پرش به محتوا

خربزه زمستانی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
خربزه زمستانی
گیاه، گل، و میوهٔ نارس و رسیدهٔ خربزه زمستانی
رده‌بندی علمی edit
فرمانرو: گیاهان
کلاد: نهان‌دانگان
کلاد: دولپه‌ای‌های نو
راسته: کدوسانان
تیره: کدوییان
سرده: Benincasa
گونه:
B. hispida
نام دوبخشی
Benincasa hispida
(Thunb.) Cogn.
مترادف[۱]
فهرست
    • Benincasa cerifera Savi
    • Benincasa cylindrica Ser. nom. inval.
    • Benincasa pruriens (Parkinson) W.J.de Wilde & Duyfjes nom. inval.
    • Benincasa vacua (F.Muell.) F.Muell.
    • Cucurbita alba Roxb. ex Wight & Arn.
    • Cucurbita farinosa Blume
    • Cucurbita hispida Thunb.
    • Cucurbita littoralis Hassk.
    • Cucurbita pruriens Parkinson nom. inval.
    • Cucurbita pruriens Seem.
    • Cucurbita vacua F.Muell.
    • Cucurbita villosa Blume
    • Gymnopetalum septemlobum Miq.
نگاره‌ای از این گیاه (با نام مترادف Benincasa cerifera) در کتاب Les plantes potagères اثر ویلمورن، ۱۹۲۵
خربزۀ زمستانی، خام (مقدار مواد مغذی مورد نیاز روزانه)
ارزش غذایی در هر ۱۰۰ گرم (۳٫۵ اونس)
انرژی۵۴ کیلوژول (۱۳ کیلوکالری)
3 g
فیبر خوراکی2.9 g
0.2 g
0.4 g
ویتامین‌ها
درصد ارزش روزانه
ویتامین (B۱)
۳٪
۰٫۰۴ میلی‌گرم
(B۲)
۹٪
۰٫۱۱ میلی‌گرم
نیاسین (B۳)
۳٪
۰٫۴ میلی‌گرم
پانتوتنیک اسید (B۵)
۳٪
۰٫۱۳۳ میلی‌گرم
ویتامین ب۶
۳٪
۰٫۰۳۵ میلی‌گرم
فولیک (B۹)
۱٪
۵ میکروگرم
ویتامین ث
۱۶٪
۱۳ میلی‌گرم
مواد معدنیمقدار
درصد ارزش روزانه
کلسیم
۲٪
۱۹ میلی‌گرم
آهن
۳٪
۰٫۴ میلی‌گرم
منیزیم
۳٪
۱۰ میلی‌گرم
فسفر
۳٪
۱۹ میلی‌گرم
پتاسیم
۰٪
۶ میلی‌گرم
سلنیوم
۰٪
۰٫۲ میکروگرم
سدیم
۷٪
۱۱۱ میلی‌گرم
روی
۶٪
۰٫۶۱ میلی‌گرم
دیگر اجزاءاندازه
آب96.1 g

پیوند به پایگاه داده USDA مقادیر مربوط به بخش خوراکی هستند.
درصدهای تقریبیٔ پیش‌نهاده برای افراد بزرگسال، از روی مرجع مصرف رژیم غذایی هستند.
منبع: کانون دادهٔ غذای وزارت کشاورزی آمریکا

خربزه زمستانی (Benincasa hispida)[۲][۳] که با نام کدوی مومی نیز شناخته می‌شود،[۴] گونه‌ای از کدوها است.

خربزهٔ زمستانی بومی آسیای جنوبی و جنوب شرق آسیا است. این گیاه، به‌ویژه در آسیا، به سبب میوه‌های بسیار بزرگ خود کشت می‌شود و میوهٔ رسیدهٔ آن به‌عنوان یک سبزی مصرف می‌شود. یکی از ارقام این گیاه که چی‌کوآ (Benincasa hispida var. chieh-qua) نام دارد، به‌طور گسترده در آشپزی آسیایی به کار می‌رود.[۵]

این گیاه دارای تاک‌های ضخیم با ساقه‌های زبر و کرک‌دار است. برگ‌های آن بزرگ و خشن هستند و پهنایی میان ۱۰–۳۰ سانتیمتر (۴–۱۲ اینچ) دارند.[۶][۷]

در اوایل تابستان، از ژوئن تا سپتامبر، گل‌های زرد طلایی در زاویهٔ برگ‌ها پدید می‌آیند.[۸]

پس از گرده‌افشانی، میوه‌هایی بیضوی به طول ۵۰–۶۰ سانتیمتر (۲۰–۲۴ اینچ) و عرض ۱۰ تا ۲۵ سانتی‌متر تولید می‌شوند. وزن این میوه‌ها معمولاً ۵ تا ۱۰ کیلوگرم است،[۹] هرچند نمونه‌هایی با وزن تا ۳۴٫۵ کیلوگرم نیز ثبت شده‌اند.[۱۰] میوه‌های جوان با کرک‌های نرم و پرزمانندی پوشیده شده‌اند که به‌تدریج از بین می‌روند[۷] و پوششی مومی روی سطح میوه ایجاد می‌شود که می‌تواند ماندگاری آن را تا یک سال افزایش دهد.[۱۱] گوشت میوه ضخیم، شیرین، ترد و آبدار است و دانه‌هایی سفید یا زردرنگ دارد.[۷]

ریشه‌شناسی

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

نام «خربزهٔ زمستانی» که گاه برای این گیاه به‌کار می‌رود، بر پایهٔ نام چینی آن، dōngguā (冬瓜)، است؛ با این حال، نویسهٔ (guā) همچنین می‌تواند به معنای «کدو» یا «کدوی تابستانی» باشد.[۱۲] احتمالاً واژهٔ «خربزه» به این دلیل به کار رفته است که این کدو گاهی به‌صورت میوهٔ قندی‌شده یا برای تهیهٔ چای شیرین استفاده می‌شود. این گیاه همچنین با نام‌های کدوی مومی، کدوی خاکستری،[۴] کدوی سفید، کدوی زمستانی، کدوی پیه‌ای، کدوی خاکستر،[۴] دونگاه[۱۳] و خربزهٔ نگهداری‌شوندهٔ چینی نیز شناخته می‌شود.[۴]

نام «کدوی مومی» نیز از پوشش مومی روی پوست میوه گرفته شده است.[۱۴]

پراکنش و زیستگاه

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

خربزهٔ زمستانی بومی آسیای جنوبی و جنوب شرق آسیا است. این گیاه به‌طور گسترده در سراسر آسیا کشت می‌شود،[۶] از جمله در جاوه و ژاپن،[۱۵] که تصور می‌شود خاستگاه این گونه نیز باشند.[۸]

این گیاه در خاک‌های لومی و شنی با زهکشی مناسب و در اقلیم‌های گرم و معتدل رشد می‌کند و تحمل یخبندان را ندارد. کشت آن معمولاً در بستر رودخانه‌ها یا جوی‌ها انجام می‌شود و در طول فصل رشد به آبیاری مداوم نیاز دارد.[۸]

میوه، دانه‌ها، غنچه‌ها و برگ‌های جوان این گیاه را می‌توان پس از پخت مصرف کرد و طعمی مشابه کدو تنبل یا کدو سبز دارند.[۱۶] این کدو را می‌توان همانند کدوی زمستانی برای ماه‌های طولانی نگهداری کرد.

کدوهای خاکستری شبه‌قارهٔ هند دارای پوششی سفیدرنگ با بافتی زبر هستند (که دلیل نام‌گذاری آن‌ها به «کدوی خاکستری» است)، در حالی که ارقام جنوب شرق آسیا دارای سطحی صاف و مومی هستند. این گیاه یکی از معدود سبزی‌هایی است که در زمستان در مناطق دارای پوشش گیاهی برگ‌ریز در دسترس است. در هند، خربزهٔ زمستانی در سامانهٔ پزشکی آیورودا دارای خواص درمانی دانسته می‌شود.[۱۷] همچنین در سنت‌های معنوی هند و یوگا اهمیت ویژه‌ای دارد و به‌عنوان منبعی غنی از پرانا شناخته می‌شود.[۱۸]

گیاه خربزهٔ زمستانی در کامبوج
خربزهٔ زمستانی تقریباً رسیده

در آشپزی هندی، این گیاه به‌طور سنتی برای تهیهٔ انواع گوناگونی از غذاها به کار می‌رود. در شمال هند از آن برای تهیهٔ نوعی شیرینی به نام پتا استفاده می‌شود. در آشپزی جنوب هند نیز به‌طور سنتی برای تهیهٔ انواع خورش‌ها، از جمله سامبار و خورشی به نام مور کوژامبو که بر پایهٔ ماست تهیه می‌شود، به کار می‌رود.[۱۹]

  1. "Benincasa hispida (Thunb.) Cogn". World Flora Online. World Flora Consortium. Retrieved 23 December 2022.
  2. "Wax Gourd". Encyclopædia Britannica. Retrieved 19 November 2017.
  3. Useful Tropical Plants, 'Benincasa hispida'. Accessed on 2017-11-19.
  4. 1 2 3 4 "Multilingual Multiscript Plant Name Database". Retrieved 10 April 2014.
  5. "Chi qua (Benincasa hispida var. chieh-gua)". NSW Government Department of Primary Industries. State of New South Wales. 20 March 2008. Archived from the original on 2020-05-12. Retrieved 2020-05-11.
  6. 1 2 "Benincasa hispida". Plant Finder. Missouri Botanical Garden. n.d. Retrieved 7 October 2021.
  7. 1 2 3 Vattakaven, T.; George, R.; Balasubramanian, D.; Réjou-Méchain, M.; Muthusankar, G.; Ramesh, B.; Prabhakar, R., eds. (2016). "Benincasa hispida (Thunb.) Cogn". India Biodiversity Portal. Retrieved 23 December 2022.
  8. 1 2 3 Salunkhe, D. K.; Kadam, S. S. (1998). Handbook of Vegetable Science and Technology: Production, Composition, Storage, and Processing. New York, USA: Marcel Dekker, Inc. p. 290. ISBN 0-8247-0105-4.
  9. "Wayanad farmer gets 18.48 kg ash gourd using only cow dung as fertilizer". @mathrubhumi. 2020-07-30. Retrieved 2025-09-21.
  10. "Huge Waxgourd in Hainan". 18 March 2008. Retrieved 30 October 2013.
  11. Manton, Keegan (18 November 2021). "Winter Melon: What is It, Where Do You Get It and How To Cook With It". A Life of Mastery. Archived from the original on 20 November 2021. Retrieved 20 November 2021.
  12. "MDBG English to Chinese dictionary". mdbg.net.
  13. "Dongah". Ark of taste. Slow Food Foundation. Retrieved 2025-08-12.
  14. Manton, Keegan (18 November 2021). "Winter Melon: What is It, Where Do You Get It and How To Cook With It". A Life of Mastery. Archived from the original on 20 November 2021. Retrieved 20 November 2021.
  15. Gopalakrishnan, T. R. (2007). Vegetable Crops. New Delhi, India: New India Publishing. p. 138. ISBN 978-81-89422-41-7.
  16. Hobbs, Kevin; Cisar-Erlach, Artur (2023). Edible: 70 Sustainable Plants That Are Changing How We Eat. London: Thames & Hudson Ltd. p. 47. ISBN 978-0-500-02561-1.
  17. Gopalakrishnan, T. R. (2007). Vegetable Crops. New Delhi, India: New India Publishing. p. 138. ISBN 978-81-89422-41-7.
  18. "Ash Gourd (Winter Melon), the "Cool" Vegetable: Benefits & Recipes". The Isha Blog (in American English). 2017-05-04. Retrieved 16 February 2018.
  19. "Majjige huli with winter melon". Paajaka Recipes. 2008-02-25.

پیوند به بیرون

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]