سویه

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
کشت باکتری.

در زیست‌شناسی به یاخته‌هایی که در کشت خالص، از یک یاخته به‌دست آمده‌اند سویه (به انگلیسی: strain) می‌گویند. در تعریف ژنوتیپی، سویه به سلول‌هایی گفته می‌شود که با سویه‌های دیگر کمتر از ۱۲٪ تفاوت ژنتیکی داشته باشد.

سویه‌ها را با شماره، حروف یا نام‌گذاری که به‌دنبال نام یک گونهٔ زیستی می‌آید مشخص می‌کنند.

در باکتری‌ها، به مجموعه‌ای از سویه‌ها که در بسیاری از صفات با هم مشترک باشند گونه گفته می‌شود. هرگاه دو سویهٔ باکتری در ۳۰ درصد از دی‌ان‌ایشان تفاوت نشان دهند، می‌توان آن‌ها را گونه‌های جداگانه‌ای در نظر گرفت.[۱] البته این یک عدد قراردادی و کاربردی است.

هر سویه ای که دارای مشخصات تعیین شده از قبیل محل جداسازی،فرد کاشف،تاریخ کشف،خواص ظاهری و ژنتیکی و موارد دیگر باشد اصولا یک سویه اصطلاحا شناسنامه دار یا به عبارت دیگر یک سویه استاندارد می باشد.

به دلیل اینکه هر سویه استاندارد برای اولین بار در یک کشور مشخص شناسایی شده و به ثبت رسیده است و گاها آن کشور و منطقه خاستگاه اصلی سویه می باشد لذا سویه های استاندارد را می‌توان بخشی از ذخایر ژنتیکی یک کشور محسوب نمود.

کشورهای مختلف سویه های استاندارد را در کلکسیون ها و بانک های اختصاصی نگهداری کرده و متناسب با نام کشور و بانک خود به سویه ها شماره یا کد اختصاص می دهند. بنابراین تمام سویه های استاندارد دارای چندین کد یا شماره هستند که توسط بانک های زیستی کشورهای مختلف به آنها تعلق گرفته است و تمامی کدها از کلکسیونی به کلکسیون دیگر قابل انطباق می باشد.

کشور آمریکا بزرگترین و معتبرترین بانک زیستی دنیا را در اختیار دارد(www.atcc.org) و تمامی سویه های آن با کد کذاری ATCC  شناخته می‌شوند و یا سویه های استاندارد کشور آلمان (www.dsmz.de) با کد گذاری DSM شناخته می شوند (برای هر سویه پس از ATCC و یا DSM یک عدد اختصاصی قرار دارد.)

چون سویه های استاندارد دارای خصوصیات شناخته شده می باشند لذا از آنها می‌توان به عنوان یک ابزار جهت کنترل کیفی سویه های دیگر، محیط های کشت و آنتی بیوتیک ها استفاده نمود و از این جهت دارای اهمیت ویژه‌ای می باشند.

منابع[ویرایش]

  • شهامت، منوچهر، ملک‌زاده، فریدون، میکروبیولوژی عمومی، تهران: نتشارات شهرآب، پاییز ۱۳۶۹. ص۳۴۴.
  1. و در مورد گونه این اختلاف بین ۱۲ تا ۲۰٪ است و سلول‌هایی که بیش از ۲۰٪ تفاوت ژنتیکی داشته باشند در دو سرده متفاوت قرار می‌گیرند.