آغابیگم جوانشیر

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از آغابیگم آغا)
آغابیگم جوانشیر
سلطنتقاجار
زاده۱۷۸۰ میلادی
قره‌باغ
درگذشته۱۸۲۸ میلادی (رجب ۱۲۴۴ قمری)
قم، ایران
آرامگاه
همسر(ان)فتحعلی‌شاه
دودمانقاجار
پدرابراهیم خلیل جوانشیر
دین و مذهباسلام
شیعه

آغابـِیگُم جوانشیر (تخلص شعری: آغاباجی) از همسران فتحعلی شاه قاجار و حاکم قم بود. او دختر ابراهیم خلیل خان جوانشیر خان دوم قره‌باغ بود و به فارسی و ترکی شعر می‌سرود.

آغابیگم آغا عمه خورشیدبانو ناتوان، از شاعره‌های قفقاز بود که او نیز به فارسی و ترکی شعر می‌سرود.[۱]

بخشی از زندگینامه[ویرایش]

آغاباجی چندان تمایلی به همجواری با دیگر همسران شاه و اهالی حرم نداشت و به همین منظور در قصری که شاه در نزدیکی امامزاده قاسم شمیران برای ییلاق خود بنا کرده بود اقامت کرد و فتحعلی شاه نیز عایدات شهر قم را به وی واگذار کرد. آغاباجی پس از چندی به همراه فرزند خواندگان خود به قم رفت و در این شهر ماندگار شد، شاه نیز برای ملاقات با وی به قم می‌رفت. او در دوره اقامتش در قم اقداماتی برای ساخت مسجد، مدرسه و حمام کرده است. اعضای حرمسرا به او «بانوی بانوان شاه» یا «بانوی حرم» و «ملکه ایران» می‌گفتند. او در سال ۱۲۴۸ ق در قم درگذشت و در همان شهر دفن شد.[۲] آغابیگم آغا که صاحب فرزندی از شاه نبود از سوی همسر مأمور تربیت دو تن از فرزندان وی به نام کیکاووس میرزا و مرصع خانم شد.

ملک ایرج میرزا، پسر فتحعلی‌شاه، می‌نویسد:

«در سنه ۱۲۴۲ قمری ... آغابیگم تقاضای حکومت قم کرد. شاهزاده [کی‌کاووس میرزا] ایشان را برداشته به قم رفت. بعد از یک سال و نیم حکومت، آغاباجی مرحوم شد. حکومت مسلم شد به شاهزاده.».[۳]

علاقه به شاعری[ویرایش]

آغابیگم آغا از سواد بهره‌مند بود و شعر می‌سرود، تخلص او «طوطی» بود. دراینجا چند بیت از شعرهای وی نقل می‌شود:

خرم آن کو به سر کوی تو جایی داردکه سر کوی تو خوش آب و هوایی دارد
به سفر رفت و دلم شد جرس ناقه اورسم این است که هر ناقه درایی دارد
سوختم از آتش غم ناصحا تا کی ز منعمی‌زنی بر آتشم دامن برو خاموش باش

و شعر معروف او به زبان ترکی که به گلایه برای فتحعلی شاه سروده است:

یارم گیجه گلدی گیجه قالدی گیجه گیتدیهیچ بیلمدم عمرم نیجه گلدی نیجه قالدی نیجه گیتدی

منابع[ویرایش]

  1. دانشنامه جهان اسلام: خورشیدبانو ناتوان.
  2. «آغاباجی مهدعلیا وبگاه مطالعات تاریخ معاصر ایران». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۷ مارس ۲۰۱۳. دریافت‌شده در ۲۲ مارس ۲۰۱۳.
  3. احوالات پسران خاقان، ذیل کی‌کاووس میرزا