ابوالمعالی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

محمد بن نعمت بن عبیدالله (درگذشته‌ی بعد از ۴۸۵ ق/۱۰۹۲ م) ملقب به ابوالمعالی و یار خدای، فقیه و نویسنده کتاب بیان الادیان است.

زندگی[ویرایش]

دربارهٔ ابوالمعالی اطلاعات اندکی در دست است. مهمترین منبعی که از خلال گزارش‌ها و اشارات موجود در آن می‌توان به آگاهی‌هایی دربارهٔ ابوالمعالی دست یافت، کتاب بیان‌الادیان نوشته‌ی خود او است.[۱]

تاریخ تولد و وفات ابوالمعالی معلوم نیست، اما می‌دانیم که او از قاضی ابوالفتح بلخی عبدالرحیم بن عبدالله (د۴۵۰ق) حدیث شنیده و بیان‌الادیان را در ۴۸۵ق تألیف کرده است. از سلسله نسب ابوالمعالی که در آغاز کتاب آمده معلوم می‌شود که او علوی و از خاندانی است که نسب ایشان به حسین اصغر فرزند علی بن حسین می‌رسد. مطابق این سلسله، نسب وی از اعقاب عبیدالله اعرج و فرزندش جعفر الحجه از سادات مشهور سده دوم قمری بوده است. حسین فرزند جعفر الحجه که از اجداد ابوالمعالی است در ۲۴۱ق به بلخ رفت و در آنجا سکنی گزید و اعقاب او در این شهر از فرمانروایان و نقباء و بزرگان این شهر محسوب می‌شدند. از برخی منابع چنین برمی‌آید که ابوالمعالی نیز در بلخ می‌زیسته است.[۱]

آثار[ویرایش]

بیان الأدیان، کتابی به زبان فارسی در باره فرقه‌ها و مذاهب اسلامی و پیش از اسلام است که او در سال ۴۸۵ ق/۱۰۹۲ م برای سید نصیر الدوله و زین المله مجیر الملک ابی الفتح المظفر بن قوام الملک نوشته است.[۲]

پانویس[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ «ابوالمعالی، محمد». دائره‌المعارف بزرگ اسلامی. بنیاد دائره‌المعارف اسلامی. بازبینی‌شده در 2013-1-9. 
  2. أبو المعالی، محمد بن نعمت. بیان الأدیان. تهران: بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار یزدی، 1376. 3.