معدن مس عینک

معادن متعدد مس عینک: در منطقه بنام «عینک» مربوط ولسوالی محمد آغه ولایت لوگر قرار دارند. این منطقه در ۳۰ کیلومتری جنوب غربی کابل و شاهراه بین‌المللی تورخم اسلام قلعه یا A۱ قرار دارد، که می‌توان در خصوصیات نیک معدن محسوب نمود. معدن مذکور بزرگترین معدن مس در افغانستان و دومین معدن مس در سطح جهان می‌باشد. ذحایر مجموعی این معادن ۱۱.۳ میلون تن مس دارای فیصدی ۲.۳ از مس و مقداری محدودی از طلا می‌باشد. به اساس شواهد که در دسترس قرار دارد نشان می‌دهد این معدن در دوره‌های قبل از اسلام نیز مورد بهره برداری قرار گرفته‌است. معدن مس عینک در سال ۱۹۷۳ مجددآ کشف گردید و در سال ۱۹۷۴ فعالیتهای اکتشافی درمورد این معدن آغاز گردید. معدن مس عینک در ولایت لوگردر سه قسمت یعنی قسمتهای‌های مرکزی، غربی، جنوبی تشکیل گردیده‌است. در قسمت مرکزی طبقات مس دار به طول ۲۰۰ متر به ضخامت ۶۰ تا ۲۰۰متر تحقیق شده‌اند. ضخامت اعظمی سنگ‌های معدنی، که توسط برمه تثبیت شده، به ۶۰۰ متر می‌رسد. سنگ‌های معدنی از سطح زمین تا عمق ۱۰-۲۰ متر اکساید شده می‌باشند. مقدار متوسط مس در سنگ‌های اکساید شده به ۲.۱ فیصد می‌رسد و بصورت کل از ۰.۱۷ – ۲.۸۵ فیصد تغییر می‌کند. ساحه مس آهنک (عینک لهوگر) ۱۱.۳ میلیون تن متریک تثبیت شده و در حدود ۱۷ میلیون تن متریک بطور پیشبینی موجود می‌باشد. این معدن دارای ۷۷۰۰ تن متریک نقره (Ag) و دارای ۶۰۰ هزار تن متریک کوبالت (co) و مقداری از محدودی طلا را دارا می‌باشد. از لحاظ زمین شناسی این معدن از نوع رسوبی- ولکانیکی یا «استراتنی باند» می‌باشد. منطقه معدنی عینک به سه منطقه مرکزی، جنوبی وغربی تقسیم می‌گردد. عیار و ذخیره این سه منطقه به صورت زیر گزارش شده‌است:

1. عینک مرکزی: ذخیره قطعی ۱۴۰ میلیون تن سنک مس دار با عیار ۵/۲ درصد مس

(تعیین شده بر اساس حفاری در سال ۱۹۹۵)

1. عینک جنوبی: ذخیره بیش از ۵۰ میلیون تن سنک مس دار با عیار ۶/۱-۹/۰ درصد مس (۱۹۹۵).
2. عینک غربی: ذخیره بیش از ۵۰ میلیون تن سنک مس دار با عیار ۰۵/۲-۶۲/۰ درصد مس (۱۹۹۵)

مجموعاً سنگهای مس دار منطقه ۲۴۰ میلون تن با فیصدی ۰.۱۷ – ۲.۸۵می‌رسد.

سرمایه گذاری در معدن مس عینک

قرار داد سرمایه گذاری در معدن مس عینک با کمپنی MCC و وزارت معدن افغانستان بتاریخ ۲۵ اپریل سال ۲۰۰۸ به امضا رسید. شرکت چینائی در مراحل اول مبلغ ۲،۸۹۸ میلیارد دلار را در این پروژه سرمایه گذاری نموده و این سرمایه گذاری به پنج میلیارد افزایش خواهد یافت. از این سرمایه گذاری سالانه مبلغ ۴۰۰ میلیون دلار به افغانستان مالیات پرداخت خواهدنمود. مطابق به قرارداد کشور چین باید مبلغ ۸۰۰ میلیون دالر را به طور تضمین بپردازد. کمپنی قرار داد کننده موافقت نموده‌است غرض استحصال معدن از ذغال سنگ افغانستان فابریکه تولید برق ۴۰۰ میگا وات را با محلات رهایشی آب مکتب و مسجد را اعمار نماید. در قرار داد کمپنی ساخت راه آهن را ازتورخم الی تاجیکستان از راه عینک به کابل بعداً معدن حاجیگک از آنجا یکاولنگ دره صوف به شمال افغانستان واز شمال به تاجکستان موافقت نموده‌است. هکذا طلا که بدست می‌آید تعلق بدولت افغانستان دارد. در مرحله اول این پروژ برای ۸۰۰۰ نفر کار مساعد می‌گردد در مرحله دوم الی به ۱۵۰۰۰ شرایط کار مساعد می‌گردد. در هر صورت تطبیق صادقانه این پروژه خوشبختی‌های بی انتها را به این کشور به ارمغان خواهد آورد.

قبل از تاسیس کمپنی نامبرده مبلغ ۲.۵ میلون دالر را غرض پاک کاری مین‌های جنگ ۳۲ ساله تخصیص داده‌اند تا فعلاً تلفات انسانی و حیوانی دراین منطقه به ۸۹ مرگ و میر و ۹۲ زخمی منجر شده‌است. ولایت لهوگر در سالهای جنگ ۱۴ ساله یکی از خونی ترین ولایت بود این ولایت درسال ۱۳۵۷ در اثر حادثه بی امن گردید. اکمالات مجاهدین وتفنگ داران از راه جلال آباد و خوست به لهوگر واز آن به سایر ولایات می‌گردید. بلاک غرب این راه را شاه رگ مجاهدین می‌خواندند. بدین منظور مقدار زیادی مین درین ولایت بخصوص در معدن عینک که قطعات روسی مستقر بود فرش شده‌است که این فلاکت تا هنوز تلفات دارد.

سیاست پنهانی در ارتباط معدن مس عینک و حاجیگک

در اکثر موارد اقتصاد تابع سیاست می‌باشد. سوال اینکه چرا امریکا یکی از داوطلبان این معادن بود موفق نشد تا مالک این معادن گردد. سیاستهای نهفته‌است. احتمال دارد امریکا نظر به مصروفیت ویا ستراتیژی که در مورد آسیا وافغانستان دارد نخواست برنده شود. همین موارد که چین می‌پردازد امریکا قبلاً قبول نموده بود. وهم نیرو امریکا در افغانستان طوری است که میتواند برنده شود. ولی خواست کمپنی دولتی ذوب آهن چین یا (Metallurgical Corporation of China) و در معدن آهن حاجیگک کمپنی کانادائی(Kilo Goldmines Ltd. (KGL)) وگروپ کمپنی های هندی(Steel Authority of India Ltd. (SAIL)) برنده گردد. دلیل آن بشرح ذیل است. پس از ورود جامعه جهانی در افغانستان، دولت چین نظر به حسیاست منطقه در کنار سایر قدرت های منطقه ای از اعلان پروسه مبارزه با تروریسم در افغانستان و محو بنیادگری و افراط گرایی بدور ماند و بدین ترتیب خلاء بزرگ در معادله منطقوی مبارزه با تروریزم و القاعده در افغانستان ایجاد گردید؛ از جهت دیگر آمریکا و متحدینش مصروف امورات نظامی و امنیتی گردید و از عرصه های اقتصادی و بازسازی که یکی از محور های فصل جدید و پروسه مبارزه با تروریزم بود، بدور ماند و بدین ترتیب خلاء موضوعی دیگری در پروسه امنیت و بازسازی افغانستان ایجاد گردید.

دولت هند پس از چین دومین کشور پرنفوس پیش رفته ومجهز با سلاح پیشرفته صرف در موضوعات اقتصادی سهم گرفته ولی در عرسه مبارزه با تروریززم طوری که شای وباید سهم نظامی نگرفته است. کشور چین، ابر قدرت جدید و قدرت اول منطقه آسیا در عرصه های اقتصادی تجارتی نظامی نیز توجه زیاد غرض خریداری مواد خام ارزان ونزدیک به آن مانند افغانستان را دارد. زیرا امروز کشور چین بیشترین تولیدات صنایع خفیفه را در جهان دارد . این کشور با رشد اقتصادی جهشی اش، بازار های مصرف سراسر دنیا را تصرف کرده و عمده ترین شریک برای سرمایه گذاری و استخراج معادن دست نخورده و تازه کشف شده کشورهای فقیر و در حال توسعه مانند افغانستان می باشند.

قوتهای کشور امریکا زمانیکه داخل افغانستان میشد توقع میبرد تا هند و چین نه تنها در عرصه اقتصادی بلکه در عرصه نظامی اورا کمک خواهند کرد. برخلاف کشور چین هیچ گونه کمک نظامی را به قوتهای امریکا ننمود.با مشارکت چین وهند دراستخراج معادن و سرمایه گزاری روی منابع طبیعی و زیرزمینی افغانستان، این کشورها نقشی که سالها انتظارش می رفت را احراز و خلاء منطقه ای مبارزه با تروریزم را پرخوهند نمود. این سیاست سالها قبل نیز یک بار تکرار گردیده بود.

درسال ۱۳۵۷ دولت امریکا غرض شریک ساختن کشورهای منطقه علیه جنگ با روسها در افغانستان، خواست تا برای مجاهدین از سلاحهای کشورهای منطقه خریداری نماید. تا درین جنگ نفع برند. بدین منظور یکتعداد سلاحهای زنگ زده جنگ جهانی دوم را از کشور چین خریداری نمود تا آنکشور را در جنگ خونین افغان شریک سازد. وکشور چین ازآن ببعد متحد با امریکا درین مبارزه گردید. احتمال زیاد می‌رود در مورد معدن مس عینک امریکا از دولت چین چیز دیگری را درخواست خواهد نمود. وامکان دارد پای عساکر چینائی را درین جنگ بکشاند. امریکا درمعدن حاجیگک هم نخواست برنده شود می‌خواهد اولا پای منافع کشورهای قدرت مند منطقه در میان می کشد تا وجه مشترک پیدا نموده درفعالیتهای نظامی شریک شوند. مشارکت چین و هند در امور اقتصادی افغانستان، ضمن اینکه به روند توسعه و رشد اقتصادی کشور کمک نموده و معادله منطقه ای کنونی را تکمیل می کند، روندهمگرایی و همکاری های منطقه ای را نیز تقویت نموده و به سوء ظن ها، حساسیت ها و رقابت های منطقوی را نیز کاهش می دهد. و مناسبات درونی چین وهند روی پای مذاکره خواهد امد. سوم اینکه، سرمایه گذاری روی معادن افغانستان در کنار منافع اقتصادی، اهمیت سیاسی نیز دارد.

این کشورها با سرمایه گذاری روی معادن افغانستان در حقیقت زمینه های نفوذ و حضور سیاسی خودرا نیز فراهم کرده و در معادله سیاسی منطقه مشارکت پیدا می کند. سیاست مدارهای افغانی اظهار می‌نمایند که امکان این می‌رود که در منطقه عینک هرگز صلح وامنیت نخواهد آمده تحت حملات طالبان در خواهد آمد . مشاورین روس می‌گویند چین درین سرمایه گذاری سه چیز را یعنی آب برق و اعمار راه آهن را تضمین نموده‌است ولی قسمت اساسی که امنیت است ناقابل تضمین مانده‌است در جای که دشمن است هر قدر تضمین داده شود سرمایه گذاری ناقص است در جای سرمایه گذاری شود که اصلاً دشمنی نباشد.

تا فعلا ولسوالی محمد آغه چندین بار مورد حمله طالبان قرار گرفته‌است. در سالهای جنگ بیشترین اعضای حزب اسلامی گلبدین حکمتیار باشندگان ولایت لوگر بود وهم ولایت لوگر در ۱۴ سال جنگ یکنفر تسلیمی بدولت نداده‌است. زمانیکه چین سرمایه گذاری نماید باید از سرمایه خود عملاً خود دفاع کند .احتمالاً چین در فعالیتهای نظامی نیز سهیم گردد .در صورت سهم گرفتن صفحه جدید باز میشود یعنی خراب شدن وضع سیاسی بین پاکستان و چین .درینصورت شرایط حملات امریکا بر پاکستان باز و بدون کدام بندش صوت خواهد گرفت .

جستارهای وابسته

• وزارت معادن افغانستان

منابع

• معادن افغانستان و ایجاد فربریکه ذوب فلزات نوشته دوکتور ظفری در وبگاه آریائی و دانشنامه آریانا [۱]

• قرار داد مس عینک در کابل به امضا رسید نشریه وبگاه پژواک [۲]
• معدن مس عینک در وبگاه نباتات طبی افغانستان نوشته شامحمود نیک

[۳]

• کار استخراج معدن مس لوگر تا سه سال آینده آغاز می‌گردد در وبگاه تلو نیوز

[۴]

• ولسوالی محمد آغه مورد حمله طالبان قرار گرفت در وبگاه پژواک [۵]
• متن درخواست برای کشورها وکمپنی‌های که علاقمند سرمایه گذاری در معدن مس عینک دارند. متن از طرف وزارت معدن ترتیب گردیده بود. در وبگاه [۶]
• متن قرار داد مس عینک وحاجی گک در وبگاه بلمبورگ

[۷]

• چرا چین علاقمند سرمایه گذاری در افغانستان است نوشته هادی صدیقی مورخ۲ عقرب سال ۱۳۹۰ در روز نامه افغانستان