از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

برای مشاهده گل ماهور به این مقاله رجوع کنید.

دستگاه ماهور یکی از گسترده‌ترین دستگاه‌های موسیقی ایرانی است و در ردیف‌های گوناگون در حدود ۵۰ گوشه دارد. دستگاه ماهور به علت حالت و ملودی روانی که دارد اغلب به صورت موسیقی شاد در جشن ها و اعیاد نواخته می‌شود. این دستگاه دارای گوشه‌های متنوعی است که با مقام های کاملاً متفاوت در سه بخش بم، میانی و زیر اجرا می‌شود. ناگفته نماند تمام گوشه‌ها به وسیلهٔ فرود به درآمد رجعت می‌کنند.

فهرست مندرجات ۱ ماهور «دو» ۲ ماهور «ر» ۳ گوشه‌های اصلی و زیر مجموعه‌های آنها ۴ گوشه‌های ریتمیک ۵ نام گوشه و رنگ ها ۶ منابع

[ویرایش] ماهور «دو»

ماهور دو، ماهوری است که گام آن از دو شروع می‌شود. یعنی نت شاهد آن دو می‌‌باشد و در تار وسه تار با کوک «دو-سل-دو-دو» نواخته می‌شود. در ماهور دو همه پرده‌ها همنام نت‌ها هستند یعنی به ترتیب دو – ر – می‌‌– فا - سل – لا - سی – دو. به بیان دیگر ماهور دو همانند گام ماژور دو در موسیقی کلاسیک است.

دستگاه‌های موسیقی ایرانی  ن . ب . و
دستگاه شور دستگاه همایون دستگاه ماهور دستگاه سه گاه دستگاه چهارگاه دستگاه نوا راست پنجگاه

[ویرایش] ماهور «ر»

برای ویلن و کمانچه معادل آن ماهور «ر» می‌‌باشد که شاهد آن نت «ر» است و نت «دو» نیز دیز می‌‌شود.

[ویرایش] گوشه‌های اصلی و زیر مجموعه‌های آنها

1. درآمد : ( نت شاهد آن نت اول گام است یعنی «دو»)
2. گوشه گشایش(داد) : ( نت شاهد آن نت دوم گام است یعنی «ر»)
3. گوشه شکسته : ( نت شاهد آن نت پنجم گام است یعنی «سل»)
4. گوشه دلکش : ( نت شاهد آن نت پنجم گام یعنی سل است )
5. گوشه عراق : ( نت شاهد آن نت هشتم گام یعنی دو است )
6. گوشه راک: (شاهد و ایست آن نت دو یک اکتاو بالاتر از شاهد و ایست درآمد است)
7. گوشه فیلی: (شاهد آن فاصله درست پنجم بالاتر از درآمد یعنی «سل» می‌باشد و ایست آن می کرن که البته درصورت بازگشت به ماهور ایست آن مطابق با ایست ماهور خواهد بود)

[ویرایش] گوشه‌های ریتمیک

1. کرشمه
2. مجلس افروز
3. خسروانی
4. چهار پاره
5. زنگوله

[ویرایش] نام گوشه و رنگ ها

1. درآمد
2. کرشمه
3. آواز
4. مقدمه داد
5. داد
6. مجلس افروز
7. خسروانی
8. دلکش
9. خاوران
10. طرب انگیز
11. نیشابورک
12. نصیرخوانی - توسی
13. چهارپاره - مرادخوانی
14. فیلی
15. ماهور صغیر
16. آذربایجانی
17. حصار ماهور - ابل
18. زیرافکن
19. نیریز
20. شکسته
21. عراق
22. نهیب
23. محیر
24. آشورآوند
25. اصفهانک
26. حزین
27. کرشمه
28. زنگوله
29. راک هندی
30. راک کشمیر
31. راک عبداله
32. کرشمه راک
33. سفیر راک
34. رنگ حربی
35. رنگ یک چوبه
36. رنگ شلخو
37. ساقی نامه
38. رنگ شهرآشوب

ردیف موسیقی سنتی ایرانی
هفت دستگاه موسیقی ایرانی
شور | سه‌گاه | چهارگاه | راست‌پنجگاه | ماهور | همایون | نوا
پنج آواز موسیقی ایرانی
ابوعطا | بیات ترک | افشاری | دشتی | اصفهان

[ویرایش] منابع

• دستور تار و سه تار- دوره متوسطه- استاد حسین علیزاده