اس‌ان‌آران‌پی

snRNPمولکول های کوچکی هستند که از پروتئین و رنا ساخته شده اند. آن ها هم آرای اسپلایسوزوم را تشکیل می دهندو در پیرایش رنای اولیه به بالغ نقش دارند. نقش اصلی آن ها در حذف اینترون های اضافی از رنا و همچنین ایجاد تغییرات پس از رونویسی خواهد بود؛ که تنها در هسته ی یاخته های هوهسته ای دیده می شود. رنای این هم آرا در حقیقت یک رنای هسته ای بسیار کوچک است که حدود ۱۵۰نوکلئوتید دارد و علاوه بر نقش ساختمانی نقش زیمایه ای هم بازی کرده و می توانند با ۳́ و۵́ جایگاه برش اینترون میانکنش دهند.

اس‌ان‌آران‌پی‌ها توسط Michael R. Lerner و Joan A. Steitzکشف شدند. Thomas R. Cech و Sidney Altman نیز در سال ۱۹۸۹ به علت بررسی روی ساختمان این مولکول ها و کشف آن برنده ی جایزه ی نوبل شدند.

انواع اس‌ان‌آران‌پی

۵شکل از این مولکول ها در هم‌آرای اسپلاسوزوم وجود دارند؛ که می توان آن ها را به وسیله ی ژل‌الکتروفورز جدا کرد . آن ها شامل U۱ ، U۲ ، U۴ ، U۵ و U۶.هستند. که به صورت U۱ snRNA، ، U۲ snRNA ، U۴ snRNAU۵ snRNA، و U۶ snRNA نام گذاری کرده‌اند.

در میانه‌ی سال ۱۹۹۰کشف شد؛ که علاوه بر مولکول های بالا انواع دیگری از آن‌ها نیز هستند؛ که در برخی دیگر از موجودات در فر آیند پیرایش رنا نقش دارند . و شامل U۱۱ snRNA، U۱۲ snRNA، U۴atac snRNA، U۶atac snRNA هستند . نقش و عملکرد آن ها به ترتیب شبیهU۱، U۲، U۴،، و U۶ خواهد بود .

ساخت اس‌ان‌آران‌پی

• ساخت و صدور رنا از هسته : رناپلیمراز IIرونویسی U۱، U۲، U۴، U۵ و به مقدار کمتر رونویسیU۱۱، U۱۲ و U۴atac را انجام داده، کلاهک گذاری انجام شده و رنای حاضر توسط CRM۱. خارج می شود.
• ساخت پروتئین در سیتوپلاسم : Sm proteins ها در سیتوپلاسم و از ترجمه ی یک smRNA حاصل می شوند. در سیتوپلاسم توسط پروتئین pICln انواعی از هم‌آراهای این پروتئین ها ذخیره می شوند. یک هم آرای پنج تایی۶S شامل SmD۱،SmD۲، SmF، SmE و SmG به همراه pICln دیگری هم آرایی ۲-۴S که دارای B و D۳ به همراه pICln است و هم آرای سوم که ۲۰Sاست و شامل پروتئین های SmD۳، SmB، SmD۱ به همراه pIClnو آرژنین متیل ترانسفراز۵ است. این بزرگترین هم‌آرای ذخیره‌ای در بین سه هم‌آرا خواهد بود. SmD۳، SmB و SmD۱در متیلوزوم دچار تغییرات پس ترجمه‌ای می شوند. SmD۱، SmD۳ و SmBدر Cانتهایی خود دارای موتیف آرژنین –گلیسین هستند. زنجیره های آرژنین به صورت متقارن به صورت ω-NG، NG'-dimethyl-arginin خواهند بود . پیشنهاد شده است که pICln که در تمامی این هم آرا ها حضور دارد؛ به صورت یک چپرون عمل کرده و از این که این پروتئین ها به هم بریزند جلوگیری می کند.
• سوار شدن مرکز اس‌ان‌آران‌پی بر هم آرای آن  : SMNبا هم آرایSMN و تعدادی پروتئین دیگر از جمله Gemins ۲-۸میانکنش داده و یک هم آرای اولیه ساخته می شود. رناهای کوچک با هم آرای پنج تایی SmD۱-SmD۲-SmF-SmE-SmG میانکنش داده وسپس دوتایی SmD۳-SmB وارد عمل شده و یک جایگاه با نام SMsiteحاصل می شود. این قسمت دارای توالی های خاص است که یک نمونه از آن به صورت AUUUGUGG خواهد بود. در مرحله ی بعد کلاهک رنا بیشتر متیله شده و ۲،۲،۷-trimethylguanosinساخته می شود. انتهای ۳́ نیز دچار تغییراتی می شود.این تغییرات و همچنین جایگاه SMتوسط پروتئین snurportin ۱ شناسایی می شوند.
• صدور به هسته : هم‌آرای snRNP-snurportin ۱ توسط پروتئین importin β به هسته فرستاده می شود . سپس این هم‌آراها در اجسام Cajal پدیدار می شوند. در این مکان آخرین تغییرات برای سرهم‌بندی شدن انجام می گیرد. اگرچه در سیتوپلاسم با پروتئین‌های لازم میانکنش می دهد؛ اماساخت U۶ در هسته رخ می دهد .

نقص در ساخت اس‌ان‌آران‌پی

نقص در ژن SMN سبب بیماری آتروفی ماهیچه ای بانام SMA می شود. علاوه بر آن بیماری های ژنتیکی بسیاری هستند که می توانند با در گیری این هم آرا سبب اختلالات بسیاری حتی از سن دو سالگی شوند. تولید پادزهر علیه پروتئین های موجوددرsnRNP بدن می تواند از جمله دیگر اختلالات باشد که در systemic lupus erythematosus دیده می شود.

منابع

• ویکی پدیاانگلیسی

در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ اس‌ان‌آران‌پی موجود است.