آیین‌نامه

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از آئین‌نامه)
پرش به ناوبری پرش به جستجو

آیین‌نامه به مقرراتی گفته می‌شود که مقامات صلاحیت‌دار (مانند وزیر و شهردار) وضع و در معرض اجرا می‌گذارند. خواه هدف آن تسهیل اجرا و تشریح قانونی از قوانین موضوعه باشد؛ خواه در مواردی باشد که اساساً قانونی وضع نشده‌است. به آن نظام‌نامه هم گفته‌اند.

آیین‌نامه در جایی که مخالف یا مغایر با قانون است، تاب مقاومت در برابر قانون را ندارد. تفاوت اساسی قانون و آیین‌نامه در مراجع تصویب‌کنندهٔ آن‌ها است؛ به طوری‌که قانون از مجاری مجالس تنقیح و تصویب می‌گردد، ولی آیین‌نامه توسط سازمان‌های دولتی مصوب می‌گردد؛ ضمن این‌که ابطال آیین‌نامه‌های مغایر با قانون با دیوان عدالت اداری است.

آیین نامه به مجموعه مقرراتی گفته می شود که توسط هیات وزیران یا یکی از آنها برای اجرای قوانین مصوب مجلس و یا انجام امور مستقل ایجاد میگردد. به طور کلی قوانین در سلسله مراتب طولی قرار میگیرند به ترتیب: قانون اساسی قوانین عادی(قوانین مصوب مجلس) آیین نامه ها و نظام نامه ها فایده تقسیم بندی مزبور در لزوم تبعیت هر قانون از قانون بالاتر میباشد. بنابراین آیین نامه ها نباید مخالف قانون (اعم از اساسی و عادی) باشند. به موجب اصل 138قانون اساسی: اصل 138 - علاوه بر مواردی که هیأت وزیران یا وزیری مأمور تدوین آیین نامه های اجرایی قوانین می شود، هیأت وزیران حق دارد برای انجام وظایف اداری و تأمین اجرای قوانین و تنظیم سازمانهای اداری به وضع تصویب نامه و آیین نامه بپردازد. هر یک از وزیران نیز در حدود وظایف خویش و مصوبات هیأت وزیران حق وضع آیین نامه و صدور بخشنامه را دارد ولی مفاد این مقررات نباید با متن و روح قوانین مخالف باشد. دولت می تواند تصویب برخی از امور مربوط به وظایف خود را به کمیسیونهای مشتکل از چند وزیر واگذار نماید. مصوبات این کمیسیونها در محدوده قوانین پس از تأیید رییس جمهور لازم الاجرا است. تصویب نامه ها و آیین نامه های دولت و مصوبات کمیسیونهای مذکور در این اصل ، ضمن ابلاغ برای اجرا به اطلاع رییس مجلس شورای اسلامی می رسد تا در صورتی که آنها را بر خلاف قوانین بیابد با ذکر دلیل برای تجدید نظر به هیأت وزیران بفرستند. در پایان به این مطلب اشاره میگردد که آیین نامه ها سه دسته هستند: ۱_آیین نامه های اجرایی: که خود دو دسته هستند:

۱-۱پارلمانی: در صورتی است که در متن قانون مصوب مجلس لزوم تصویب آیین نامه پیش بینی گردد. ۲-۱توسط تصمیم خود مجریه

۲-آیین نامه های مستقل ۳-آیین نامه های تفویضی

Mohammad nekoue