قلم‌نی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
قلم نی از مصر باستان با داخل استخوانی و پایه چوبی، موزه لوور[۱]
قلم پر که در غرب جای قلم نی را گرفت

قلم نی نوعی ابزار برای نوشتن است که از برش و شکل دادن به یک نی یا بامبو بدست می‌آید. قلم نی به عنوان ابزار نوشتن از مصر باستان مربوط به قرن ۴ پیش از میلاد پیدا شده است. قلم نی برای نوشتن بر روی پاپیروس استفاده می‌شد و شایع‌ترین ابزار نوشتن در دوران باستان بوده است.

قلم نی از قلم پر سخت‌تر است و تراش نوک آن دشوارتر هرچند از آن برای مدت طولانی‌تری نمی‌توان استفاده است. این سبب شد که در غرب به جای آن از قلم پر استفاده کنند.[۲] با این وجود قلم نی می‌تواند اثری پررنگ‌تر و قوی‌تر باقی بگذارد و از این رو ابزاری مهم در خوشنویسیاست.[۳]

قلم‌نی به‌ویژه در خوشنویسی اسلامی و ایرانی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.

ویژگی‌ها[ویرایش]

قلم‌های نی

نوع مرغوب قلم‌نی قلم دزفولی است که برای قلم‌های ریز و متوسط بکار می‌رود و همچنین نی خیزران که برای درشت نویسی استفاده می‌شود.

یک قلم نی دزفولی مرغوب بهتر است سرخ مایل به قهوه‌ای سوخته، فاقد گره و پیچ و کاملاً راست و استوانه‌ای (با مقطع دایره‌ای شکل) باشد و ضخامت آن با دست تناسب و هماهنگی داشته باشد. همچنین گوشت داخل قلم سفید رنگ، تا اندازه‌ای سخت و محکم باشد. قلم خوب را بیش از اندازه کوتاه یا بلند و سبک، سست یا سیاه انتخاب نمی‌کنند و قطر سر و ته آن نباید زیاد اختلاف داشته باشد.

یک قلم مناسب هنگام تراشیده شدن زیاد سفت یا زیاد سست نیست و تراشه‌های آن به اطراف پرتاب نمی‌شود و همراه قلمتراش حرکت می‌کند. تراشیدن قلم‌نی تخصص و روش خاص دارد. معمولاً پس از کتابت‌های مکرّر نوک قلم‌ها کند شده و کیفیت اولیه خود را از دست می‌دهند از این رو باید به‌طور مرتّب نوک قلم‌ها را تراشیده و قط زد.

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. "Palette de scribe". Antiquités égyptiennes du Louvre (in French). 
  2. Glossary definition from cartage.org
  3. Gottfried Pott – A Look into the World of Calligraphy from Linotype.com

منابع[ویرایش]

  • مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Reed pen». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۵ اوت ۲۰۱۶.
  • فضائلی، حبیب‌الله، تعلیم خط، انتشارات سروش، ۱۳۵۶
  • حاجی‌آقاجانی، هادی، روش تدریس هنر کتاب اول راهنمایی، دفتر برنامه‌ریزی و تألیف کتاب‌های درسی وزارت آموزش و پرورش، ۱۳۷۳