تحلیل پوششی داده‌ها

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو

واکاوی پوششی داده‌ها یا تحلیل پوششی داده‌ها (DEA)(به انگلیسی: Data envelopment analysis) یک روش برنامه‌ریزی خطی است كه هدف بنیادین آن، همسنجی (مقايسه) و ارزیابی كارایی شماری از واحدهاي تصمیم‌گيرنده همسان است كه مقدار دروندادهای بکار گرفته شده و بروندادهای فرآورده شده گوناگونی دارند. مدل‌های واکاوی پوششی داده‌ها (DEA) بکار رفته در ارزیابی كارایی واحد مورد بررسي می‌توانند از دو رویكرد جداگانه بهره بگیرند: ۱- كاهش میزان دروندادها بی‌آنکه در میزان بروندادها کاهشی داده شود (یا رویكرد دروندادگرا) ۲. افزایش میزان بروندادها بی‌آنکه در میزان دروندادها افزایشی داده شود (رویکرد بروندادگرا)[۱]

کاربرد[ویرایش]

یکی از ابزارهای مناسب و کارآمد در زمینه سنجش و ارزیابی بهره‌وری، تحلیل پوششی داده‌ها می‌باشد که به عنوان یک روش غیر پارامتری به منظور محاسبه کارایی واحدهای تصمیم گیرنده استفاده می‌شود. امروزه استفاده از تکنیک تحلیل پوششی داده‌ها با سرعت زیادی در حال گسترش بوده و در ارزیابی سازمانها و صنایع مختلف مانند صنعت بانکداری، پست، بیمارستانها، مراکز آموزشی، نیروگاه‌ها، پالایشگاه‌ها و... استفاده می‌شود. توسعه‌های زیادی از جنبه تئوری و کاربردی در مدلهای تحلیل پوششی داده‌ها اتفاق افتاده که شناخت جوانب مختلف آن را برای به کارگیری دقیقتر اجتباب ناپذیر می‌کند. استفاده از مدلهای تحلیل پوششی داده‌ها علاوه بر تعیین میزان کارایی نسبی، نقاط ضعف سازمان را در شاخصهای مختلف تعیین کرده و با ارائه میزان مطلوب آنها، خط مشی سازمان را به سوی ارتقای کارایی و بهره‌وری مشخص می‌کند. همچنین الگوهای کارا که ارزیابی واحدهای ناکارا بر اساس آن‌ها انجام گرفته‌است به واحدهای ناکارا معرفی می‌شوند. الگوهای کارا واحدهایی هستند که با ورودی‌های مشابه واحد ناکارا خروجی‌های بیشتر یا همان خروجی‌ها را با استفاده از ورودی‌های کمتر تولید کرده‌اند. این تنوع وسیع در نتایج است که موجب شده‌استفاده از این تکنیک با سرعت فزاینده‌ای رو به گسترش باشد. همین امر موجب شده‌است که این تکنیک از بعد تئوری نیز رشد فزاینده‌ای داشته باشد و به یکی از شاخه‌های فعال در علم تحقیق در عملیات تبدیل شود.

نرم‌افزارها[ویرایش]

نرم‌افزارهای مرتبط با تحلیل پوششی داده‌ها عبارتند از:

PIM-DEASoft*

منابع[ویرایش]