محمدمهدی فقیهی

محمد مهدی فقیهی متولد فروردین ۱۳۴۱ در مشهد است. او تا سال ۱۳۸۳، از نزدیک ترین حلقه های فکری و مشاوران آیت ا‌الله سید علی خامنه‌ای رهبر جمهوری اسلامی محسوب می شده است.

وی سال‌ها پیش، از سوی رهبر ایران به عنوان قائم مقامی دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم در سال ۱۳۷۲ و پس از آن، مدیر روزنامه انتخاب در سال ۱۳۷۷ برگزیده شده بود. وی درسال ۸۳ و پس از تعطیلی روزنامه انتخاب ، از پذیرفتن پست و مشاغل دیگر سرباز زده و نگاه انتقادی جدی بر حکومت دارد و حتی سایت خبری انتخاب (وابسته به فرزند او که در دولت احمدی نژاد ۱۳ بار فیلتر شد) با حمایت صریح و شدید از میرحسین موسوی در انتخابات، برای اولین بار از تقلب گسترده در انتخابات خبر داد و رسانهٔ او عملا تبدیل به جریان مخالف تبدیل شد. هر چند پس از تعطیلی دو ماههٔ پس از انتخابات، مواضع این رسانه تعدیل شد، هر چند خود محمد مهدی فقیهی، هیچگاه در مورد نوع نگرش و موضع گیری سایت خبری انتخاب سخنی نگفت و حتی پس از انتخابات، طی گفت و گویی با سایت تانباک (نزدیک به محسن رضایی)، وضعیت ایجاد شده پس از انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۳۸۸ را ناشی از سیاست های چهارسال گذشته دولت نهم دانسته و ابراز امیدواری می کند که رهبر جمهوری اسلامی ایران فضایی را فراهم کند تا «عده ای از نخبگان حوزه و دانشگاه بتوانند ضمن آرام کردن فضا و جبران اشتباهات حکومت، زمینه تحکیم جایگاه ولایت فقیه را فراهم کنند»

وی همچنین طی یادداشتی در سایت تابناک، ضمن انتقاد از فضای حاکم و ایجاد شده توسط دولت، خواستار حضور نخبگان در عرصه سیاسی کشور شد و راهکارهایی برای برون رفت از شرایط وقت، ارائه داد.

فقیهی در سال ۷۸ از ورود جریان نواندیشی دینی خبر داد که موجب اعتراضات و تظاهرات ده روزه طرفداران حامیان فکری و طرفداران آیت‌الله مصباح یزدی در شهرستان قم علیه او شد. به همین دلیل، از او به عنوان یکی از رهبران و تئوریسین‌های جریان «نواندیشی دینی» یاد می‌شود، هر چند این جریان مدت هاست که مسکوت مانده‌است.

فقیهی اخیرا گفته "اگر مردمی نباشد، طبیعتا ولایتی هم در کار نخواهد بود" او به دلیل حضور در مبارزات با رژیم شاه، ارتباط نزدیکی با سران مبارزه در خراسان پیدا کرد، کسانی همچون آیت‌الله واعظ طبسی و آیت‌الله خامنه‌ای.

فقیهی شاگرد آیات عظام منتظری، صانعی، جواد تبریزی، ستوده، فاضل لنکرانی، هاشمی شاهرودی، حسن زاده آملی و علامه سید جلال الدین آشتیانی و عبدالکریم سروش بوده است.

تحصیل در حوزه

او سال چهارم دبستان هم‌زمان به حوزه رفت. صرف و نحو و ادبیات را در محضر مرحوم ادیب نیشابوری و هم برخی از شاگردان وی آموخته‌است. مکاسب را خدمت آیت‌الله ستوده و کفایه را خدمت آیت‌الله فاضل لنکرانی تلمذ کرده‌است.

حدود دو دوره اصول موئتن نزد آیت‌الله شیخ جواد تبریزی و دروس خارج فقه و اصول را (بنا بر مبانی مدرسه نجف و شاگردان مرحوم آیت‌الله خویی و آیت‌الله نائینی) گذراند.

او یک دوره اصول با مشرب امام را از جانب آیت‌الله فاضل و نزدیک به یک دوره اصول و نیز ابوابی از فقه را نزد آیت‌الله صانعی فرا گرفت.

مدتی به فراگیری و آشنایی با نظریات و مبانی مدرسه فقهی و اصولی آیه الله سید محمد باقر صدر، نزد شاگردان وی از جمله ایه الله سید محمود هاشمی شاهرودی بود، و برای آشنایی با سیق درسی مرحوم آیه الله سید حسین طباطبائی بروجردی شش سال هم (خارج فقه کتاب الزکوه و کتاب الولایه) را در خدمت آیت‌الله منتظری فرا گرفت.

به دلیل همین علاقه با پیشنهاد خود به آیت‌الله احمد خمینی (فرزند آیت‌الله خمینی) کتاب تقریرات درسی آیت‌الله خمینی از آیت‌الله بروجردی را تنظیم کرده و به احیا آن پرداخته‌است.

وی مدت ۱۵ سال در محضر اساتید اعلام آیت‌الله حسن زاده آملی و علامه سید جلال الدین آشتیانی به فراگیری فلسفه، کلام و عرفان پرداخت.

وی همچنین یک سال در کلاس‌های عبدالکریم سروش در قم شرکت کرده‌است.

نظریات

یکی از دلایل اصلی تعطیلی روزنامه انتخاب، گفتگوی مفصل محمد مهدی فقیهی با خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا) بود که در آن ضمن معرفی جریان نواندیشی دینی صراحتاً، به آیت‌الله مصباح یزدی حمله کرده و خواستار به حاشیه راندن او شده بود.

پس از این گفت وگو، هزاران نفر از طرفداران مصباح یزدی در قم تظاهراتی برپا کردند و با شعارهای «روزنامه انتخاب تعطیل باید گردد»، «مرگ بر فقیهی»، مرگ بر قلم به دست مزدور»، اعتراض خود را نشان دادند و پس از آن بود که روزنامه انتخاب به عنوان ارگان جریان نواندیشی دینی مشهور گردید و حتی فقیهی اعلام کرد که برای انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۳۸۰، کاندیدا معرفی خواهد کرد.

او همچنین خواستار به حاشین راندن آیت‌الله مصباح یزدی شده و هشدار داده بود که جریان او به زودی بر کشور حاکم خواهد شد.

فقیهی در مورد آبت الله مصباح گفته بود: "رویارویی تمام عیار اقای مصباح با مجموعه انقلابیون حوزه و دانشگاه و در حاشیه نهادن ایشان از سوی حضرت امام و سابقه مخالفت های مکرر با تصمیمات امام، بایستی از داغ تر شدن کاسه از آش، و دلسوزی بیشتر دایه نسبت به فرزند از مادر، و تندروی و اتخاذ مواضع تند و سرسختانه و انقلابی تر شدن جماعت گریزان از انقلاب از انقلابیون پر سابقه به دیده تردید نگریست و به دقت پشت پرده این امور را مورد بررسی قرار داد. اینکه فرد و مجموعه‌ای پس از آن همه مخالفت با انقلابیون قبل از انقلاب، شکستن تحریم جشنهای نیمه شعبان از سوی امام، عدم حضور یا دست کم عدم بروز این مجموعه در همراهی با مردم در جریان هشت سال دفاع مقدس ملت مسلمان ایران و …. به ناگاه به گزینش و ترویج چهره خشن اسلام و برخوردهای تند با جریان مخالف، ابراز ارادت وافر پس از دورانی ابراز تحقیر تبدیل شود و تا آنجا پیش رود که جای تاثیرگزاران و تئوری پردازان دیروز را مصادره کرده به تصرف خود در آورند تردید آفرینی و شک در مورد انگیزه‌های واقعی و اهداف این مجموعه بسیار بسیار طبیعی می نماید"

او همچنین در گفت و گو با مجله "شهروند کانادا" در سال ۸۳، ضمن انتقاد از جریان "چپ و اصلاح طلب" به دلیل تاثیر در ظهور "مصباح یزدی"، با تاکید بر حرکت جریان آیت‌الله مصباح یزدی به درون قدرت و دراختیار گرفتن قوه مجریه و حرکت برای در اختیار گرفتن نهاد رهبری گفته است " مواضع مصباح و کیفیت رفتار و هم سیری که تا به حال پیموده اند، این گمانه را که ایشان جایگاه رهبری را هدف قرار داده اند بسیار تقویت می کند. مساله‌ای که حتی احتمال اندک آن در حکم خطری بزرگ و جبران ناپذیر می باشد. وی همچنین بزرگترین گناه از نگاه متحجران و جریان مصباح یزدی را "شرب خمر" دانسته و البته اقدامات تندورانه، تهمت پراکنه و امثال آن را یک "فریضه واجب" از نگاه همین گروه خوانده است.

او همچنین با تاکید بر "اسلام اومانیستی" می گوید "دین طفیل انسان است نه انسان طفیل دین"

اجازات، تحصیلات و آثار

محمد مهدی فقیهی دارای اجازهٔ نقل روایت (به معنی توانایی تعیین اعتبار احادیث) از محمدعلی اراکی، اجازهٔ اجتهاد در فقه از صانعی، منتظری، شیخ جواد تبریزی و اجازهٔ اجتهاد در فلسفه، کلام و عرفان از سید جلال الدین آشتیانی و حسن حسن‌زاده آملی می‌باشد.

او پس از سالها تحصیل و تدریس و ارائه چند رساله علمی، به عنوان استاد بارز در حوزه علمیه قم با گواهینامه معادل دکتری، فارغ التحصیل شد. فقیهی همچنین موفق شده دکترای خود در رشته فلسفه بگیرد و اینک نیز دانشجوی دکترای علوم سیاسی است. .

آثار و کتب نوشته شده توسط او عبارتند از: دولت و حکومت در اسلام، ابعاد مختلف - تاریخ مکه و مدینه، اندیشه سیاسی دهه دوم انقلاب، استاد سید جلال الدین آشتیانی و حکمت متعالیه‌، اندیشه ی فلسفی علامه طباطبایی

در آستانه چاپ: انوار الحقایق (در حکمت صدرایی) ۱۰ جلد، عیون اخبار الرضا (۳جلد)، ترجمه و توضیح اشارات شیخ الرئیس (از نمط اول به بعد) - ۴( جلد)، ترجمه و توضیح شواهد الربوبیه (سه جلد)، رساله‌ای در تعارض و ترجیح (۱ جلد)، رساله‌ای در اجتهاد و تقلید (۱جلد)، تاریخ فلسفه اسلامی (سه جلد)، تاریخ فلسفه غرب (۵جلد)، کلام سیاسی، فلسفه فقه، اندیشه سیال شیعه، اندیشه سیاسی انقلاب در دهه دوم انقلاب، تبارشناسی و توضیح نظریه مکان و زمان، تبارشناسی اصلاحات، تاریخ معاصر ایران (۲جلد)، اهداف دین و نسبت آن با احکام شریعت، تصحیح انسان کامل جیلی (۵جلد)، شش رساله از ملاصدرا، کلام جدید، سکولاریزم چیست؟ (ترجمه از عربی)، دین و دولت، آیت‌الله آشتیانی، .

پست‌های اجرایی

• معاون آیت‌الله واعظ طبسی فرمانده کمیته انقلاب اسلامی استان خراسان در سال ۵۸
• فرمانده کمیته شهرستان های استان خراسان
• فرمانده کمیته انقلاب اسلامی استان های بندرعباس و بلوچستان
• رییس دفتر آیت‌الله خامنه‌ای (نماینده آیت الله خمینی در جنگ) در ابتدای جنگ ایران - عراق
• رییس سازمان تبلیغات اسلامی استان هرمزگان
• معاون نماینده آیت الله خمینی در استان هرمزگان
• رییس دفتر سیاسی دادستان انقلاب اسلامی
• نماینده آیت‌الله خمینی در مورد "فرمان هشت ماده ای" در استان های شمالی و جنوب خراسان
• مشاور آیت‌الله خامنه‌ای رییس جمهور وقت و رهبر فعلی جمهوری اسلامی
• رییس موسسه پژوهشی امام خمینی (ره)
• رییس دفتر سیاسی دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم
• معاون اجرایی دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم
• معاون پژوهشی و رییس پژوهشگاه دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم
• سردبیر مجله گزارش و عضو تحریریه مجله آینه پژوهش و سایر مجلات دفتر تبلیغات حوزه علمیه قم
• مسؤول مرکز مطالعات و تحقیقات اسلامی
• قائم مقام دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم
• مسئول پژوهشگاه موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی
• مسئول تصحیح آثار فقهی – اصولی – کلامی – فلسطفی – عرفانی آیت الله خمینی
• مسئول "کمیته علمی کنگره زمان و مکان و نقش آن در اجتهاد" (مبانی فقهی امام خمینی) به ریاست آیت‌الله شاهرودی
• مدیر مسئول و سردبیر مجله نقد و نظر
• مدیر و سردبیر روزنامه انتخاب
• مدیر مسئول و سردبیر مجله راه سوم
• مدیر مسئول و سردبیر روزنامه اخبار امروز
• عضو موسس حزب راه سوم
• طراح تئوری نواندیشی دینی
• رییس رادیو آسیایی صدا و سیمای جمهوری اسلامی
• مشاور رییس سازمان صدا و سیما در دور دوم ریاست علی لاریجانی
• مشاور ارشد محمد باقر قالیباف در نیروی انتظامی (۲ آخر صدارت قالیباف بر ناجا)
• رییس ستاد انتخابات لاریجانی در انتخابات ریاست جمهوری (در سه ماه نخست رقابت‌های انتخاباتی)
• مشاور ارشد علی لاریجانی دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران

منابع

• زندگینامه محمد مهدی فقیهی در سایت شخصی وی
• گفت و گوی محمد مهدی فقیهی با ایرنا که منجر به تظاهرات شد
• گفت و گو با فقیهی در مورد نواندیشی دینی
• بخش نخست: ریشه‌های خشونت در اسلام
• بحش دوم: ریشه‌های خشونت در اسلام
• ایسنا
• روز
• روزنامه انتخاب در ویکی‌پدیای انگلیسی
• سایت اطلاع رسانی محمد مهدی فقیهی
• سایت شخصی محمد مهدی فقیهی
• خبرگزاری انتخاب
• روزنامه انتخاب
• روزنامه ایران
• روزنامه جمهوری اسلامی
• روزنامه ابتکار
• البرز
• ارم
• موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی