گوشت سوسمار

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

گوشت سوسمار که از گونه‌ای سوسمار[۱] بومی از خانواده سوسمارهای خاردُم و با نام علمی Uromastyx که در خاورمیانه و آفریقای شمالی زندگی می‌کند به دست می‌آید.

این گوشت در دستور آشپزی برخی کشورهای خلیج فارس مانند عربستان سعودی[۲] مصرف می‌شود.

غذاهای تهیه شده از این گوشت از زمان‌های قدیم مصرف داشته است. به‌طور نمونه جهانگردان انگلیسی در سده نوزدهم در نوشته‌های خود بدان اشاره کرده‌اند[۳]

در شعر[ویرایش]

این قضیه توسط برخی شاعران ایرانی در مقام تحقیر مورد اشاره قرار گرفته است. چنان که ابراهیم بن ممشاد اصفهانی ملقب به المتوکلی خطاب به خلیفه عباسی المعتمد که از بنی هاشم بود گفته است [۴]:

...
فقل لبنی هاشم اجمعین هلموا الی الخلع قبل الندم
...
فعودوا الی ارضکم بالحجاز لاکل الضباب و رعی الغنم

پس بنی‌هاشم را همگی گو: به برکناری خویشتن پیش از پشیمانی برخیزید... پس به سرزمینتان در حجاز برای خوردن سوسمار و چراندن گوسپند باز گردید. این شعر به دستور یعقوب لیث سروده شده بود.[نیازمند منبع]

در برخی از نسخه‌های شاهنامهٔ فردوسی، در قسمت رجزخوانی رستم فرخزاد (خطاب به سردار عرب) به این موضوع اشاره می‌شود:[۵][۶][۷][۸][۹]:

ز شیر شتر خوردن و سوسمار عرب را به‌جائی رسیدست کار
که تاج کیانی کند آرزو تفو بر تو ای چرخ گردون تفو

[۱۰]

جلال خالقی مطلق٬ که شاهنامه را زیر نظر احسان یارشاطر تصحیح کرده است٬ با مقایسه نسخ موجود این دو بیت را جعلی می‌داند که احتمالاً برای تسلی غرور زخم خورده ایرانیان توسط دیگران به نسخه‌های جدیدتر شاهنامه افزوده گشته است.[۱۱]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. دهخدا در لغتنامهٔ خود از «ضب» با واژهٔ معادل «سوسمار» نیز یاد کرده است
  2. لحم الضب.. أكلة سعودية بنكهة صحراوية, مذاقات
  3. Notes on the Bedouins and Wahábys: Collected During His Travels in the East. By John Lewis Burckhardt. Published by H. Colburn and R. Bentley, 1831. Original from Harvard University. Digitized Nov 15, 2005 p.222
  4. یاقوت الحموی، معجم‌الادباء←إبراهیم بن ممشاذ أبو إسحاق المتوکلی الأصبهانی
  5. به نقل از لغتنامه دهخدا زیر عنوان «سوسمار» مراجعه شود
  6. Near East/North Africa Report‎. by United States Joint Publications Research Service pp.۲۰
  7. A Taste of Persia: An Introduction to Persian Cooking. Najmieh Batmanglij. Published by I.B.Tauris, 2007. ISBN 1-84511-437-X pp.۱۳
  8. The Image of Arabs in Modern Persian Literature. Joya Blondel Saad. Published by University Press of America, 1996. Original from the University of Michigan. Digitized May 13, 2008. ISBN 0-7618-0329-7 pp.۷
  9. The Iranians: Persia, Islam and the Soul of a Nation‎. Sandra Mackey, W. Scott Harrop. ۱۹۹۶. pp.۶۳
  10. شاهنامه فردوسی، ص۵۴۰ - نامه رستم به سعد وقاص و پاسخ آن
  11. http://azargoshnasp.net/Iran/iranyaddasht/iran_y22.htm ایران در گذشت روزگاران٬ خالقی

پیوند به بیرون[ویرایش]