اروتومانیا

چهره این شخص مانند افراد اروتومانیایی ست .

اروتومانیا (به انگلیسی: erotomania) یا خودمعشوق‌پنداری، همچنین روان‌پریشیِ عاشقانه، نوعی بیماری اختلال هذیان است که اغلب در حالت هایی رخ می‌دهد که فرد مبتلا از نظر سطح اجتماعی (یا هر موقعیت دیگری) نسبت به فرد مورد نظرش، متوسط یا پایین تر باشد. آنگاه میل و کششی شکل می گیرد که در آن بیمار معتقد می شود که یک فرد ثروتمند، مشهور یا خاص و برجسته تر از خودش، مانند یک هنرپیشه یا ورزشکار معروف به او علاقه دارد. این اختلال در دی‌اس‌ام-۵ به‌عنوان یکی از زیرگونه‌های اختلال هذیان طبقه‌بندی شده‌است. آغاز اروتومانیا معمولاً ناگهانی و روند آن اغلب مزمن است.

این اختلال بیشتر (هرچند نه به‌طور انحصاری) در زنان دیده می‌شود که خجالتی، وابسته و از نظر جنسی بی‌تجربه هستند. موضوع هذیان معمولاً مردی است که دسترسی به او ممکن نیست؛ به‌دلیل جایگاه اجتماعی یا مالی بالا، داشتن رابطهٔ عاطفی با فرد دیگر، یا بی‌علاقگی نسبت به بیمار.

شیء مورد وسواس ممکن است خیالی، درگذشته یا فردی باشد که بیمار هرگز او را ملاقات نکرده‌است. هذیان‌های ارجاعی نیز شایع‌اند؛ زیرا فرد مبتلا به اروتومانیا اغلب تصور می‌کند که از سوی «تحسین‌کنندهٔ پنهانی» پیام‌هایی دریافت می‌کند، مثلاً از طریق رویدادهای بی‌اهمیت مانند دیدن پلاک خودروهایی از مناطق خاص.

درمان

پیش‌آگهی این اختلال در افراد مختلف متفاوت است و درمان ایده‌آل آن هنوز به‌طور کامل شناخته نشده‌است. بهترین نتایج زمانی به‌دست می‌آید که درمان به‌طور اختصاصی برای هر فرد تنظیم شود. تاکنون درمان‌های دارویی اصلی شامل پیموزاید (یک داروی آنتی‌سایکوتیک تیپیکال که برای درمان سندرم تورت نیز تأیید شده‌است) و داروهای ضدروان‌پریشی اتیپیکال مانند ریسپریدون و کلوزاپین بوده‌اند.

درمان‌های غیردارویی که تا حدی اثربخش گزارش شده‌اند عبارت‌اند از: درمان الکتروشوک، روان‌درمانی حمایتی، خانواده‌درمانی و مداخله‌های محیطی، جابه‌جایی محل زندگی، مدیریت خطر و درمان اختلال‌های زمینه‌ای در موارد اروتومانیا ثانویه.

الکتروشوک می‌تواند به‌طور موقت باعث فروکش باورهای هذیانی شود؛ داروهای ضدروان‌پریشی به کاهش شدت هذیان‌ها و کم‌کردن بی‌قراری یا رفتارهای خطرناک مرتبط کمک می‌کنند؛ و مهارکننده‌های بازجذب سروتونین (SSRIs) ممکن است برای درمان افسردگی ثانویه به‌کار روند. در اختلال هذیانی، شواهدی وجود دارد که پیموزاید اثربخشی بیشتری نسبت به سایر داروهای ضدروان‌پریشی دارد.

مداخلات روان‌پزشکی اجتماعی می‌توانند با ایجاد امکان کارکرد اجتماعی محدود، کیفیت زندگی را بهبود بخشند. درمان اختلال‌های همراه نیز در اروتومانیا ثانویه اهمیت ویژه دارد. خانواده‌درمانی، اصلاح عوامل اجتماعی–محیطی و جایگزین‌کردن هذیان‌ها با باورهای مثبت می‌تواند برای همهٔ بیماران سودمند باشد. در بیشتر موارد باید از رویارویی شدید پرهیز کرد.

ارزیابی ساختاریافتهٔ خطر به مدیریت رفتارهای پرخطر در افرادی که احتمال بیشتری برای ارتکاب خشونت، تعقیب یا جرم دارند کمک می‌کند. در موارد بسیار مشکل‌ساز، استفاده از نورولپتیک‌ها و جداسازی اجباری ممکن است تا حدی مؤثر باشد.

فیلم

فیلم‌هایی با محوریت اروتومانیا ساخته شده‌اند؛ از جمله:

• میستی را برایم پخش کن
• اینگرید به‌فنا می‌رود
• جذابیت مرگبار
• عشق پاینده
• دوستم دارد… دوستم ندارد
• تو (فصل چهارم)