مراکز تعویض پلاک خودرو در ایران

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

مراکز تعویض پلاک وسایط نقلیه مراکز زیر مجموعه شرکت راهگشا، وابسته به بنیاد تعاون نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران بوده و تحت نظارت مستقیم ناجا و توسط بازنشستگان پلیس اداره میشوند. این مراکز در راستای فعالیت های بنیاد تعاون ناجا و طبق ادعای بنیاد مذکور اهداف اقتصادی داشته و در جهت بهبود و ارتقاء سطح معیشتی و تسهیلات رفاهی خانواده ناجا فعالیت می نمایند.[۱] و انجام امور مربوط به تعویض پلاک و نقل و انتقال خودرو و موتورسیکلت و یکسان سازی پلاک وسائط نقلیه و دسترسی سریع و آسان به اطلاعات انواع خودروها و موتورسیکلت های موجود در کشور و مالکین آنها از وظایف این مراکز میباشند.[۲] در حال حاضر 258 مرکز تعویض پلاک و دفتر خدمات خودرویی در کشور وجود دارد که از این تعداد 7 مرکز در تهران واقع است. این مراکز روزانه حدود 12 هزار مورد تعویض پلاک در کشور انجام می‌دهند که از این تعداد حدود 25 درصد در تهران انجام می‌شود. ریاست این مراکز در حال حاضر بعهده شخصی بنام سرهنگ رستمی میباشد. [۳]

تاریخچه ایجاد مراکز[ویرایش]

نوشتار اصلی: پلاک خودروهای ایران

ایده متحدالشکل شدن پلاکهای وسایط نقلیه از سال 1378 شروع شد که به همین منظور نیروی انتظامی مبالغی را از کل مالکین خودروهای در حال تردد در کشور از طریق فروش برچسبهای تعویض پلاک توسط پلیس دریافت نمود که تا چند سال اقدامی انجام نشد درحالی که این امر توسط مردم جدی گرفته شد و خودروهای دارای برچسب تعویض پلاک گاهی چند صد هزار تومان گرانتر از خودرو های فاقد برچسب معامله میشدند و اخباری نیز در مورد سرقت یا شکستن شیشه جلوی اتومبیلها بخاطر سرقت برچسب تعویض پلاک شنیده میشد. به هر حال بالاخره در سال 1383 طرح مذکور بدون اینکه خدمات یا تخفیف ویژه ای برای دارندگان برچسب تعویض پلاک ارائه شود یا اینکه محل هزینه شدن وجوه دریافتی اعلام شود اجرایی گردید. [۴]

اختلاف نظرها[ویرایش]

با توجه به اینکه نقل و انتقال و ثبت هر گونه اسناد در مراجع انتقال دهنده مستلزم پرداخت هزینه هایی می باشد، احتمالاً بیشتر اختلافات نیروی انتظامی با سازمان ثبت اسناد و املاک و کانون سردفتران و دفتریاران برای حذف یکدیگر از فرایند تنظیم اسناد رسیدن به تنهایی به منابع مالی حاصل از این فرایند است. در این بین نظر نیروی انتظامی و تعدادی از نمایندگان مجلس بر بی ارزش بودن و بی اعتباری بنچاق اسناد تنظیمی دفاتر اسناد رسمی و نظر سازمان ثبت و کانون سردفتران و تعدادی از نمایندگان مجلس بر اعتبار اسناد تنظیمی دفتر خانه ها بعنوان سند رسمی و شناسنامه وسیله نقلیه صادره توسط نیروی انتظامی صرفاً بعتوان مدرک احراز اصالت وسیله نقلیه میباشد. اما نظر برخی اعضای پلیس نیز اعتبار داشتن شناسنامه وسیله نقلیه بعنوان سند رسمی و نظر برخی دیگر اعتبار آن در حد سند عادی میباشد.
پلیس پرداخت هزینه های تنظیم سند در دفاتر اسناد رسمی را امری زاید میداند و دفاتر اسناد رسمی و جوامع سردفتری نیز با توجه به وجود سامانه های ثبت الکترونیک پیشرفته در پلیس، تغییر نام و مصالحه پلاک به همراه معامله خودرو را امکان پذیر و فک و تعویض مکانیکی پلاک را امری زاید و صرفاً در راستای هدف اصلی ایجاد بنیاد تعاون نیروی انتظامی جمهوری اسلامی که تأمین نیازمندی های معیشتی کارکنان نیروی انتظامی[۵] و ایجاد درآمد برای خانواده ناجا میباشد میدانند و عقیده دارند که در صورت حذف سیستم ثبت اسناد در دفاتر اسناد رسمی هرگز پلیس خدمات نقل و انتقال خودرو را بصورت رایگان انجام نخواهد داد و همان هزینه ها توسط نیروی انتظامی با حسابها و عناوین دیگری وصول خواهد شد و دست نیروی انتظامی برای افزایش هزینه های نقل و انتقال باز خواهد بود. [۶][۷] [۸]

اهداف و مزایای ایجاد مراکز تعویض پلاک وسایط نقلیه[ویرایش]

ثبت سوابق جرایم رانندگان[ویرایش]

مهمترین هدف ثبت سوابق جرایم رانندگان بود تا از این طریق متخلفانی که سابقه دار هستند شناسایی شوند و به این ترتیب از تکرار جرائم ایشان پیشگیری شود. اما بعد از راه اندازی سیستم شماره ملی و کاربردی شدن آن و با وجودی که می شد سوابق جرائم رانندگی هر فردی را ذیل شماره ملی اش ثبت کرد روند تعویض پلاک و صف های طولانی همچنان ادامه دارد.[۹]

ایجاد درآمد برای مجموعه های وابسته به پلیس[ویرایش]

درآمد حاصل از این مراکز میتواند به وضعیت معیشتی خانواده ناجا کمک نماید. حتی بنا به برخی از اظهار نظرها که از طرف برخی مقامات دولتی در وزارت دادگستری ایران صورت گرفته است، نیروی انتظامی در اجرای این طرح و صدور سند رسمی خودرو تنها به دنبال کسب درآمد است.[۱۰]

کاهش هزینه های ثبت معامله برای مردم[ویرایش]

با توجه به اینکه هزینه های متعددی باید برابر قوانین پرداخت گردد که از جمله آنها می توان به عوارض شهرداری، مالیات نقل و انتقال، مالیات شغلی و ... اشاره کرد که در مراکر تعویض پلاک وصول نمی‌شود این مبالغ که مسئولیت پرداخت آن بعهده فروشنده است بعدها باید توسط خریدار پرداخت گردد که اجحاف در حق وی بوده و باعث بروز اختلافات عدیده خواهد شد و عدم وصول آنها توسط مراکز تعویض پلاک به معنای ازبین رفتن و انتفای آنها نبوده و بالاخره باید پرداخت شوند هرچند مدت زمان زیادی سپری شود. ناگفته نماند که عدم پرداخت به موقع تعدادی از این مبالغ سبب تعلق جریمه و دیرکرد خواهد شد. بنابراین شاید نتوان بطور قطع این امر را جزو مزایای طرح تعویض پلاک وسایط نقلیه دانست. [۱۱]

حتی در صورت حذف هزینه های عوارض شهرداری، حق‌الثبت، مالیات و دستمزد محضر، باز هم هیچ تضمینی برای ثابت ماندن هزینه های پرداختی، به شرکت راهگشا وجود نخواهد داشت. فقط پتانسیل مردم برای پرداخت هزینه های بیشتر به شرکتهای شبه دولتی مذکور بیشتر خواهد شد. همانطور که عملاً مشاهده شده که مبلغ برخی از جریمه های رانندگی در عرض مدتی کمتر از 2 سال تا 10 برابر افزایش داشته است. [۱۲][۱۳][۱۴]

دسترسی سریع پلیس به اطلاعات و نقل و انتقالات و هویت و نشانی مالکین وسایط نقلیه[ویرایش]

به اعتقاد منتقدین، تنها یک ارتباط معمولی الکترونیک بین سامانه های وابسته به سازمان ثبت اسناد و املاک و سامانه های پلیس این موضوع مذکور را حل خواهد کرد و امکان مصالحه یا عدم مصالحه پلاک بهمراه خودرو برای متعاملین وجود خواهد داشت در صورت فراهم شدن این ارتباط دیگر نیازی به مراجعه فوری به مراکز تعویض مکانیکی و فیزیکی پلاک وجود نخواهد داشت و مراکز تعویض پلاک برچیده خواهد شد و بنیاد تعاون ناجا میتواند این مراکز تبدیل به مراکزی برای بازدید اصالت و معاینه فنی نموده و فقط در صورت درخواست مالکان آن اقدام به تعویض پلاک و اخذ هزینه های لازم بنمایند.
ضمن اینکه میتوانند از فرصت و فضای ایجاد شده برای ایجاد مراکز علمی و تحقیقاتی و آزمون میزان امنیت خودروهای تولید داخل و خارج در تصادفات و یا مراکزی برای آموزش موتورسواران که هیچ آموزشگاهی برای آنها در کشور وجود ندارد و اصلی ترین قربانیان سوانح رانندگی میباشند تبدیل نمایند. هرچند ممکن است انجام این امور با توجه به اینکه سرمایه گذاری در امور علمی و تحقیقاتی یا آموزش قشر ضعیف اجتماع ممکن است منافع مالی چندانی برای بنیاد تعاون ناجا نداشته باشد، مقرون به صرفه نباشد.[۱۵] [۱۶]

معایب طرح تعویض پلاک از دیدگاه منتقدین[ویرایش]

امکان نمایش میزان قدرت و نفوذ در نهادهای دولتی از طریق تهیه شماره پلاک رند[ویرایش]

نوشتار اصلی: پلاک رند


پلاک رند «۱۱۱و۱۱ ایران ۲۳» نصب شده روی پژو آردی در فریدونشهر
پلاک رند «۶۶۶ق۶۶ ایران ۱۱» نصب شده روی مرسدس بنز سی‌ال‌کی ۳۵۰ کروکی

در ایران مرکز شماره‌گذاری و پلاک پلیس راهنمایی و رانندگی ناجا که مسئول صدور پلاک خودرو است برخلاف دیگر کشورها هیچ طرح مدونی برای فروش قانونی شماره‌های رند بصورت گران‌تر یا حراج ندارد.[نیازمند منبع] بنابراین در شکل خوشبینانه دریافت کنندگان پلاک رند، تصادفی (به انگلیسی: random) هستند؛ اگرچه واقیعت پشت پرده نشان از دریافت پول در ازای پلاک رند توسط واسطه‌ها دارد.[نیازمند منبع]

تعارض با حقوق خصوصی و مدنی[ویرایش]

در روش فعلی ثبت نقل و انتقال خودرو معامله و ثبت عقد بیع موکول به صدور تاییدیه نقل و انتقال توسط پلیس شده و پلیس نیز صدور تاییدیه را موکول به سلامت فنی و بیمه وسیله نقلیه نموده که بدین ترتیب معاملات مردم را مشروط به سلامت کامل وسیله نقلیه و سایر شرایط مد نظر پلیس شده است ولی طبق شرع اسلام و قوانین مدنی ایران هر انسانی حق معامله هرنوع مالی که معامله آن حلال است چه آن مال معیوب باشد و چه سالم دارد.[۱۷]

ایجاد پرونده های قضایی در دادگستری[ویرایش]

بدلیل برخی از مشکلات که در بالا بدانها اشاره شده که باعث فساد و رواج اسناد سفید امضا در صنف مشاورین خودرو و دفاتر اسناد رسمی گردیده است، فروشندگان نمی‌توانند به محض فروش خودرو نسبت به تعویض فوری پلاک خودرو و تنظیم سند رسمی اقدام کنند. با توجه به افزایش جرائم واحتساب امتیاز منفی برای رانندگان متخلف و مراجعه زیاد فروشندگان خودرو به دادگستری که به رغم فروش خودرو، موفق به فک پلاک خودرو نشده و تنظیم سند نکرده‌اند باعث اقدامات دادگستری برخی از شهرهای ایران در این زمینه گردیده است. [۱۸]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. پایگاه اطلاع رسانی بنیاد تعاون ناجا
  2. پایگاه اطلاع رسانی موسسه راهگشا
  3. ثبت نقل و انتقال خودروها در دفترخانه‌ها اختیاری است / نقل و انتقال قولنامه‌ای ممنوع شد وبسایت خبرگزاری دانشجویان ایران ایسنا
  4. اندر حکایات تعویض زورکی پلاک(1) سایت بانکی
  5. معرفی بنیاد تعاون ناجا سایت IPAS 2012
  6. دفترخانه‌ها یا نیروی انتظامی؟ سایت تین نیوز
  7. وكيل المله هايي كه تبديل شده اند به "وكيل الدفاتر" می خواهند از مردم دوبار پول بگیرند! سایت خبری تحلیلی عصر ایران
  8. درآمد بادآورده ۶۰۰ میلیارد تومانی دفاتر اسناد رسمی سایت خراسان نیوز
  9. اندر حکایات تعویض زورکی پلاک(2)
  10. هدف نیروی انتظامی از ورود به صدور سند خودروها، کسب درآمد استوبسایت ایلنا خبرگزاری کار ایران
  11. هشدار روابط عمومی کانون سردفتران و دفتریاران به خریداران وسایل نقلیه
  12. واقعیت هزینه های نقل و انتقال خودرو سایت کانون سردفتران و دفتریاران
  13. واقعيت هزينه هاي نقل و انتقال خودرو سایت مردم سالاری
  14. پشت پرده تحميل هزينه اضافي بر مردم و موازي كاري چيست؟ سایت رجا نیوز
  15. گزارش فارس از مشكلات صدور گواهينامه موتورسيكلت در تيران و كرون وبسایت خبرگزاری فارس
  16. تهدید ضربه مغزی موتورسواران وبسایت کنجکاو
  17. شرایط مبیع و ثمن سایت ویکی فقه دانشنامه حوزوی
  18. جلسه‌ای در مورد تعویض و فک پلاک خودروهای مورد معامله وبسایت میانالی (اخبار ادارات و سازمانهای میانه)