دانی دارکو

دانی دارکو
کارگردان	ریچارد کلی
تهیه‌کننده	هانت لاوری
نویسنده	ریچارد کلی
بازیگران	جیک جیلنهال جنا ملون درو بریمور مگی جیلنهال مری مکدانل کاترین راس پاتریک سوویزی نوح وایل دیوی چیس لی ویور
موسیقی	مایکل اندروز
فیلم‌بردار	استیون پوستر
توزیع‌کننده	نیومارکت فیلمز
تاریخ‌های انتشار	۲۶ اکتبر ۲۰۰۱ (آمریکا)
مدت زمان	۱۱۳ دقیقه (نسخه سینمایی) ۱۳۳ دقیقه (نسخهٔ کارگردان)
کشور	آمریکا
زبان	انگلیسی
هزینهٔ فیلم	۴/۵ میلیون دلار
فروش گیشه	۷/۵ میلیون دلار

دانی دارکو (به انگلیسی: Donnie Darko) فیلمی در ژانر درام روان‌شناختی، علمی–تخیلی و تریلر به نویسندگی و کارگردانی ریچارد کلی است که در سال ۲۰۰۱ منتشر شد. این فیلم با ترکیب عناصر فلسفی، سفر در زمان، و بحران‌های نوجوانی، به یکی از آثار کالت سینمای مستقل تبدیل شده‌است.

داستان

خلاصه داستان

در تاریخ ۲ اکتبر ۱۹۸۸، «دانی دارکو»، نوجوانی با اختلالات روانی، شب‌هنگام با صدایی مرموز از خواب بیدار می‌شود و از خانه خارج می‌شود. او با موجودی به نام «فرانک» روبه‌رو می‌شود که لباس خرگوش هیولایی بر تن دارد و به او می‌گوید که دنیا دقیقاً در ۲۸ روز، ۶ ساعت، ۴۲ دقیقه و ۱۲ ثانیه به پایان خواهد رسید. صبح روز بعد، دانی متوجه می‌شود که یک موتور جت به اتاق خوابش سقوط کرده، اما چون شب قبل در خانه نبوده، جان سالم به‌در برده‌است. در ادامه، دانی با هدایت فرانک، دست به اعمالی عجیب می‌زند و به‌تدریج درگیر مفاهیم پیچیده‌ای چون سفر در زمان، تقدیر، و واقعیت‌های موازی می‌شود.

داستان کامل (اسپویل)

در 2 اکتبر 1988، نوجوانی به نام "دانی دارکو" شب هنگام با صدایی مرموز در خواب راه می افتد و از خانه خارج میشود در آن هنگام با چهره ای به نام فرانک در لباس خرگوش هیولایی روبرو می شود. فرانک به دونی می گوید که دنیا دقیقاً در 28 روز و 6 ساعت و 42 دقیقه و 12 ثانیه به پایان می رسد. دانی صبح روز بعد در فضای سبز یک زمین گلف محلی از خواب بیدار می شود و به خانه برمی گردد و متوجه می شود که یک موتور جت به اتاق خواب او سقوط کرده است، در حالی که منشا آن مشخص نیست.

دانی همچنان رویایی از فرانک دارد و والدینش، ادی و رز، او را نزد روان‌ درمانگر دکتر تورمن می‌فرستند. تورمن معتقد است که دانی از واقعیت جدا شده است و تصورات او از فرانک توهماتی بیش نیست که نشانه اسکیزوفرنی پارانوئید است. فرانک از دانی می پرسد که آیا به سفر در زمان اعتقاد دارد یا خیر و دانی نیز به نوبه خود از معلم علوم خود، دکتر کنت مونیتوف، می پرسد. مونیتوف به دانی، فلسفه سفر در زمان، کتابی را می دهد که توسط روبرتا اسپارو، معلم علوم سابق در مدرسه نوشته شده است و اکنون پیرزنی ظاهراً سالخورده ای است که خارج از شهر زندگی می کند و نوجوانان محلی آن را به نام مادربزرگ می شناسند. دانی همچنین شروع به قرار ملاقات با گرچن راس می کند که اخیراً با مادرش با هویت جدیدی به شهر نقل مکان کرده است تا از ناپدری خشن خود فرار کند.

فرانک از طریق اپیزودهای راهپیمایی در خواب شروع به تأثیرگذاری بر اقدامات دانی می کند، از جمله باعث می شود او با شکستن یک لوله آب، دبیرستانش را آب بگیرد و برای چند روز تعطیل شود. کیتی فارمر، معلم ورزشگاه، عمل خرابکاری را ناشی از تأثیر داستان کوتاه «ویرانگرها» می‌داند که توسط معلم انگلیسی کارن پومروی اختصاص داده شده است. کیتی شروع به تدریس "درس های نگرش" می کند که از سخنرانی مربی انگیزشی جیم کانینگهام گرفته شده است، اما دانی سخنرانی آنها را نمی‌پذیرد و علیه این مطالب شورش می کند و منجر به خراب شدن رابطه بین کیتی و مادرش می شود. کیتی ترتیبی می دهد که کانینگهام در یک مجلس مدرسه صحبت کند، جایی که دانی به او توهین می کند. او بعداً کیف پول و آدرس کانینگهام را پیدا می کند و فرانک پیشنهاد می کند خانه اش را آتش بزنند. آتش نشانان انبوهی از فیلمهای غیر اخلاقی کودکان را در آنجا کشف می کنند. کانینگهام دستگیر می شود و کیتی که می خواهد در دفاع از او شهادت دهد، از رز می خواهد که گروه رقص دخترانشان را در سفر به لس آنجلس همراهی کند.

در حالی که رز در لس آنجلس است و ادی برای تجارت از شهر خارج شده است، دانی و الیزابت جشنی با لباس هالووین به خاطر قبول شدن الیزابت در کالج برگزار می کنند.. در مهمانی، گرچن به خاطر ناپدید شدن مادرش پریشان از راه می رسد و او و دانی برای اولین بار به هم عشق می ورزند. هنگامی که دانی متوجه می شود که تا پایان جهان تنها چند ساعت مانده است، به همراه گرچن و دو دوست دیگرش برای دیدن اسپارو از خانه خارج میشوند. آنها به جای اسپارو، دو قلدر دبیرستانی به نام های ست و ریکی را پیدا می کنند که در تلاشند تا خانه اسپارو را غارت کنند. دانی، ست و ریکی در جاده مقابل خانه اش درست زمانی که اسپارو به خانه بازمی گردد با هم دعوا می کنند. ناگهان ماشینی از روبرو به سرعت نزدیک شده و پس از برخورد با گرچن او را می‌کشد، معلوم میشود که راننده دوست پسر الیزابت، فرانک اندرسون است که همان لباس خرگوش را از رویاهای دانی پوشیده است. دانی با اسلحه پدرش به چشمان فرانک شلیک می کند و با حمل جسد گرچن به خانه می رود. او با ماشین والدینش جسد گرچن را به سمتی می‌رود که مشرف به شهر است. در آنجا، گردابی را مشاهده میکند که بالای سر خانه آنها شکل گرفته است وهواپیمای حامل رز و گروه رقص از لس‌آنجلس در جریان آن گرفتار شده اند را میبیند که ناگاه یکی از موتورهای هواپیما کنده شده و به زمین می افتد.

رویدادهای 28 روز گذشته باز می شوند. دانی در اتاق خواب خود از خواب بیدار می شود، می داند که در تاریخ 2 اکتبر است و در حالی که موتور جت به اتاق خوابش می افتد و او را له می کند، می خندد. در اطراف شهر، کسانی که در زندگی با دانی ارتباط داشته اند، از رویاهای آشفته بیدار می شوند. گرچن روز بعد در حالی که از کنار خانه دارکو عبور میکند از مرگ دانی با خبر می شود. گرچن از پسر بچه ای میپرسد اسمش چه بود؟ در حالی که با شنیدن اسمش اصلا او را نمی‌شناسد. گرچن و رز نگاه‌هایی با هم رد و بدل می‌کنند و طوری دست تکان می‌دهند که انگار همدیگر را می‌شناسند اما نمی‌توانند به یاد بیاورند از کجا.

بازیگران

فیلم دارای گروهی از بازیگران برجسته است:

• جیک جیلنهال در نقش دانی دارکو
• جنا ملون در نقش گرچن راس
• مگی جیلنهال در نقش الیزابت دارکو
• مری مک‌دانل در نقش رز دارکو
• هولمز آزبورن در نقش ادی دارکو
• درو بریمور در نقش کارن پومروی
• نوح وایل در نقش پروفسور مونیتوف
• پاتریک سوویزی در نقش جیم کانینگهام
• کاترین راس در نقش دکتر تورمن
• دیوئی چیس، جیمز دووال، بت گرنت، سث روگن، لی ویور در نقش‌های فرعی

تولید

فیلم‌برداری توسط استیون پوستر انجام شد و تدوین آن بر عهدهٔ سم باور و اریک استرند بود. موسیقی متن فیلم توسط مایکل اندروز ساخته شد و شامل قطعاتی از گروه‌های آلترناتیو دههٔ ۸۰ مانند Tears for Fears، Echo & the Bunnymen و Joy Division بود. ترانهٔ «Mad World» با اجرای گری ژولز به‌عنوان قطعهٔ پایانی فیلم، شهرت جهانی یافت و به نمادی از فضای مالیخولیایی اثر تبدیل شد.

ریچارد کلی، کارگردان جوان فیلم، نخستین تجربهٔ بلند خود را با «دانی دارکو» رقم زد. او برای ساخت فیلم از مفاهیم فیزیک کوانتومی، فلسفهٔ اگزیستانسیالیستی، و نظریهٔ کرم‌چاله‌ها الهام گرفت. طراحی صحنه با تمرکز بر فضای دههٔ ۸۰، مدرسهٔ آمریکایی، و خانه‌های حومهٔ شهری انجام شد. درو بریمور، که نقش معلم ادبیات را ایفا می‌کرد، یکی از تهیه‌کنندگان اجرایی فیلم نیز بود و نقش مهمی در تأمین بودجه و جذب بازیگران داشت.

بودجه و فروش

بودجهٔ تولید فیلم حدود ۴٫۵ میلیون دلار بود. فروش جهانی آن به حدود ۷٫۵ میلیون دلار رسید که شامل ۱٫۴۸ میلیون دلار در ایالات متحده و ۶ میلیون دلار در بازارهای بین‌المللی بود. فیلم در زمان اکران اولیه با استقبال محدودی روبه‌رو شد، اما پس از انتشار نسخهٔ خانگی و نسخهٔ کارگردان در سال ۲۰۰۴، به محبوبیت گسترده‌ای دست یافت و به یکی از آثار کالت سینمای مستقل تبدیل شد.

نقدها و واکنش‌ها

فیلم «دانی دارکو» نقدهای متفاوتی دریافت کرد. در وب‌سایت Rotten Tomatoes، امتیاز فیلم ۸۸٪ بود و در Metacritic امتیاز ۷۱ از ۱۰۰ را کسب کرد که نشان‌دهندهٔ استقبال منتقدان است.

منتقدان از فضای رازآلود، بازی جیک جیلنهال، و فیلمنامهٔ پیچیدهٔ ریچارد کلی تمجید کردند. با این حال، برخی به روایت غیرخطی، ابهام‌های فلسفی، و پایان‌بندی باز فیلم انتقاد داشتند. فیلم به‌عنوان اثری تأمل‌برانگیز دربارهٔ زمان، مرگ، و روان انسان شناخته شد و در میان مخاطبان جوان، طرفداران وفاداری پیدا کرد.

جوایز و افتخارات

فیلم «دانی دارکو» در جشنواره فیلم ساندنس ۲۰۰۱ به نمایش درآمد و نامزد دریافت جایزهٔ بزرگ هیئت داوران شد. همچنین در جوایز Independent Spirit، نامزد بهترین فیلم اول و بهترین کارگردانی شد. ترانهٔ «Mad World» در سال ۲۰۰۳ در صدر جدول موسیقی بریتانیا قرار گرفت و به‌عنوان یکی از تأثیرگذارترین قطعات موسیقی فیلم شناخته شد. فیلم در نظرسنجی‌های متعدد به‌عنوان یکی از آثار کالت برتر دههٔ ۲۰۰۰ انتخاب شده‌است.

پیوند به بیرون

• DonnieDarkoFilm.com - وبگاه رسمی فیلم
• دانی دارکو در بانک اطلاعات اینترنتی فیلم‌ها (IMDb)
• دانی دارکو در راتن تومیتوز
• دانی دارکو (The Director's Cut) در راتن تومیتوز