زبانگنجشک گل
| زبانگنجشک گل | |
|---|---|
 | |
| زبانگنجشک گل | |
| وضعیت حفاظت | |
| ردهبندی علمی | |
| فرمانرو: | |
| (طبقهبندینشده): | |
| (طبقهبندینشده): | |
| (طبقهبندینشده): | |
| (طبقهبندینشده): | |
| راسته: | |
| تیره: | |
| سرده: | |
| گونه: | زبانگنجشک گل |
| نام دوبخشی | |
| Fraxinus ornus | |
 | |
زبانگنجشک گل[۱] (نام علمی: Fraxinus ornus)، زبانگنجشک گزانگبین، زبانگنجشک گلدار جنوب اروپا، گونهای از زبانگنجشک است که بومی جنوب اروپا و جنوب غربی آسیا، از اسپانیا و ایتالیا در شمال تا اتریش و جمهوری چک و از شرق تا بالکان، ترکیه و غرب سوریه تا لبنان و ارمنستان است.[۲][۳][۴]
شرح
[ویرایش]زبانگنجشک گل یک درخت برگریز با اندازه متوسط است که تا ارتفاع ۱۵ تا ۲۵ متر رشد میکند و قطر تنه آن تا ۱ متر میرسد. پوست تنه به رنگ خاکستری تیره است و حتی در درختان قدیمی نیز صاف باقی میماند.
جوانهها به رنگ صورتی مایل به قهوهای کمرنگ تا قهوهای خاکستری هستند و پوشش متراکمی از موهای کوتاه خاکستری دارند.
برگها در جفتهای روبرو، پرمانند، بهطول ۲۰ تا ۳۰ سانتیمتر و با ۵ تا ۹ برگچه هستند؛ برگچهها تخممرغی پهن، بهطول ۵ تا ۱۰ سانتیمتر و عرض ۲ تا ۴ سانتیمتر با حاشیهای دندانهدار و موجدار و دمبرگهای کوتاه اما متمایز بهطول ۵ تا ۱۵ میلیمتر هستند؛ رنگ پاییزی متغیر، زرد تا بنفش است.
گلها در اواخر بهار، پس از ظاهر شدن برگهای جدید، در خوشههای متراکم به طول ۱۰ تا ۲۰ سانتیمتر تولید میشوند، هر گل دارای چهار گلبرگ سفید خامهای باریک به طول ۵ تا ۶ میلیمتر است؛ آنها توسط حشرات گردهافشانی میشوند.
میوه آن به شکل فندقه بالدار باریک به طول ۱٫۵ تا ۲٫۵ سانتیمتر، عرض دانه ۲ میلیمتر و بال آن ۴ تا ۵ میلیمتر است و به رنگ سبز و قهوهای در حال رسیدن است.[۲][۵][۶]
کشت و کاربردها
[ویرایش]زبانگنجشک گل اغلب بهعنوان یک درخت زینتی در شمال اروپا و بهدلیل گلهای تزئینیاش پرورش داده میشود. این گونه گاهی «زبانگنجشک گلدار» نیز نامیده میشود. برخی از نمونههای کشت شده روی پایههای زبان گنجشک پیوند زده میشوند، که اغلب تغییر بسیار مشهودی در پوست خط پیوند به پوست ترک خورده گونه پایه ایجاد میشود.[۵]
عصارهای شکری از شیره درخت را میتوان از پوست آن به دست آورد؛[۲] که در اواخر قرون وسطی با گزانگبین کتاب مقدس مقایسه میشد (حدود ۱۴۰۰ میلادی تأیید شده است)،[۷] و نام این درخت را در انگلیسی، اسپانیایی (fresno del maná) و ایتالیایی (frassino da manna) به خود گرفته است. به همین ترتیب، الکل قندی مانیتول نام خود را از این عصاره گرفته است.[۸]
منابع
[ویرایش]- ↑ مظفریان، ولیالله (۱۳۹۲). فرهنگ نامهای گیاهان ایران. تهران: فرهنگ معاصر. شابک ۹۷۸-۹۶۴-۵۵۴۵-۴۰-۴.
- 1 2 3 Rushforth, K. (1999). Trees of Britain and Europe. Collins شابک ۰−۰۰−۲۲۰۰۱۳−۹.
- ↑ Flora Europaea: Fraxinus ornus
- ↑ Med-Checklist: Fraxinus ornus
- 1 2 Mitchell, A. F. (1974). A Field Guide to the Trees of Britain and Northern Europe. Collins شابک ۰−۰۰−۲۱۲۰۳۵−۶
- ↑ Mitchell, A. F. (1982). The Trees of Britain and Northern Europe. Collins شابک ۰−۰۰−۲۱۹۰۳۷−۰
- ↑ Oxford English Dictionary
- ↑ "Traverso V. The return of Sicily's ancient 'white gold'". BBC News. 30 March 2025.
پیوند به بیرون
[ویرایش]
- فهرست سرخ IUCN از گونههای کمترین نگرانی
- آرایه (زیستشناسی) نامگذاریشده توسط کارل لینه
- درختان اقلیم اقیانوسی ملایم
- درختان اقلیم مدیترانهای
- درختان زینتی
- زبانگنجشک (سرده)
- گونههای گیاهی نامگذاریشده توسط کارل لینه
- گیاگان آلبانی
- گیاگان ارمنستان
- گیاگان اسپانیا
- گیاگان اوکراین
- گیاگان ایتالیا
- گیاگان بلغارستان
- گیاگان پرتغال
- گیاگان ترکیه
- گیاگان جزیره کرس
- گیاگان جمهوری آذربایجان
- گیاگان جمهوری چک
- گیاگان جنوب شرقی اروپا
- گیاگان رومانی
- گیاگان ساردینیا
- گیاگان سوئیس
- گیاگان سوریه
- گیاگان سیسیل
- گیاگان غرب آسیا
- گیاگان فرانسه
- گیاگان گرجستان
- گیاگان لبنان
- گیاگان مجارستان
- گیاگان مدیترانهای
- گیاگان یونان
- گیاهان باغی آسیا
- گیاهان باغی اروپا
- گیاهان توصیفشده در ۱۷۵۳ (میلادی)