پروتکل زد۳۹٫۵۰

يكى از استانداردهاى سازمان ملى استانداردهاى اطلاعاتى (آمريكا) است، كه در زمينه كاربرد فناوری هاى سنتى و نوين در ذخيره سازى، بازيابى و مديريت اطلاعات فعاليت مى‏كند. Z39.50 يك پروتكل ارتباطات رايانه با رايانه می ‏باشد كه براى پشتيبانى جستجو و بازيابى اطلاعات (مدارك تمام متن، داده‏هاى كتاب شناختى، تصاوير، چند رسانه‏ اي ها) در محيط شبكه اى توزيع شده اي طراحى شده است.

اين پروتكل بر مبناى معمارى سرويس¬ گيرنده/ سرويس¬ دهنده است. Z39.50كاربران را قادر می ‏سازد تا نظام هاى اطلاعاتى متفاوت بر روى انواع شبكه‏ ها و اينترنت را از طريق يك درگاه واحد جستجو كنند. با بهره‏ مندى از نرم افزارهاي Z39.50، كاربر يك نظام اطلاعاتى خاص میتواند اطلاعات مورد نيازش را در ديگر نظام هاى اطلاعاتى (بدون آگاهى از نحوه عملكرد آنها) جستجو نمايد. اين استاندارد بر روى هر پايه اي (سكويى) قابل پياده سازى است. بنابراين Z39.50نظام هاى رايانه‏ اى ناهمگون، سخت‏ افزار، موتورهاى كاوش و نظام هاى مديريت پايگاه اطلاعاتى متفاوت را قادر می ‏سازد تا به صورت يكپارچه با هم كار كنند و تعامل ايجاد نمايند. اين پروتكل نخست براى نظام هاى اطلاعاتى كتابخانه‏ اى تهيه شد. نسخه كنونى پروتكل Z39.50، نسخه 3 است. در برخى كتابخانه‏ هاى آمريكاى شمالى نسخه 2 پروتكل هنوز استفاده مى‏شود، اما در اروپا پربسامدترين نسخه مورد استفاده، نسخه 3می ‏باشد. اين پروتكل توسط "مؤسسه نگهدارى Z39.50" واقع در كتابخانه کنگره آمريكا نگهدارى مى‏شود و گسترش‏هاى مداوم آن به عهده "گروه پياده سازان Z39.50)ZIG) " است.

منابع

• آرمز ، ویلیام(1380).کتابخانه های دیجیتال . ترجمه : زهیر حیاتی ، هاجر ستوده . تهران : نشر کتابدار.
• پرتو ، بابک . استاندارد Z39.50 ، پروتکل سیستم های مرتبط و ایستگاه کاری محقق . اطلاع رسانی ، 12(4) :25-40.
• پرتو، بابک(1375). گسترش دسترسی به اطلاعات با Z39.50. اطلاع رسانی، 2 (14و15): 15-20.
• روحانی ، زهرا(1378) . Z39.50 مناسب ترین استاندار تعریف شده و تنها رابط مطمئن در تبادل اطلاعات کتابخانه ای در فهرست های رایانه ای در کتابخانه های ایران ( مشهد ، دانشگاه فردوسی :28-27 آبان) به کوشش رحمت اله فتاحی . تهران : دانشگاه فردوسی مشهد و مرکز اطلاع رسانی خدمات علمی جهاد.

پیوند به بیرون

• [http://www.loc.gov/z3950/agency/resources/software.html وبگاه تخصصی پروتکلZ39.50)
• [www.parslib.com/web/guest/356 پرتال پارس آذرخش)