حاج شیخ تقی ایرانی وکیل‌الرعایا

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
حاج شیخ محمدتقی ایرانی
نمایندهٔ ادوار اول و دوم مجلس شورای ملی
حوزه انتخاباتی همدان
اطلاعات شخصی
زاده ح. ۱۲۸۵ قمری
درگذشت ۱۳۱۸ خورشیدی
شغل سیاست‌مدار
تخصص تاجر
مذهب اسلام
لقب(ها) وکیل‌الرعایا

حاج شیخ (محمد) تقی ایرانی وکیل‌الرعایا (۱۲۸۵/۱۸۶۸ - ۱۳۱۸ /۱۹۳۹) تاجر سرشناس و نمایندهٔ ادوار اول و دوم مجلس شورای ملی از همدان بود که در اکتبر ۱۹۰۶ به مجلس راه یافت. وکیل الرعایا (نمایندهٔ رعیت‌ها) عنوانی بود که اولین بار در اسناد دورهٔ صفوی در اشاره به سمت منصوب شاه برای تحقیق در خصوص بی عدالتی اداری و ترویج هماهنگی در حکمرانی، تجارت و طبقات جامعه ظاهر شد. تا اواخر دورهٔ قاجار به نظر می‌رسد این لقب به یکی از القاب متعدد برای چهره‌ها تنزل کرده بود. این لقب به افتخار خدماتش به انقلاب مشروطیت توسط انجمن همدان به حاج شیخ تقی اعطا شد.

حاج شیخ تقی در دوره اول نمایندگی برای امور گوناگون انساندوستانه به جمع‌آوری اعانه پرداخت و با آقا احمد معین التجار که از نمایندگان تثبیت شده تر و محافظه‌کارتر بود درگیری داشت. در مارس ۱۹۰۸ او با حمایت سید حسن تقی‌زاده موفق شد از حق انجمن سیاسی برای زنان حمایت کند. او در مجلس دوم دوباره انتخاب شد و مجدداً از حقوق زنان صحبت کرد. وقتی قانون انتخابات که توسط کمیسیونی به ریاست محمدعلی فروغی ذکاء الملک تدوین شده بود، در ۴ اوت ۱۹۱۱ به مجلس ارسال شد زنان در بین طبقات فاقد شرایط رأی دادن طبقه‌بندی شده بودند. حاج شیخ تقی از بین نمایندگی تنها کسی بود که اعتراض کرد زنان هم مخلوقات خداوندند و در خصوص دلایل سلب حق رأی آنان توضیح خواست. فروغی با حمایت نمایندگان «منطقی تر» (حاج شیخ تقی از قبل معروف به نامعمول بودن شده بود) توضیح داد که از لحاظ اصولی مخالفتی وجود ندارد ولی زنان ایران هنوز برای رأی دادن آماده نیستند. این مناقشه توجه بین‌المللی را به خود جلب کرد و حتی به افسانه‌های فمینیستی وارد شد: روایت بر این است که حاج شیخ تقی به خاطر این اعتراضش توسط یک روحانی عالی رتبه از مجلس اخراج شد. اگر نظرات وکیل الرعایا چیره شده بود، ایران از لحاظ زمان اعطای حق رأی به زنان سال‌ها از بریتانیا و تقریباً از همهٔ دیگر دمکراسی‌های پارلمانی جلوتر بود؛ در سال ۱۹۱۱ فقط چهار کشور به زنان اجازه رأی دادن اعطا کرده بودند.[۱][۲]

سید حسن مدرس در پاسخ به وکیل‌الرعایا در مجلس گفت: «برهان این است که امروز ما هر چه تأمل می‌کنیم می‌بینیم خداوند قابلیت در اینها قرار نداده است که لیاقت حق انتخاب را داشته باشند. مستضعفین و مستضعفات و آن‌ها از آن نمره‌اند که عقول آن‌ها استعداد نداردو گذشته از این که در حقیقت نسوان در مذهب اسلام ما در تحت قیمومیتند ارجال قوامون علی النساء در تحت قیومیت رجال هستندو مذهب رسمی ما اسلام است آن‌ها در تحت قیمومیتند. ابداً حق انتخاب نخواهند داشت. دیگران باید حفظ حقوق زن‌ها را بکنند که خداوند هم در قرآن می‌فرماید در تحت قیومیت اند و حق انتخاب نخواهند داشت هم دینی هم دنیوی. این مسئله‌ای بود که اجمالاً عرض شد.»[۳]

منابع[ویرایش]

  1. http://www.iranicaonline.org/articles/wakil-raaya-taqi
  2. "Clipping from The Times on Newspapers.com". Newspapers.com. 1911-08-22. Retrieved ۲۰۱۵-۰۳-۱۶.
  3. «پیشینه حق رأی زنان در مجلس شورای ملی (1290 ـ 1341)». صفحه نخست - خبرآنلاین. ۲۰۱۱-۰۱-۲۸. دریافت‌شده در ۲۰۱۵-۰۲-۱۱.