سنجاق اسکندرون
در سِنجاق اسکندرون (به عربی: لواء الإسكندرونة)؛ (به ترکی استانبولی: İskenderun Sancağı)؛ (به فرانسوی: Sandjak d'Alexandrette) یک سنجاق در قیمومت سوریه بود که از دو قضا در ولایت حلب پیشین (اسکندرون و انطاکیه ) تشکیل شده بود. این منطقه بر اساس ماده ۷ عهدنامه آنکارا در سال ۱۹۲۱ خودمختار شد: «یک رژیم اداری ویژه برای منطقه اسکندرون ایجاد خواهد شد. ساکنان ترک این منطقه از تسهیلات برای توسعه فرهنگی خود برخوردار خواهند شد. زبان ترکی به رسمیت شناخته خواهد شد».[۱]
در سال ۱۹۲۳، اسکندرون به دولت حلب و در سال ۱۹۲۵ به دولت سوریه پیوست گردید،[۲] که نوعی وضعیت اداری فدرال با عنوان رژیم ویژه داشت.[۳]
انتخابات سال ۱۹۳۶ در این سنجاق منجر به انتخاب دو نماینده مجلس شد که طرفدار استقلال سوریه از فرانسه بودند و این امر به شورشهای قومی و همچنین مقالات تند در مطبوعات ترکیه و سوریه دامن زد. در نوامبر ۱۹۳۷ با توافقی که توسط جامعه ملل انجام شد، به این سنجاق خودمختاری داده شد. بر اساس اساسنامه جدید، این سنجاق در سطح دیپلماتیک از قیمومت فرانسه بر سوریه «متمایز اما نه جدا» شد و در امور دفاعی به هر دو کشور فرانسه و ترکیه پیوند خورد.[۲]
جمعیت
[ویرایش | اشتراکگذاری]این استان دارای کثرت قومی از ترکان و عربها بود و اقلیتهای گوناگونی را نیز در بر میگرفت.
| جمعیت دولت ختای در سال ۱۹۳۶ بر اساس سرشماری فرانسویها[۴] | ||||||
| گروه قومی | ساکنان | % | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| علویان | ۶۱,۶۰۰ | ۲۸٪ | ||||
| عربهای سنی | ۲۲,۰۰۰ | ۱۰٪ | ||||
| ترکها | ۸۵,۸۰۰ | ۳۹٪ | ||||
| ارامنه | ۲۴,۲۰۰ | ۱۱٪ | ||||
| ملکیتها ، یونانیها و دیگر مسیحیان | ۱۷,۶۰۰ | ۸٪ | ||||
| چرکسها ، یهودیان ، کردها | ۸,۸۰۰ | ۴٪ | ||||
| مجموع | ۲۲۰,۰۰۰ | ۱۰۰٪ | ||||
بهرغم این توزیع جمعیتی، ترکها در مجمع این استان بیش از حد سهم داشتند و بیش از نیمی از آن را تشکیل میدادند.[۵] اقلیتها هنگامی که به عنوان نماینده منصوب میشدند، سوگند خود را به زبان ترکی یاد میکردند.[۶]
ثبتنام رایدهندگان و انتخابات ۱۹۳۸
[ویرایش | اشتراکگذاری]
تخصیص کرسیها در مجمع سنجاق بر اساس سرشماری سال ۱۹۳۸ بود که توسط مقامات فرانسوی تحت نظارت بینالمللی انجام شد: از ۴۰ کرسی، ۲۲ کرسی به ترکها، ۹ کرسی به علویان، ۵ کرسی به ارامنه، ۲ کرسی به عربهای سنی و ۲ کرسی به یونانیهای انطاکیه اختصاص یافت. بر اساس توافق ۲۹ مه ۱۹۳۷ و امضاهای ۳ ژوئیه ۱۹۳۸، فرانسه و ترکیه هر کدام با ۲۵۰۰ سرباز به طور مشترک از حتای دفاع خواهند کرد.[۷] بر اساس این توافق، ارتش ترکیه نیروهای مداخلهگر را از پایاس، دورتیول و هاسا اعزام کرد. در ۵ ژوئیه، نیروهای ترکیهای وارد اسکندرون شدند.[۸]
بر اساس آمار رسمی ثبتنام تا ۲۲ ژوئیه ۱۹۳۸، تعداد ۵۷,۰۰۸ رایدهنده در این سنجاق ثبتنام کرده بودند که به گروههای قومی زیر تعلق داشتند.[۵]
- ترکها : ۳۵,۸۴۷
- علویان (عربها): ۱۱,۳۱۹
- ارامنه : ۵,۵۰۴
- ارتدکس یونانی (عربها و یونانیها): ۲,۰۹۸
- عربها (مسلمانان سنی ): ۱,۸۴۵
- دیگران: ۳۵۹
۴۰ کرسی مجمع سنجاق بر اساس هر قضا به شرح زیر توزیع شد:
- انطاکیه: ۱۴ ترک، ۷ علوی، ۲ ارمنی، ۲ عرب سنی، ۱ ارتدکس یونانی
- اسکندرون: ۳ ترک، ۲ علوی، ۱ ارمنی، ۱ ارتدکس یونانی
- قرقخان: ۵ ترک، ۲ ارمنی
- مجموع: ۲۲ ترک، ۹ علوی، ۵ ارمنی، ۲ عرب سنی، ۲ ارتدکس یونانی
بهرغم ثبتنام رایدهندگان، هیچ انتخاباتی برگزار نشد و مجمعی تأییدشده از سوی مقامات ترکیه و فرانسه مأمور به کار شد. تایفور سوکمن که از سوی آتاتورک برای رهبری این دوره گذار منصوب شده بود، در ۲۵ اوت ۱۹۳۸ از دورتیول وارد انطاکیه شد.[۹]
دولت ختای
[ویرایش | اشتراکگذاری]
در ۲ سپتامبر ۱۹۳۸، مجمع این استان، سنجاق اسکندرون را به عنوان دولت ختای اعلام کرد. این دولت به مدت یک سال تحت نظارت نظامی مشترک فرانسه و ترکیه پابرجا بود. نام حتای توسط آتاتورک پیشنهاد شده بود و حکومت تحت کنترل ترکیه قرار داشت. رئیسجمهور، تایفور سوکمن، از اعضای پارلمان ترکیه بود که در سال ۱۹۳۵ (به نمایندگی از استان آنتالیا ) انتخاب شده بود و نخستوزیر، دکتر عبدالرحمان ملک نیز در سال ۱۹۳۹ در حالی که هنوز کرسی نخستوزیری را در اختیار داشت، به عضویت پارلمان ترکیه (به نمایندگی از استان غازیعینتاب ) انتخاب شد. در ۲۹ ژوئن ۱۹۳۹، به دنبال یک همهپرسی غیرقانونی، قوه مقننه حتای به انحلال دولت حتای و پیوستن به ترکیه رای داد. دولت حتای در سال ۱۹۳۹ به استان ختای ترکیه تبدیل شد.
منابع
[ویرایش | اشتراکگذاری]- ↑ Sarah D. Shields, Fezzes in the River: Identity Politics and European Diplomacy in the Middle East on the Eve of World War II. Oxford: Oxford University Press, 2011.
- 1 2 Picard, Elizabeth (January–March 1982). "Retour au Sandjak". Maghreb-Machrek (in French) (99). Paris: Documentation française.
- ↑ Schmidinger, Thomas (2017-03-22). Krieg und Revolution in Syrisch-Kurdistan: Analysen und Stimmen aus Rojava (in German). Mandelbaum Verlag. p. 59. ISBN 978-3-85476-665-0.
- ↑ Brandell, Inga (2006). State Frontiers: Borders and Boundaries in the Middle East. I.B.Tauris. p. 144. ISBN 978-1-84511-076-5. Retrieved 30 July 2013.
- 1 2 Bazantay, Pierre. "Un conflit de nationalités au Proche-Orient : le sandjak d'Alexandrette 1934-1939" (in French).
{{cite journal}}: یادکرد journal نیازمند|journal=است (کمک) - ↑ Tekin, Mehmet, ed. (2009) [1939]. Hatay Devleti Millet Meclisi Zabıtları (in Turkish). Ankara: ATAM. p. 19.
- ↑ "Hatay Askeri Anlaşmasının esasları" (in Turkish). Ulus. 1938-07-03. pp. 1, 3. Retrieved 2022-10-18.
- ↑ "Türk askerleri Hatay'da" (in Turkish). Ulus. 1938-07-05. pp. 1–7.
- ↑ HATAY TARİHİ بایگانیشده در ۲۰۱۱-۰۸-۱۰ توسط Wayback Machine, Republic of Turkey Hatay Governorate
مطالعه بیشتر
[ویرایش | اشتراکگذاری]- Chalak, Zouheir (1989). Min Awraq al-Intidab: Tarikh Ma Aghfalahu al-Tarikh [From the Papers of the Mandate: History That History Overlooked]. Beirut: Dar al-Nafais. LCCN 90962841.
- Khoury, Philip S. Syria and the French Mandate: The Politics of Arab Nationalism, 1920-1945. Princeton: Princeton University Press, 1987.
- Pedersen, Susan. The Guardians: The League of Nations and the Crisis of Empire. Oxford: Oxford University Press, 2015.
- Sanjian, Avedis K. "Sanjak of Alexandretta (Hatay): A Study of Franco-Turco Relations," Ph.D. dissertation, University of Michigan, Ann Arbor, 1956.
- Shields, Sarah D. Fezzes in the River: Identity Politics and European Diplomacy in the Middle East on the Eve of World War II. Oxford: Oxford University Press, 2011.
جستارهای وابسته
[ویرایش | اشتراکگذاری]منابع
[ویرایش | اشتراکگذاری]مشارکتکنندگان ویکیپدیا. «İskenderun». در دانشنامهٔ ویکیپدیای انگلیسی، بازبینیشده در ۲۵ آوریل ۲۰۰۷.
