متن‌باز

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

متن‌باز[۱][۲]، منبع‌باز یا بازمتن[نیازمند منبع] (به انگلیسی: open source)، به شیوه‌های تولید و توسعه که دسترسی به مواد منبع محصول نهایی -معمولاً کد مبدأشان- را ترفیع دهد، اشاره دارد. درحالی‌که برخی متن‌باز را یک فلسفه در نظر می‌گیرند، دیگران آن را روش عملگرایانه می‌دانند.

تا پیش از ترویج گستردهٔ این اصطلاح، توسعه‌دهندگان و تولیدکنندگان از انواع عبارات برای توصیف این مفهوم استفاده می‌کردند؛ اما اصطلاح متن‌باز (open source) با ظهور سامانهٔ عمومی، جهانی، و شبکه‌ایِ اینترنت، و نیاز ملازم برای بازتجهیز کد مبدأ، جا افتاد. بازکردن کد مبدأ، باعث خودبهبودیِ تنوع در مدل‌های تولید، مسیرهای ارتباط، و جوامع تعاملی شد. متعاقب آن، عبارت «نرم‌افزار متن‌باز» برای توصیف محیطی که در آن مسائل جدید کپی‌رایت، پروانه، دامنه، و مصرف‌کننده مطرح شد، به‌وجود آمد. مدل متن‌باز شامل مفهوم دستورکارهای همزمان ولی متفاوت، و رویکردهای متنوع در تولید است که با مدل‌های متمرکزتر توسعه چون آن‌هایی که معمولاً در شرکت‌های نرم‌افزاری تجاری به کار می‌رود، در تضاد است. اصل و عمل عمده در توسعهٔ نرم‌افزار متن‌باز، شبه‌تولید بوسیلهٔ دادوستد و همکاری، با محصول نهایی (و مادهٔ منبع) است که بدون هیچ هزینه‌ای در دسترس عموم است.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. «واژه‌نامهٔ مرجع برای ترجمهٔ لینوکس»، Open Source را متن باز ترجمه کرده. «واژه‌نامه مرجع برای ترجمه محیط لینوکس». شورای عالی انفورماتیک. ۳۶. بازبینی‌شده در ۲۷ دسامبر ۲۰۱۱. 
  2. متن‌باز واژهٔ مصوب فرهنگستان زبان و ادب فارسی به جای open source در انگلیسی است. «فرهنگ واژه‌های مصوّب فرهنگستان: ۱۳۷۶ تا ۱۳۸۵، بخش لاتین، صفحهٔ ۷۸»(فارسی)‎. وب‌گاه رسمی فرهنگستان. بازبینی‌شده در ۲۲ خرداد ۱۳۸۹.