آشنایی‌زدایی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از آشنایی زدایی)
پرش به: ناوبری، جستجو

آشنایی زدایی (به انگلیسی: Defamiliarization) از جمله مفاهیم کاربردی در نظریات نقد هنری و ادبی است که نخستین بار توسط ویکتور شکلوفسکی در سال 1917 در مقاله ای با عنوان "هنر به مثابه تکنیک" مطرح شد.هدف شکلوفسکی از آفرینش مفهوم "آشنایی زدایی" در واقع کشف وجه تمایزی بود که زبان شاعرانه را از زبان مقرون بصرفه و ساده روزمره مجزا می کند.او معتقد بود که "سخن شاعرانه سخنی شکل بندی شده(فرم بندی شده)است و در مقابل سخن عامیانه و روزمره ای قرار دارد که همچون سخنگویی مستقیم و یک به یک کودکی بیشتر بر سادگی و دقت خود تکیه میکند.بنابراین گرایش به این تمایز، کلید آغازیدن آفرینش هنری و احتراز از تک فرمول های عمیقا اتوماتیزه شده است". این تفارق میان سخن شاعرانه و روزمره، از نظر شکلوفسکی قابل تعمیم به تمام اشکال و گونه های هنری است :

هدف هنر افشا آن حسی است که از طریق ادراک (شهود) اشیاء حاصل می شود نه از دانستن (سطحی)شان. تکنیک هنر "بیگانه سازی" (نا آشناگری، غریب سازی) ابژه هاست تا بواسطه دشوار ساختن فرم ها مدت زمان ادراکشان فزونی یابد چراکه عمل ادراک در نهایت خود دارای جنبه ای از زیبایی است.

بر طبق این مفهوم، هدف هنر، انتقال حس چیزهاست آنگونه که ادراک می شوند، نه آن سان که دانسته می شوند؛ از این رو هنر با افزودن بر دشواری و زمان فرایند ادراک، از آنها آشنایی زدایی می کند. [۱] [۲]

منبع[ویرایش]

  1. دانشنامه نظریه های ادبی معاصر. ایرنا ریما مکاریک. ترجمه مهران مهاجر، محمد نبوی. تهران: آگه. ۱۳۸۳. صفحه ۱۳.
  2. ویکی پدیای انگلیسی