱۶ مایل) در شمال هامبورگ قرار دارد. این جویبار کوچک پیش از ورود به قلمرو هامبورگ در نواحی دوونشتت و وول‌دورف-اولشتت چند پیچ می‌خورد. در این نقطه، آلستر از چند آب‌بند کوچک عبور کرده و ۱۵ پل از روی آن گذشته است. از اینجا به بعد، ساکنان هامبورگ از رود برای ورزش‌های آبی استفاده می‌کنند؛ به‌ویژه قایق‌رانی با کانو و کایاک یا پیاده‌روی در امتداد کرانه‌های آن.

در ولینگسبوتل، آلستر از کنار عمارت ولینگسبوتل می‌گذرد. در اولسدورف رودخانه به یک سرریز می‌رسد که تقریباً در محل آب‌بند پیشین فوهلسبوتل قرار دارد؛ این آخرین سازوکار تنظیم سطح آب پیش از رسیدن رود به مرکز شهر است. از فوهلسبوتل به پایین‌دست، مسیر آلستر در چندین بخش مستقیم‌سازی شده و بسترهای قدیمی و جدید رود گاه به‌صورت کانال‌های موازی در کنار یکدیگر دیده می‌شوند. میان مرز شهر و نخستین دریاچهٔ درون‌شهری یعنی آوسن‌آلستر، رودخانه از زیر ۴۲ پل عبور می‌کند.

بخش پایین‌دست

برای مرکز شهر هامبورگ، این رودخانه یکی از مهم‌ترین عوارض جغرافیایی است و نقش بزرگی در شکل‌گیری چشم‌انداز شهری آن دارد. با سدبندی رود در سدهٔ سیزدهم، دو دریاچهٔ مصنوعی در مرکز هامبورگ ایجاد شد: آوسن‌آلستر (یه معنای «آلستر بیرونی») و بینن‌آلستر (به معنای «آلستر درونی»). این دو دریاچه و پارک‌های پیرامونشان از مهم‌ترین فضاهای تفریحی در قلب شهر به‌شمار می‌روند. بینن‌آلستر و بخش پس از آن، یعنی کلاینه آلستر، از مهم‌ترین فضاهای شهری در هامبورگ هستند.

بخش پایانی آلستر میان کلاینه آلستر و دهانهٔ آن در بینن‌هافن «آلسترفلیت» نامیده می‌شود و بخشی از شبکهٔ کانال‌های درون‌شهری است که کانال‌های بلیشن‌فلیت، هرنگرابن‌فلیت، مونکدام‌فلیت، نویروال‌فلیت و نیکولای‌فلیت را نیز دربر می‌گیرد. آلسترفلیت به‌وسیلهٔ دو آب‌بند در راتهاوس/راتهاوس‌مارکت و بام‌وال تنظیم می‌شود؛ آب‌بند دوم از آن در برابر جزر و مد رود البه محافظت می‌کند.

نمای پانورامای کلاینه آلستر در جهت بالادست؛ آلسترآرکادن (چپ)، پل ریزندام (مرکز) و راتهاوس‌مارکت (راست)

تاریخ

هامبورگ در سدهٔ نهم میلادی در دهانهٔ رود آلستر بنیان نهاده شد و از این رود به‌عنوان بندر استفاده می‌کرد. آب رودخانه برای پر کردن خندق‌های استحکامات شهر به‌کار می‌رفت.

از سال ۱۱۹۰ میلادی بر روی آلستر سد ساخته شد؛ هدف نخست از این کار به حرکت درآوردن یک آسیاب آبی بود. در سال ۱۲۳۵ سد دیگری برای آسیاب دوم ساخته شد که شکل رودخانه را به حالت دریاچه‌مانند تغییر داد.

در سده‌های پانزدهم و شانزدهم، کانالی میان آلستر و لوبک ساخته شد تا هامبورگ را به این شهر متصل کند. این کانال حدود ۸ کیلومتر (۵٫۰ مایل) طول داشت و آلستر را به رود بِسته، شاخه‌ای از تراوه، در سولفلد پیوند می‌داد. به‌دلیل دشواری حفظ سطح آب، به‌ویژه در نواحی باتلاقی، این آبراه ۹۱ کیلومتر (۵۷ مایل) میان هامبورگ و لوبک تنها در فاصلهٔ سال‌های ۱۵۲۹ تا ۱۵۵۰ قابل کشتیرانی بود.

هامبورگ در امتداد کرانه‌های آلستر گسترش یافت و برای قابل کشتیرانی شدن رودخانه چندین آب‌بند ساخته شد. تا سدهٔ نوزدهم، حمل‌ونقل آبی با دوبه‌ها تا شهر کایهوده انجام می‌شد. این دوبه‌ها که مصالح ساختمانی، سوخت و مواد غذایی حمل می‌کردند، با میله‌های بلند هدایت می‌شدند یا با کشیدن از ساحل حرکت داده می‌شدند.

اقتصاد

قایق‌های پدالی در آلستر در نزدیکی راتس‌مولندام

رود آلستر تا حدود ۹ کیلومتر بالاتر از دهانهٔ خود قابل کشتیرانی است. شرکت آلستر توریستیک (Alster Touristik GmbH) که شرکت تابعه‌ای از هامبورگر هوخبان است، حمل‌ونقل عمومی و گردشگری را با ناوگانی از کشتی‌های آلستر در شهر هامبورگ فراهم می‌کند. در سراسر مسیر رودخانه در محدودهٔ هامبورگ نیز امکان اجارهٔ قایق‌های پارویی یا پدالی وجود دارد.

بوم‌شناسی

قوهای سفید آلستر (Alsterschwäne) در کلاینه آلستر

به‌طور کلی، آب آلستر پاکیزه ارزیابی می‌شود. رود آلستر، دریاچه‌ها و کانال‌های آن در هامبورگ به‌سبب قوهای سفید خود شهرت دارند؛ قوهایی که از سدهٔ شانزدهم تاکنون با هزینهٔ عمومی نگهداری می‌شوند.

میراث

حوضهٔ آلستر الگوی مهمی برای طراحی حوضهٔ رود چارلز بود که در اوایل سدهٔ بیستم ساخته شد.

در بخش بزرگی از آلمان، نوشیدنی‌ای به نام آلستروسر (به‌معنای «آب آلستر») نامی برای نوعی شندی است؛ نوشیدنی‌ای که از ترکیب برابر آبجو و لیموناد تهیه می‌شود. این رودخانه همچنین الهام‌بخش آهنگساز زادهٔ هامبورگ، اسکار فترَس، برای ساخت والس مشهور «شب مهتابی بر فراز آلستر» (به آلمانی: Mondnacht auf der Alster) بوده است. بزرگ‌ترین مرکز ورزش‌های آبی هامبورگ، سالن شنای آلستر، نیز نام خود را از این رودخانه گرفته است.

منابع

Franklin Koplitzsch and Daniel Tilgner, ed. (2005). "Hamburg-Lexikon". Hamburg Lexikon (به آلمانی) (3 ed.). Ellert&Richter. ISBN 3-8319-0179-1.

پیوند به بیرون

• تصاویر در bildarchiv-hamburg.de
• تصاویر در bilderbuch-hamburg.de