قاعده سرانگشتی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

یک قاعده سرانگشتی یا حساب سرانگشتی اصل، قانون، یا قاعده ای است که بصورت تجربی، در مقیاس نسبتا وسیعی صحیح یا قابل اعتماد است، اما لزوما درستی آن در همه موارد ممکن اثبات نشده است. از این قوانین زمانی استفاده می شود که به دنبال یافتن پاسخی تقریبی و سریع برای یک مسئله هستیم و لزوما دنبال جوابی صد در صد دقیق و اثبات شده نیستیم.

این گونه قوانین غالباً دارای سه ویژگی زیر می‌باشند:

  • رابطه‌ای ساده هستند که به راحتی می‌توان آن را محاسبه نمود.
  • برای کاربردهای گونان می‌توان از این گونه روابط استفاده کرد که علت آن ساده‌سازی و حذف پارامترهای با تأثیر کمتر است که باعث می‌شود با حذف جزئیات رابطه بدست آمده عمومیت بیشتری یابد.
  • دقیق و قابل اعتماد نیستند و تنها برای تقریب اولیه بکار می‌روند.

مثال[ویرایش]

قاعدهٔ تقریبی برای دو برابر شدن رشد جمعیت آن است که اگر عدد ۷۰ (مقدار دقیق این عدد برابر است با ۶۹/۳۱۴۷۱۸۱ که برابر است با ۱۰۰ برابر لگاریتم طبیعی ۲ که برای نرخ رشدهای بسیار کوچکتر از ۱٪ صادق است) را بر نرخ رشد تقسیم کنیم حاصل تعداد سال‌هایی را نشان می‌دهد که اگر رشد جمعیت با همین نرخ افزایش یابد جمعیت به دو برابر میزان حاضر افزایش خواهد یافت. بطور مثال اگر رشد جمعیت ۱٪ باشد، ۷۰ سال طول می‌کشد که جمعیت دو برابر شود. قاعده ۷۲ قانون مشابهی است که در مباحث مالی و بطور مشابه برای نرخ بهره بکار می‌رود با این تفاوت که به جای عدد ۷۰ از عدد ۷۲ استفاده می‌شود.