پرش به محتوا

خزه‌وشان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

خزه‌وشان
نمونه‌ای کامل از Trithuria submersa
رده‌بندی علمی
فرمانرو:
(طبقه‌بندی‌نشده):
(طبقه‌بندی‌نشده):
راسته:
تیره:
خزه‌وشان

U.Hamann
سرده‌ها

خزه‌وش‌ها (نام علمی: Trithuria)

خزه‌وشان (نام علمی: Hydatellaceae) تیره‌ای از گیاهان گل‌دار از راستهٔ نیلوفرآبی‌سانان است. این تیره تنها یک سرده به نام خزه‌وش‌ها (نام علمی: Trithuria) دارد که گیاهانی آبزی و بسیار کوچک‌اند و در هند، استرالیا و نیوزیلند پراکنده‌اند.[۱]

این گیاهان ریز که در نگاه نخست به خزه می‌مانند، نزدیک‌ترین خویشاوندان زندهٔ دو تیرهٔ نیلوفرآبیان و فرچه‌گیاهان به شمار می‌روند و هر سه تیره با هم راستهٔ نیلوفرآبی‌سانان را می‌سازند؛ یکی از کهن‌ترین دودمان‌های گیاهان گل‌دار.[۲] تا پیش از سال ۲۰۰۷ این تیره را در میان تک‌لپه‌ای‌ها جای می‌دادند، اما بررسی‌های تبارزایی نشان داد که جایگاه آن در نزدیکی قاعدهٔ درخت تبارزایی گیاهان گل‌دار است.[۳]

ریخت‌شناسی

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

گیاهان این تیره آبزی‌اند و در بستر زیر آب ریشه می‌دوانند؛ بخشی از پیکر آن‌ها زیر آب و بخشی بیرون از آب است. بلندای این گیاهان تنها چند سانتی‌متر است. بیشتر گونه‌ها آبزیانی گذرا هستند که با پایین رفتن سطح آب در آبگیرهای فصلی گل می‌دهند، ولی چند گونه چندساله و همیشه زیر آب‌اند و در دریاچه‌های کم‌ژرفا دیده می‌شوند. برگ‌ها ساده‌اند و در پای ساقهٔ کوتاه گیاه گرد آمده‌اند.[۱]

گونه‌ها یا دوجنسی‌اند و یا دوپایه؛ گرده‌افشانی در آن‌ها یا با باد انجام می‌شود یا گیاه خودگشن است. دست‌کم دو گونه بیشتر از راه بکرزایی زادآوری می‌کنند.[۱]

یاخته‌شناسی

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

شمار کروموزوم‌های پیکری در Trithuria inconspicua زیرگونهٔ inconspicua نزدیک به ۲۴ و در Trithuria submersa برابر ۵۶ است. در گونهٔ چهارلاد Trithuria konkanensis این شمار ۴۰ گزارش شده‌است.[۴]

سردهٔ خزه‌وش‌ها را جوزف دالتون هوکر در سال ۱۸۵۸ توصیف کرد و گونهٔ Trithuria submersa را گونهٔ نمونهٔ آن قرار داد. این سرده دو نام مترادف دارد: Juncella که در سال ۱۸۸۸ و Hydatella که در سال ۱۹۰۴ توصیف شدند.[۱] در آغاز این گیاهان را در تیرهٔ Centrolepidaceae جای داده بودند، زیرا شباهت ریختی چشمگیری به سردهٔ Centrolepis دارند و گونه‌هایی از هر دو سرده با یکدیگر اشتباه گرفته شده بودند.[۵]

نام علمی سرده از دو واژهٔ یونانی treis به معنای «سه» و thyris به معنای «روزنه» ساخته شده‌است و به شیوهٔ شکفتن میوهٔ کپسولی گیاه اشاره دارد.[۱]

این تیره ۱۳ گونه دارد، هرچند به احتمال زیاد تنوع گونه‌ای آن تاکنون کمتر از مقدار واقعی برآورد شده‌است.[۱]

  1. Trithuria austinensis: استرالیای غربی
  2. Trithuria australis: استرالیای غربی
  3. Trithuria bibracteata: استرالیای غربی
  4. Trithuria cookeana: قلمرو شمالی استرالیا
  5. Trithuria cowieana: قلمرو شمالی
  6. Trithuria filamentosa: تاسمانی
  7. Trithuria fitzgeraldii: استرالیای غربی
  8. خزه‌وش ناپیدا (نام علمی: Trithuria inconspicua): جزیره شمالی نیوزیلند
  9. Trithuria konkanensis: مهاراشترا
  10. Trithuria lanterna: قلمرو شمالی، استرالیای غربی و کوئینزلند
  11. Trithuria occidentalis: استرالیای غربی
  12. Trithuria polybracteata: استرالیای غربی
  13. Trithuria submersa: استرالیای غربی، استرالیای جنوبی، ویکتوریا، نیو ساوت ولز و تاسمانی

پراکنش و زیستگاه

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

خاستگاه این تیره هند، استرالیا و نیوزیلند است.[۱]

وضعیت حفاظتی Trithuria lanterna در فهرست سرخ «کمترین نگرانی» ارزیابی شده‌است، در حالی که خزه‌وش ناپیدا در وضعیت «به‌شدت در خطر انقراض» قرار دارد.[۱]

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 "Hydatellaceae U.Hamann". Plants of the World Online (in English). Royal Botanic Gardens, Kew. Retrieved 3 اکتبر 2026.
  2. ↑ Friis، Else Marie؛ Crane، Peter (۲۰۰۷). «Botany: New home for tiny aquatics». Nature. ۴۴۶ (۷۱۳۳): ۲۶۹–۲۷۰. doi:10.1038/446269a. PMID 17361167.{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  3. ↑ Saarela، Jeffery M.؛ و دیگران (۲۰۰۷). «Hydatellaceae identified as a new branch near the base of the angiosperm phylogenetic tree». Nature. ۴۴۶ (۷۱۳۳): ۳۱۲–۳۱۵. doi:10.1038/nature05612. PMID 17361182.{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  4. ↑ Remizowa، M. V.؛ و دیگران (۲۰۰۸). «Comparative pollen morphology in the early-divergent angiosperm family Hydatellaceae». Grana. doi:10.1080/00173130802184214.{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  5. ↑ Sokoloff، D. D.؛ و دیگران (۲۰۰۹). «Morphology and development of the gynoecium in Centrolepidaceae». American Journal of Botany. ۹۶ (۱۱): ۱۹۲۵–۱۹۴۰.{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)

پیوند به بیرون

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]