شیر توپی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
Fully Welded Body Ball Valve

شیر توپی(به انگلیسی: Ball valve) شیر صنعتی است که عضو مسدود کننده جریان بصورت به صورت کره و یا نیم کره‌ای است که حول یک محور عمودی نسبت به جهت جریان سیال دوران می نماید.[۱] ساختمان آن عموماً دارای یک بدنه، یک یا دو درپوش (کلوژر)آب‌بندی، یک عضو کروی شکل که در آن سوراخی برای عبور سیال تعبیه شده ،دو سیترینگ و یک ساقه می‌باشد.

ساختار کلی و عملکرد[ویرایش]

برش مقطعی از یک شیر توپی

این نوع شیر در دسته بندی شیرآلات قطع و وصل جریان (on- off) قرار داشته و در حالت نیم باز دچار آسیب خواهند شد. عضو مسدود کننده کانال جریان (کره یا گهگاه نیم کره)، که بوسیله ساقه شیر حرکت 90 درجه ای خواهد داشت وظیفه باز و بسته کردن شیر را بر عهده دارد. بهمین دلیل به آنها شیرهای quarter-turn action و Quick Opening نیز می گویند. در روی توپک سوراخی تعبیه گردیده است که در حالت باز در مسیر کانال جریان قرار خواهد گرفت.

Full Bore - Reduce Bore

چنانچه مساحت مجرای عبور سیال ، از مساحت خط لوله کوچکتر باشد(Reduce Bore)نامیده می شود. در حقیقت نوع طراحی داخل بدنه و اندازه مجرای عبوری به گونه ای است که در حالت باز نیز باعث افت فشار در مسیر می شود. این کاهش مساحت کانال جریان در صورت طراحی غلط، بروزاغتشاش و تلاطم در جریان سیال را در پی خواهد داشت.

همچنین اگر مساحت مجرای عبور سیال ، دقیقاً برابر با مساحت خط لوله باشد(Full Bore)نامیده می شود. این نوع شیر توپی دارای قابلیت پیگ رانی می باشد.[۲]

این شیرها اکثراً دارای سیستم تزریق گریس بوده و در صورت مشاهده نشتی می توان با تزریق گریسهای مخصوص آببند اضطراری (EMERGENCY SEAL) آنرا آب بندی نمود. این گریس ها عمدتاً پایه سنتتیک (synthetic base) هستند

استاندارد ها[ویرایش]

استاندارد ساخت این شیرهاAPI 6D - API 608 - BS 5351است و بر اساس API 6D تست می شوند.

انواع شیرهای توپی[ویرایش]

این شیرها دارای طراحیهای متنوع از لحاظ ساختار می باشند.

شیرهای توپی با بدنه چند تکه(Split Body)[ویرایش]

SPLIT BODY - BALL VALVE - 3 PIECE BODY - SIDE ENTRY - TRUNNION

بدنه این دسته از شیرهای توپی یک ، دو و یا سه تکه هستند و قطعات بهم به روش اتصال موقت (پیچ و مهره) متصل می شوند. مونتاژ قطعات داخلی از کنار (SIDE ENTRY ) و یا از بالا (TOP ENTRY) می باشد. با عنایت به ساختار درونی و مکانیزم داخلی نیز به دو دسته Floating و Trunnion تقسیم می گردد.

مزایا:

قیمت پایین - مونتاژ و دمونتاژ ساده- سهولت در تعمیر از مزایای این نوع از شیرهای توپی در مقایسه با شیرهای توپی با بدنه تمام جوشی می باشد.

شیرهای توپی با بدنه تمام جوشی(Fully welded Body)[ویرایش]

قطعات بدنه این دسته از شیرهای توپی به روش جوشکاری بهم متصل می شوند. مونتاژ قطعات داخلی از کنار (SIDE ENTRY ) و یا از بالا (TOP ENTRY) می باشد ولی جهت دمونتاژ کردن آن نیاز به بریدن جوش متصل کننده قطعات می باشد. با عنایت به ساختار درونی و مکانیزم داخلی نیز به دو دسته Floating و Trunnion تقسیم می گردد.

مزایا:

قابلیت استفاده در خطوط انتقال زیر زمینی (دفنی) - قابلیت استفاده در فشارهای بالا - طول عمر بالا از مزایای این نوع از شیرهای توپی در مقایسه با شیرهای توپی با بدنه چند تکه می باشد.

نگارخانه[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. استانداردAPI6D، ویرایش2007، قسمت 6.1.3
  2. استانداردAPI6D، ویرایش2007، قسمت 7.6

جستارهای وابسته[ویرایش]