نقد ویکی‌پدیا

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

موارد اصلی نقد ویکی‌پدیا، این ادعاها هستند که ۱) اصل بازبودن برای ویرایش همگان، ویکی‌پدیا را غیرموثق و غیرقابل اطمینان می‌کند، ۲) ویکی‌پدیا جانبداری سازمان یافته دارد، و پویایی‌های گروهی‌اش آن را از اهدافش باز می‌دارد. رخدادهای سایگنتالر و اسجی موجب نقد قابلیت اطمینان و مفیدبودن ویکی‌پدیا به عنوان یک مرجع شدند. ویکی‌پدیا همچنین مورد تمسخر و دیگر نقدهای طنزآمیز قرار گرفته‌است.

محتویات جنسی[ویرایش]

ویکی‌پدیا به خاطر محتویات جنسی مانند تصاویر و ویدئوهایی در این باره، مورد انتقاد قرار گرفته‌است. چنین محتویاتی بدون هیچ هشدار قبلی و درخواست سن خواننده بر روی صفحه نمایش ظاهر می‌گردد.[۱] در مواردی دیده شده‌است که آی‌اس‌پی‌های بریتانیا مقاله‌ای از ویکی‌پدیا را که محتویات جنسی دارد سانسور کرده‌اند.[۲] Internet Watch Foundation که یک سازمان غیر انتفاعی غیر دولتی است گنجاندن چنین محتویاتی را "ناخوشایند" ذکر کرده‌است.[۳]

در آوریل ۲۰۱۰ لری سنگر نامه‌ای به اف‌بی‌آی نوشته و مراتب نگرانی خویش را از وجود دو رده از تصاویر در ویکی‌انبار اظهار کرده و آنها را مغایر با قوانین federal obscenity در آمریکا دانسته‌است.[۴][۵] او همچنین درباره دسترسی به تصاویر ویکی‌پدیا در مدارس ابراز نگرانی کرد.[۶] ویکی‌پدیا اتهام لری سنگر را شدیداً رد کرد[۷] سخنگوی بنیاد ویکی‌مدیا گفت ویکی‌پدیا تصاویری ندارد که ما آن را مخالف قوانین بدانیم و اگر داشته باشد ما آن را حذف می‌کنیم[۷] بعد از شکایت لری سنگر، جیمی ولز بسیاری از تصاویر جنسی را بدون مشورت با جامعه ویکی‌پدیا حذف کرد و بعضی ویرایشگران سابقه دار اعتراض کردند که حذف تصاویر عجولانه انجام شد.

جانبداری سازمان یافته در پوشش[ویرایش]

ویکی‌پدیا متهم به جانبداری سازمان یافته شده‌است، به این معنا که طبیعت عمومی اش بدون هیچ قصد آگاهانه منجر به اشاعه تعصبات بسیاری می‌شود. گرچه مقالات بسیاری در روزنامه‌ها بر خطاهای واقعی کوچک و بدیهی در مقالات ویکی‌پدیا تمرکز کرده‌اند، نگرانی‌هایی در رابطه با تاثیرات احتمالاً غیرعمدی در مقیاس بزرگ ناشی از تاثیر و استفاده فزاینده از ویکی‌پدیا به عنوان یک ابزار تحقیق در همه سطوح وجود دارد. مارتین کوهن فیلسوف در مقاله‌ای در مجله موسسه آموزش عالی تایمز (لندن) ویکی‌پدیا را "در انحصار همه تعصبات و جهالت‌های خالقان اش" طرح می‌کند، که او نقطه نظر "راننده تاکسی‌های جوان" توصیف اش می‌کند.[۸]

نقد جامعه کاربران[ویرایش]

لایه بندی اجتماعی[ویرایش]

ویکی پدیا از زمان ایجادش به طور ظاهری اصل اساسی وضعیت برابر برای همه کاربران دارای حسن نیت را مورد تأیید قرار داده است. در ۲۰۱۰، جیمی ویلز بیان کرد:[۹]

هیچ کابال، الیت (نخبگان)، و هیچ سلسله مراتب یا ساختاری نباید وجود داشته باشد که به هر نحو، از بازبودن در برابر تازه وادان جلوگیری کند. هر تدبیر امنیتی برای حفاظت از جامعه دربرابر خرابکاران واقعی (و خرابکاران واقعی وجود دارند، که گاه گاهی ما را متأثر می‌کنند)، باید بر اساس مدل «بررسی دقیق موشکافانه» اعمال شود.

بسط اقتدار مدیریتی[ویرایش]

به منظور کاستن از خرابکاری و کنترل رفتار کاربران، طبقه‌ای از مدیران یا اپراتورهای داوطلب سیستم به ابزار و اقتداری مجهز می‌شوند تا کاربران را کنترل کنند.[۱۰] قدرت‌های مدیریتی شامل حذف مقالات، محافظت از صفحه‌ها در برابر ویرایش، و قطع دسترسی کاربران است؛ اقداماتی که کاربران معمولی (یا غیر مدیر) قادر به انجام آن نیستند. مقررات و پروتکلهای ویژه‌ای برای بازداشتن مدیران از سوء استفاده از قدرتهایشان ایجاد شدند؛ نظیر ویکی‌پدیا:نظرخواهی برای حذف، محلی برای بحث کردن درباره حذف مقالات.

به هر حال، به طور گریزناپذیری، این قوانین به این معنی بود که نظر مدیران در انواع مختلفی از اختلافات، به تنهایی و به طور کلی، بر نظر کاربران معمولی چیره شود. با این وجود که برابری بین کاربران هرگز رسماً مورد تجدید نظر قرار نگرفت، تغییرات در سیاست‌های ویکیپدیا تدریجاً اقتدار مؤثر مدیران و استقلال آنان را افزایش داد. این تعییرات در ۲۰۰۶ تشدید شد، در این زمان با واقعه زندگینامه زیگنهالتر ویکیپدیا را مجبور به سخت تر کردن سیاستش در برابر ویرایشهای مخرب کرد. مثلاً در جایی به مدیران اختیار حذف سریع بدون بحث قبلی در وپ:نبح داده شد؛ تا مقالاتی که آشکارا مضر دانسته شده یا طبق معیارها نامناسب تشخیص داده می‌شدند حذف شوند. در ۲۰۱۰، این معیارها گسترش یافت تا زندگینامه افراد زنده را منابع کافی نداشتند بی توجه به اثبات پذیری محتوایشان در بر بگیرد. در نتیجه اجماع این قدرتهای بزرگ شده، مدیران به طور فزاینده، محبور شده‌اند نظر خودشان را، ناشی از مقام شان، بر نظر کاربران معمولی تحمیل کنند.[۱۱] به طور همزمان؛ حجم و پیچیدگی بدنه مقررات و روندهای ویکیپدیا افزایش یافت. این فاصله اقتدار بین مدیران و دیگر کاربران با سابقه که از مقررات اطلاع دارند را با کاربران معمولی - مخصوصاً کاربران تازه کار بیشتر کرد.

شکایت در خصوص سو استفاده مدیریتی[ویرایش]

در فرومهای سالانه ویکیپدیا اتهاماتی طرح شده که کثرت و شدت سوء استفاده مدیریتی به طور پیوسته افزایش یافته است و این یکی از دلایل عمده کاهش تعداد کاربران از ۲۰۰۶ تاکنون است.[۱۲]

اتهامات سو استفاده مدیریتی خارج از ویکیپدیا در بلاگها، فرومهای فنی، و در رسانه‌های اصلی مطرح شده است.[۱۳] همچنین استدلال شده است که با وجود این احساسا که ویکیپدیا «نمونه درخشانی از دموکراسی در وب است»، «شمار اندکی از افراد این نمایش را اداره می‌کنند.»[۱۴] در مقاله‌ای در خصوص مناقشات ویکیپدیا گاردین شکایاتی را ذکر کرد که مدیران گاهی از قدرتهای ویژه شان برای سرکوب کاربران مشروع استفاده می‌کنند. مقاله عکس العمل برخی کاربران را مورد بحث قرار داد که قطع دسترسی کاربران باز بودن ظاهری طبیعت پروژه را بر می‌چیند و عدم توازن قدرت بین کاربران و مدیران حتی شاید دلیل اصلی روی آوردن برخی کاربران به خرابکاری باشد.[۱۵]

پانویس[ویرایش]

  1. "Wikipedia attacked over porn pages". Livenews.com.au. Retrieved 2010-03-31. 
  2. Metz, Cade (7 December 2008). "Brit ISPs censor Wikipedia over 'child porn' album cover". رجیستر (وب‌گاه). Retrieved 10 May 2009. 
  3. Raphael, JR (December 10, 2008). "Wikipedia Censorship Sparks Free Speech Debate". The Washington Post. Retrieved May 10, 2009. 
  4. Winter, Jana (April 27, 2010). "Wikipedia Distributing Child Porn, Co-Founder Tells FBI". فاکس نیوز. Retrieved 29 April 2010. 
  5. Metz, Cade (April 9, 2010). "Wikifounder reports Wikiparent to FBI over 'child porn'". The Register. Retrieved April 19, 2010. 
  6. "Wikipedia blasts co-founder's accusations of child porn on website". ایکانامیک تایمز. April 29, 2010. Retrieved 29 April 2010. 
  7. ۷٫۰ ۷٫۱ "Wikipedia blasts talk of child porn at website". AFP. April 28, 2010. Archived from the original on 2010-05-02. Retrieved 29 April 2010. 
  8. Cohen, Martin. "Encyclopaedia Idiotica". Times Higher Education (۲۸ August 2008): ۲۶. http://www.timeshighereducation.co.uk/story.asp?storycode=403327.
  9. http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=User:Jimbo_Wales&oldid=370807626
  10. Hafner, Kate (June 17, 2006). "Growing Wikipedia Refines Its 'Anyone Can Edit' Policy". New York Times. Retrieved June 25, 2010.
  11. Forte, Andrea; Larco, Vanessa; Bruckman, Amy (2009). "Decentralization in Wikipedia Governance". Journal of Management Information Systems 26 (1): 49–72. doi:10.2753/MIS0742-1222260103. ISSN 0742-1222. "Despite the traditional division between technical and social powers on the site, administrators are beginning to step into more authoritative roles and are making more and more interpretive and "moral" decisions about user behavior." 
  12. Bongwon Suh, Gregorio Convertino, Ed H. Chi, Peter Pirolli (2009), "The Singularity is Not Near: Slowing Growth of Wikipedia". Proc. WikiSym’09.
  13. Millard, Mike (February 20, 2008). "Wikipediots: Who are these devoted, even obsessive contributors to Wikipedia?". Salt Lake City Weekly. Retrieved June 25, 2010.
  14. Wilson, Chris (February 22, 2008). "The Wisdom of the Chaperones: Digg, Wikipedia, and the myth of Web 2.0 democracy." Slate. Retrieved January 14, 2013.
  15. http://www.guardian.co.uk/technology/2007/mar/25/wikipedia.web20

منابع[ویرایش]