امیر
امیر یک نام ایرانی است که دارای چندین معنی میباشد. به معنای شاه، رئیس، مدیر، رهبر، مرشد، سرور و برتر والقاب سر نام میباشد. پس از ورود اعراب کلمه امیر در ادبیات کشورها عرب زبان داخل گردید. امیر شخص را میگفتن که حاکم کشور یا منطقه بود که در سیاست داخلی خود مستقل ولی در سیاست خارجی خود مستقل نمیبود. یعنی شاه مستقل نیست بالای خود حاکم دارد. آیا امیر در خود فارسی ساخته شده یا اینکه برگشت یافته از عربی است دو نظر وجود دارد:
- ۱- بعضی میگویند اصل کلمه میر بودهاست و تغییر یافته پیر میباشد بعدا به آن "أ" زاید اضافه شده و به امیر تبدیل شدهاست.
- ۲- عدهای میگویند که امیر عربی شدهمیر است و "أ" در واقع ال تعریف عربی است. در فارسی بهتر است میر گفته شود مانندمیرآب و میرزا (بزرگ زاده- نجیب)
- 3- بعضی از عربها اعتقاد دارند که امیر از ؛امر؛ ساخته شدهاست. اشکال این نظریه این است که در زبان عربی اسم فاعل در این کلمه میشود آمر و نه امیر ضمن اینکه در زبان عربی از اسامی که معربات هستند فعل هم ساخته میشود. مانند خریطة(نقشه) که عربی شده کارته(carta)است و از آن خراطی بر وزن نجاری ساخته شدهاست.
در افغانستان این کلمات را شاههان افغانی پس از استعمار انگلیسها استعمال نمودند. مثلا امیر دوست محمد خان، امیر شیر علی خان، امیر محمد یعقوب خان امیر محمد اعظم خان امیر عبدالرحمن خان امیر حبیب اله خان و امیر امان اله خان الی ۱۹۱۹ میلادی امیر بود ولی پس از جنگ تل با انگلیسها ازادی کشور را بدست اورده و اعلان اعلی احضرت شاه امان اله را کردو پس از شاه امان اله تمامی شاهان افغانی پادشاه بودند نه امیر. ودر ایران میتواند در موارد زیر به کار رود:
- امیر (لقب نظامی)
- امیرکبیر
- امیر نادری
- امیر کرور سوری
- امیر قلعهنویی
- امیر کوستوریتسا
- امیر یعقوبعلی
- بند امیر
- امیر خسرو دهلوی
- امیر کریمی
- امیر عشیری
- امیر باقری
- منشه امیر
- امیر خرم
- امیر (ارتش)
- امیر صمصامی
- امیر محبیان
- امیر فرشاد ابراهیمی
- قشلاق امیر
- امیر شاهی
- خان امیر
- امیر ارسلان نامدار
- امیر عزتی
- چراگاه امیر
- امیر (مراغه)
- چه کسی امیر را کشت؟
- امیر جوادیفر
- امیر بن مستعلی
- امیر نصرت منقح
- شیخ امیر زولهای
- امامزاده امیر دیوان
- امیر صنعتی مهربانی
- امیر حسین سجزی
- امیر شاهی سبزواری
[ویرایش] جستارهای وابسته
[ویرایش] منابع
- الکلمات الفارسیه فی المعاجم العربیه – جهینه نصر علی – طلاس – برج دمشق- 2003[۱]
- معجم المعربات الفارسیه: منذ بواکیر العصر الحاضر - محمد التونجی
- محمد عجم. «تاثیر فارسی بر زبان و ادبیات عرب». موسسه همشهری، ۲۲ آبان ۱۳۸۵. بازبینیشده در ۸ اسفند ۱۳۹۰.
- محمد عجم. «در قران کلمات غیر عربی وجود دارد». موسسه آفتاب، ۲۲ آبان ۱۳۸۵. بازبینیشده در ۸ اسفند ۱۳۹۰.
