سرمایه مالی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

سرمایه مالی از موضوعاتی است که در بحث راه‌اندازی هر سرمایه‌گذاری جدید مطرح می‌شود. سرمایه مالی سرمایه ایست که بانک‌ها در اختیار دارند و صاحبان صنایع آنرا بکار می‌برند.[۱]

بحث تامین مالی به خصوص در کشورهای در حال توسعه از اهمیت دو چندانی برخوردار است؛ کشورهای در حال توسعه به منظور پیشرفت در عرصه‌های مختلف اقتصادی نیاز به منابع مالی فراوان دارند. در این کشورها برخی از پروژه‌ها را با تامین مالی داخلی می‌توان انجام داد اما در پروژه‌های مهم و زیرساختي مورد نياز كشور كه امكان تامين منابع كامل آن توسط دولت فراهم نيست مانند پروژه‌های نفتی، گازی، پتروشيمی و بسياری از صنايع ديگر برای توسعه زير ساخت‌ها برخورداری از منابع خارجی بسیار جدی است.[۲]

انواع روش‌های تامین مالی[ویرایش]

انواع تامين مالي شامل دريافت وام كوتاه يا بلند مدت ٬ مشاركت در سرمايه گذاري٬ سرمايه گذاري به شرط خريد محصول٬ فروش سهام شركت يا صدور اوراق قرضه (البته دو روش آخر براي شركتهاي بزرگ مقدور است )و غيره انجام مي گيرد.[۳] تامین مالی پروژه‌ها چه مربوط به بخش دولتی باشد و چه بخش خصوصی یا از طریق منابع داخل کشور صورت می‌گیرد یا از طریق جذب منابع خارجی. در هر کدام از این روش‌ها گزینه‌های مختلفی وجود دارد که کارفرمای پروژه با توجه به نیاز خود از یکی از این دو روش پروژه خود را تامین مالی می‌کند. در ادامه هر کدام از این روش‌ها به تفصیل بررسی می‌شود.

انواع روش‌های تامین مالی داخلی[ویرایش]

روش‌های تامین مالی داخلی در دو گروه تامین مالی کوتاه‌مدت و بلندمدت مورد مطالعه قرار می‌گیرد. تامین مالی کوتاه مدت برای پشتیبانی سرمایه‌گذاری موقت در دارایی‌های جاری مورد استفاده قرار می‌گیرد.

روش‌های تامین منابع مالی کوتاه مدت[ویرایش]

اعتبار تجاری: دریافت کالا و پرداخت وجه آن با فاصله زمان

وام‌های بانکی: دریافت وجوه مورد نیاز از بانک‌ها

وام‌های موسسات مالی تجاری: دریافت وجوه مورد نیاز از موسسات مالی

صدور اسناد تجاری: اوراق بهادار قابل مبادله که توسط واحدهای اقتصادی به سایر واحدها، بانک ها یا موسسات مالی فروخته می‌شود.

ابزارهای ويژه تامين مالی بلندمدت[ویرایش]

ابزارهای ويژه تامين مالی تامین مالی بلندمدت عبارت است از:

الف- سهام عادی: دارايی مالی است که بيانگر مالکيت در يک شرکت است

ب- سهام ممتاز: اوراق بهادار دارای سود ثابت و معين

ج- اوراق قرضه: اخذ وام در قبال صدور اوراق بهادار با نرخ بهره مشخص

د- اوراق مشاركت

ه- اوراق بهادار قابل تبديل به اوراق مشاركت يا اوراق قرضه:

اوراقي است كه سود معين دارد و صادركننده اوراق قرضه متعهد مي‌شود اصل پول و سود را در تاريخ معين پرداخت كند. اين اوراق چند كوپن سود دارند كه مثلاً هر سه ماه يكبار بايد به بانك عامل مراجعه كرد و با تحويل آن بخشي از سود را دريافت كرد.

انواع روش‌های تامین مالی خارجی[ویرایش]

بحث تأمين منابع مالي مورد نياز پروژه ها از مباحث اصلی انجام پروژه‌ها است. در اين میان موضوع جذب منابع مالي خارجي راهكاری مورد توجه برای تأمين مالي پروژه‌های با حجم مالي بالا مي‌باشد. در كشوري مانند ايران که نياز به ساختارهاي زير بنايي دارد، جذب منابع مالي خارجي امری بسیار ضروری است. آنچه به کشورها در جذب منابع خارجی کمک می‌کند وجود ثبات و امنيت در زمينه‌هاي اقتصادي، سياسي، قوانين و مقررات و عوامل و زمينه هاي مورد توجه هر صنعت و كشور براي جذب منابع خارجي مي‌باشد. تأمين مالی مي‌تواند در حالت كلي به دو شكل استقراض از بانک‌های خارجی يا موسسات مالی بين‌المللی يا به شكل سرمايه‌گذاری خارجي باشد. در ادامه روش‌هاي مختلف تأمين مالي خارجي بررسی مي‌شود.

روش‌های قرضی(استقراضی)[ویرایش]

در روش‌های استقراضی كشور سرمايه‌پذير وامي را از كشور يا موسسه وام‌دهنده دريافت ميكند و مکلف است که در سررسيدهای مقرر اقساط را بپردازد. در اين نوع روش‌ها كشور يا موسسه وام‌دهنده هيچ‌گونه ريسكي را نمي‌پذيرد و تمام ريسک‌ها متوجه وام‌گيرنده است؛ روش‌های قرضي كه مي‌توان از آنها به عنوان وام نام برد عمدتاً با تضمين بازپرداخت همراه مي‌باشند وجه مشخصه اين روش‌ها آن است كه بازپرداخت منابع مالي از سوي دولت يا بانک‌های تجاری تضمين مي‌شود. به عبارت ديگر ريسک برگشت سرمايه متوجه سرمايه‌گذار يا تامين كننده منابع مالي نيست و دريافت كننده منابع مالي از طريق ضامن كه همان دولت يا بانک تجاری مي‌باشد، ضمانت نامه‌ای مبني بر تعهد بازپرداخت منابع در سررسيد يا تعهد جبران خسارت بر اثر قصور دريافت كننده منابع به تامين كننده منابع مالي ارائه ميكند. كليه وام‌هاي تضميني خارجی، تسهيلات اعتباری و فاينانس و ... که توسط بانک‌های بین‌المللی، سازمان‌های پولی و مالی غیر بانکی، بانک جهانی، بانک‌های توسعه‌ای و منطقه‌ای مانند توسعه اسلامی، سایر موسسات مالی و حتی دولت‌ها ایجاد می‌شود، در اين طبقه‌بندی جاي مي‌گيرند. منابع مالي موضوع اين طبقه‌بندی بخاطر تضميني كه بر آن مترتب است در تراز پرداخت‌های كشور به عنوان بدهي دولت و سيستم بانكي تلقي مي‌شوند.

فاينانس[ویرایش]

قراردادهای فاينانس بدين مفهوم هستند كه يک بانک يا موسسه تجاری خارجي وامي را به منظور عمليات معيني به كشور و يا شركت مشخصي پرداخت كرده و در واقع كنترلي روي هزينه كردن آن ندارد و بنابراين تعهدی نيز برای به ثمر نشستن طرح نداشته و در سررسيدهای تعيين‌شده‌ای اصل و فرع آن را از طرف قرارداد و يا بانک تضمينكننده قرارداد دريافت ميكند.

روش فاينانس يک روش كوتاه‌مدت انتقال سرمايه به كشور است، زيرا پس از فرا رسيدن موعد بازپرداخت وام، می‌بايست اصل سرمايه به همراه سود آن برگشت داده شود؛ بنابراين مهم‌ترين شرط در دريافت وام ارزی، تخصيص آن به طرح‌هايی است كه داراي توجيه اقتصادی بوده و نرخ بازگشت سرمايه معقولی را داشته باشند.

به طور كلی دو روش شامل فاينانس خودگردان و غير خودگردان براي تامين مالي پروژه‌ها مورد استفاده قرار مي‌گيرد. در روش خودگردان، شركت دريافت كننده اعتبار بايد توانايي صدور كالا براي بازپرداخت اقساط تسهيلات به صورت ارز را داشته باشد.

اما در روش فاينانس غيرخودگردان، سرمايه لازم براي اجراي پروژه اقتصادی مشخص، توسط موسسه اعتباری و يا بانک عامل خارجی تامين مي‌شود. مدت استفاده از منابع در اين روش حدود 10 الي 12 سال است و نرخ بهره سالانه آنها بر حسب شرايط اقتصادی و ريسک كشور تعيين مي‌شود كه حدود 1 الي 4 درصد بيشتر از نرخ بهره بين بانكي لندن (لايبور) می‌باشد.

يوزانس[ویرایش]

يوزانس در اصطلاح سرمايه‌گذاری به معني توافق بر پرداخت قيمت فناوری و تجهيزات دريافت شده در قبال ارائه برات مدت‌دار می‌باشد.

يكي از روش‌های استقراض كوتاه‌مدت، يوزانس (ورود كالا و خدمات به شكل نسيه) می‌باشد كه معمولاً بازارهاي پولي و مالي كشورهاي صنعتي برای حمايت از فروش توليدات كشور خود آن را تامين يا تضمين ميكنند و از بدترين نوع استقراض به‌ويژه برای استقراض در حجم زياد به حساب مي‌آيد.

زيرا زمان بازپرداخت اين نوع از استقراض‌ها بسيار كوتاه‌مدت بوده و معمولاً حتي در صورت تبديل آنها به سرمايه توليدی فرصت كافي برای به گردش درآمدن چرخه توليد همان سرمايه وجود ندارد و بنابراين كشور متعهد، مكلف است از ساير منابع مالي خود براي تامين بازپرداخت وام اقدام كند که این امر موجب می‌شود که در كوتاه‌مدت منابع مالي كشور وام‌گیرنده به شدت تحت فشار قرار گيرد.

معمولاً هزينه‌های مالي اين نوع از استقراض‌ها سنگين بوده و تامينكننده اين منابع تضمين‌های كافی برای برگشت اصل و فرع را از طريق دولت‌ها مطالبه ميكند.

خطوط اعتباری[ویرایش]

در اين حالت دريافتكننده خط اعتباری بدون پرداخت هيچ‌گونه پولی اجازه مي‌يابد به اندازه معينی از توليدات يا خدمات اعطاكننده خط اعتباری استفاده كرده و مطابق توافقات قبلی اقدام به بازپرداخت آن كند.

وام‌های بين‌المللی[ویرایش]

اين روش به برقراری مشروط و مشخص براي استفاده از وام و اعمال كنترل موسسه وام‌دهنده بر نحوه هزينه شدن وام در زمان اجرای پروژه برمي‌گردد. در اين گونه موارد می‌بايست مطالعات امكان‌سنجی الزام شده توسط وام‌دهنده به انجام رسيده و توجيه فني و اقتصادی پروژه مورد قبول وی قرار گيرد.

سایر روش‌ها عبارتند از:

BOT (ساخت، بهره‌برداری، واگذاری)

BOO (ساخت، بهره‌برداری، مالكيت)

BLT (ساخت، اجاره، انتقال)

BLO (ساخت، اجاره، بهره‌برداری)

DBOM (طراحي، ساخت، بهره‌برداری، نگهداری)

ROT (احياء، بهره‌برداری، انتقال)

ROO (احيا، بهره‌برداری، مالكيت)

روش‌های غير قرضی (سرمايه‌گذاری)[ویرایش]

در روش‌های غیر قرضی برگشت اصل و سود از سوی سیستم بانکی و یا دولت تضمین نمی‌شود و ریسک برگشت سرمایه و منابع به عهده سرمایه‌گذار است. روش‌های غیر قرضی همان روشهای سرمایه‌گذاری هستند. در روش سرمايه‌گذاری تامين كننده منابع مالي (سرمايه‌گذار) با قبول ريسک ناشي از به كارگيری منابع مالي در فعاليت يا طرح مورد نظر، برگشت اصل و سود منابع سرمايه‌گذاری شده را از عملكرد اقتصادی طرح انتظار دارد. [۲]

تامين مالي از هر منبعي و از هر روشي موجب بدهكار شدن شركت به اعضاي خارج از آن مي شود . البته لازم است به اين نكته توجه شود كه بدهكار بودن تا نسبت مناسبي از سرمايه شركت معمولاً يك مزيت براي آن شركت محسوب مي شود . هر چه ميزان نرخ بازده مورد نظر بدهكاران خارج از شركت كمتر باشد٬ بدهي شركت كمتر خواهد بود . براي اينكه اين نرخ بازده در حد معقول و نه خيلي زياد باشد ٬ صاحب سرمايه بايد نسبت به برآورده شدن حداقل سود مورد نظر خود مطمئن باشد . اين سطح اطمينان به عنوان ريسك شناخته مي شود . هرچه ريسك شركت كمتر باشد٬ نرخ بازده مورد انتظار وام دهنده يا سرمايه گذار كمتر مي شود . در بهترين شرايط اين نرخ 2 تا 3 درصد بيشتر از اوراق قرضه دولت در آن مقطع زماني است . البته صندوقهاي حمايتي و سرمايه گذاري ريسك پذير با نرخهاي پايين تر نيز اقدام به اعطاي وام مي كنند . براي مثال صندوقهاي سرمايه گذاري ريسك پذير با اعطاي سرمايه هاي زمانبندي شده به فرد كارآفرين از او حمايت مي كنند و در صورت شكست طرح تقاضاي ضرر و زيان يا هزينه هاي انجام گرفته تا آن مقطع را نمي كنند . خوشبختانه در كشور ما اين صندوقها در مراحل اوليه فعاليت خود هستند . ليست صندوقهاي حمايتي و منابع مختلف تامين مالي در بانك اطلاعاتي موجود است و حوزه كار آنها نيز معرفي شده است . [۳]

تامین مالی در بنگاه های کوچک و متوسط[ویرایش]

دسترسی به دارایی مالی برای بنگاه های کوچک و متوسط بسیار دشوار است ونهادهای مالی و قانونی نقش مهمی در رابطه با این محدودیت بازی می کنند.

منابع سرمایه ای برای آن ها شامل:

  1. در آمد تقسیم نشده، پذیره نویسی داخلی
  2. بانک ها
  3. فروش سهام، دارایی خالص
  4. اعتبار تجاری ، کارت اعتباری ، توسعه پذیره نویسی ، اجاره داری
  5. سهم شرکت از دارایی خارجی

حدود 1/4 بنگاه های کوچک بیش از 10 % منابع مالی خود رااز اعتبارات تجاری به دست می آورند. حدود 40 % آنهاسهم کسانی از بانک های تجاری محلی به دست می آورند. در واقع بنگاه های کوچک و متوسط از دارایی خارجی به خصوص دارایی بانک استفاده کمتری می کنند. این بنگاه ها بیشتر از همه از پشتیبانی حق مالکیت بر حسب دستیابی به منابع رسمی داراییهای خارجی به خصوص دارایی بانک سود می برند.

منابع داخلی تامین مالی[ویرایش]

  1. سود انباشته : در مراحل ÷سین تامین مالی نظیر مرحله جوانی ، رشد یا بلوغ . شرکتها می توانند از منابع داخلی سود انباشته برای تامین مالی استفاده کنند.که یکی از کم هزینه ترین منابع تامین مالی است.
  2. عاملیت حسابهای دریافتی و کارت های اعتباری :یک کسب و کار کوچک می تواندحساب های دریافتی خود را یکجا به یک عامل بفروشد.
  3. اجاره به جای تملیک یا اجاره ( لیزینگ )

منابع تامین مالی از طریق بدهی و قرض[ویرایش]

شامل مبالغی است که مالکان استقراض کرده و باید به همراه بهره آن را باز پرداخت کنند.اکرچه به کارآفرین این امکان را می دهد که مالکیت کامل شرکت را در اختیار بگیرد اما او باید بدهی ایجاد شده در ترازنامه را تعهد کند.هزینه های تامین مالی از طریق استقراض اغلب پایین تر از تامین مالی از طریق سهام بوده است .چنین شخصی به سرعت بادامنه گسترده ای از گزینه های اعتباری روبرو می شود. از جمله :

  1. بانکهای تجاری و وامهای کوتاه مدت ، میان مدت و بلند مدت : مالکین کسب و کار بانک ها را به عنوان اولین قرض دهندگان در نظر دارند. بانک ها اغلب محافظه کارانه عمل می کنند و ترجیح می دهند که وامها را به شرکتهای در حال فعالیت اعطا کنند نه نوپای با ریسک بالا.وام های کوتاه مدت که برای کمتر از یکسال در نظر گرفته شده اند،رایجترین نوع وام های اعطا شده به بنگاه های کوچک و متوسط اند .
  2. خط های اعتباری و اعتبارات اسنادی : یک خط اعتباری به منظور حفظ جریان نقدی مثبت، وجوه کوتاه مدتی را به شرکت ارائه می کند.سپس هنگامی که شرکت توانست مبالغ مورد نظر را به دست آورد، این وام بازپرداخت می گردد.مزیت این راه آن است که تازمانی که وجوه باز پس گرفته نشود، بهره ای به آن تعلق نمی گیردو هنگام نیاز به جریان نقد این خط فوراً در دسترس قرار می گیرد.
  3. اعتبار تجاری و عرضه کنندگان تجهیزات : فروشندگان و عرضه کنندگان معمولاً مواد اولیه و قطعات شرکت ها را به مدت 30 تا 90 روز یا بیشتر با نرخ بهره معین تامین مالی می کنند. بیشتر فروشندگان تجهیزات با ارائه تسهیلات خرید ، مالکان کسب و کارها را تشویق می کنند تا تجهیزات مورد نیازشان رات از آنان خریداری کنند. این روش تا حدود زیادی مشابه اعتبار تجاری است.
  4. مؤسسات مالی و اعتباری و شرکت های بیمه : تخصص مؤسسات وام و پس انداز در ارائه وام هایی برای دارائیهای واقعی است.در یک وام نوعی تجاری یا صنعتی ، مؤسسات وام و پس انداز تا 80% از ارزش دارایی را با برنامه زمانی باز پرداخت تا 30 سال قرض خواهند داد. در دیگر کشورها برای کارآفرینان ، شرکت های بیمه عمر می توانند منبع مهم دستیابی به سرمایه کسب و کار تلقی شوند، که شامل وام های بیمه نامه ای و وامهای رهنی هستند. وام های بیمه نامه ای بر پایه مبالغی تعیین شده اند که از طریق حق بیمه پرداخت می شوند.
  5. اتحادیه های اعتباری و عرضه های خصوصی : اتحادیه های اعتباری که تحت مالکیت اعضای خود قرار دارند، شناخته شده ترین مؤسسات برای ارائه وام های مصرفی و خودرو به شمار می روند. با وجود این اکنون بسیاری از آنان خواهان آن هستند که وجوهی را برای راه اندازی کسب و کارها به اعضای خود قرض دهند. یک کارآفرین جهت واجد شرایط شدن برای دریافت وام ، باید به عضویت آن اتحادیه اعتباری در بیاید. عرضه خصوصی فرایندی است که طی آن شرکت برای استقراض و صدور اسناد تعهد آور تنها به معدودی از وام دهندگان - معمولاً شرکت های بیمه یا صندوق های بازنشستگی - روی می آورد و استقراض از طریق انتشار عام اوراق انجام نمی‌گیرد. بدهی عرضه خصوصی پیوندی است میان یک وام معمولی و اوراق قرضه، چراکه به صورت ذاتی یک اوراق قرضه به شمار می روداما شرایط آن مانند وام به نیازهای فردی قرض گیرنده بستگی دارد.
  6. کمک های دولتی : در بسیاری از کشورها، دولت ها تسهیلات لازم را با نرخ های بهره پایین یا بازپرداخت بلند مدت اعطا می کند.

منابع خصوصی تامین مالی[ویرایش]

  1. منابع شخصی
  2. دوستان و بستگان

منابع تامین مالی از طریق سرمایه و سهام[ویرایش]

بسیاری از صاحب نظران توصیه می کنند که برای شرکت ها یا دست کم شرکت های با پتانسیل رشد بالا، سرمایه های ریسکی متعهد و صبور که بازدهی آن پس از موفقیت شرکت پرداخت می شود ، مناسبترین انتخاب خواهد بود. در تامین مالی از طریق سرمایه ، سرمایه گذار مالک شرکت می شودو ضمن اینکه ریسک تقسیم می شود ، عایدات آن هم تقسیم می شود.این نوع تامین مالی شامل موارد زیر است :

  1. فرشتگان کسب و کار : یعنی آن دسته از سرمایه گذارانی که سرمایه اولیه شرکت های پرریسک که در مرحله آغازین خود قرار دارند را فراهم می سازد.
  2. شرکا : می توان برای گسترش سرمایه به انتخاب شریک پرداخت. دو نوع اصلی از شرکا وجود دارند : 1 - شرکای کلی یا عمومی که شخصاً مسئول کل بدهی کسب و کار می شوند. 2 - شرکای محدود که مسئولیت محدود آن ها داراییشان را از ادعای اعتباردهندگان و بستانکاران شرکت محفوظ نگه می دارد.
  3. شرکت های سهامی بزرگ : هدف از این سرمایه گذاری ها بیشتر پیگیری اهداف راهبردی شرکت است نه منافع مالی آن .
  4. شرکت های سرمایه گذاری مخاطره پذیر: شرکت های خصوصی و سودطلبی هستند که سرمایه خود را در فعالیت های پرریسک و نوپا قرار می دهند. بازدهی ناشی از سود سرمایه آن با ریسک مازاد و غیر نقدینه بودن ( توان نقدینه شدن پایین ) سرمایه گذاری همراه است که نمی‌تواند در طول مدت تعهد به کسب و کار آزادانه مورد مبادله قرار گیرد.[۴]


منابع[ویرایش]

  1. [۱]، rahetudeh
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ [۲]، tebyan
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ [۳]، techmart
  4. . http://sid.ir/fa/ViewPaper.asp?ID=106468&varStr=23;صدري نيا محمد,ميراسدي سمانه,ورواني محسن;رشد فناوري;تابستان 1388;5;19;13;21.