اعتبار اسنادی

یک اعتبار اسنادی (به انگلیسی: Letter of Credit یا LC )‏ یک سند مالی صادره از یک نهاد مالی و عمدتاً توسط یک بانک، در درجه اول اعتبار در امور مالی بازرگانی استفاده می‌شود، که معمولا تعهد پرداخت قطعی را فراهم می‌کند.

اسناداعتباری همچنین می‌تواند تضمین پرداخت برای یک معامله باشد، به این معنی که بازخرید نامه اعتبار صادر کننده‌است. ال‌سی در درجه اول اولویت، در معاملات تجاری بین المللی از ارزش قابل توجهی استفاده می‌شود، برای معاملات بین یک فروشنده در یک کشور و یک مشتری در کشور دیگری. در چنین مواردی، اتاق بین المللی بازرگانی، برای اعتبارات اسنادی شامل قوانین UCP که در حال حاضر (UCP ۶۰۰ آخرین نسخه) مورد تایید می‌باشد. نیز در روند توسعه زمینهای شهری، مورد استفاده قرار می‌گیرد تا اطمینان از ساخت و ایجاد امکانات مورد تایید عموم (خیابان‌ها، پیاده‌روها و غیره) حاصل خواهد شد. نام انگلیسی اعتبار اسنادی از کلمه فرانسوی (accreditation) به معنای قدرت انجام دادن چیزی مشتق شده که این واژه هم در واقع از کلمهٔ لاتین "accreditivus" به معنای «اعتماد» گرفته شده‌است.

تعریف

اعتبار اسنادی سندی است که غالبا توسط موسسات مالی صادر می‌شود، و به طور عمده در امور پولی تجارت مورد استفاده قرار می‌گیرد. ال‌سی در واقع تعهدی (غیر قابل فسخ/قابل فسخ) برای پرداخت مقداری پول است. ال‌سی در تجارت بین‌الملل، برای معاملات بین فروشنده از یک کشور و خریدار از کشوری دیگر اهمیت فراوانی دارد و شامل ذینفع (شخص یا شرکت فروشنده)، بانک یا موسسه مالی صادرکننده(از طرف شخص خریدار)، بانک ابلاغ کننده (از طرف شخص ذینفع)می‌گردد.^{[نیازمند منبع]}

کارکرد

فرض کنید آقای خریدار، که در بانک کشور خریدار حساب دارد، معمولاً کالاهایی را از آقای فروشنده، که در بانک کشورفروشنده کشوری دیگر حساب دارد، وارد می‌کند. آقای خریدار می‌خواهد به اندازه ۵۰۰٬۰۰۰ دلار از آقای فروشنده کالا بخرد و وارد کشور خریدار کند. آقای فروشنده قبول می‌کند فرصتی ۶۰ روزه به آقای خریدار برای پرداخت بدهد به شرطی که به او یک ال‌سی ۹۰ روزه برای کل مبلغ بدهد. مراحل دریافت ال‌سی در زیر امده‌است:

• آقای خریدار به بانک کشور خریدار (که در آن حساب دارد) مراجعه می‌کند و درخواست یک ال‌سی ۵۰۰٬۰۰۰ دلاری برای آقای فروشنده، به عنوان ذینفع، می‌کند.
• بانک کشور خریدار می‌تواند یا با طی مراحل تایید یک وام و یا با دریافت پول (به اندازه درخواست بعلاوه حق‌الزحمه که معمولاً از ۱٪ تا ۸٪ مقدار اسمی ال‌سی است) از آقای خریدار، ال‌سی را صادر کند.
• بانک کشور خریدار یک نسخه از ال‌سی صادر شده را به بانک کشور فروشنده، که آقای فروشنده در آن حساب دارد، می‌فرستد به این معنا که پول آماده‌است و می‌توانند محموله کالا را که آقای خریدار درخواست داده با اطمینان کامل از پرداخت، تحویل بدهند.
• بانک کشور خریدار با دریافت اسناد قید شده در ال‌سی و همخوانی با شرایط ال‌سی، مبلغ ۵۰۰٬۰۰۰ دلار را به بانک کشور فروشنده انتقال می‌دهد که به حساب آقای فروشنده واریز می‌شود.
• بانک صادر کننده (در اینجا بانک کشور خریدار) فقط هنگامی که اسناد قید شده در ال‌سی را دریافت کرد و تمام شرایط ال‌سی براورده شد، موظف است مقدار ال‌سی را بپردازد.

برخی از اسناد مربوط به ال‌سی

• اسناد مالی
  • حواله
• اسناد تجارتی
  • صورت‌حساب، فهرست بسته بندی
• اسناد تحویل کالا
  • اسناد حمل و نقل، بیمه، اسناد دفتری یا تجارتی
• اسناد دفتری
  • مجوز، تصدیق سفارت، گواهینامه کشور مبدا، گواهینامه بازرسی
• اسناد حمل نقل
  • صورت حساب بارنامه، صورت حساب هوایی، رسید کامیون، رسید راه آهن و...
• اسناد بیمه
  • بیمه نامه

خطرات استفاده از ال‌سی

خطر کلاه‌برداری

• شخص ذی‌نفع ممکن است با جعل اسناد مربوط به حمل بدون تحویل کالا به خریدار پول را دریافت کند.
• حتی ممکن است متن خود اعتبار اسنادی دستکاری و جعل شود.

ریسک محدودیت‌های حکومتی

• اجرای ال‌سی ممکن است با ممانعت حکومت‌ها (مثلا در شرایط تحریم) متوقف شود.

بلایای طبیعی

اجرای قرارداد ممکن است بر اثرفجایع طبیعی یا جنگ متوقف شود.

ریسک برای درخواست دهنده ال‌سی

• عدم تحویل کالاها
• تحویل ناقص
• تحویل کالای نا مرغوب
• تحویل زود یا دیر هنگام
• خرابی کالا در حین انتقال
• مشکلات مربوط به مبادلات ارزی
• مشکل در بانک صادرکننده یا دریافت کننده
• دزدیده شدن

ریسک برای بانک صادر کننده

• ورشکستگی درخواست دهنده ال‌سی
• خطر کلاهبرداری، محدودیت‌های حکومتی

ریسک برای شخص ذینفع

• ناتوانی در فراهم آوردن شرایط ال‌سی
• ناتوانی یا تاخیر پرداخت از طرف بانک صادر کننده و...

ریسک تجارت بین‌الملل

• خطر تغییر در نرخ ارز

طرفین درگیر در اعتبار اسنادی

طرفین اعتبار اسناد معمولاً یک ذینفع است که پول را از بانک گشایش دهنده دریافت می‌کند و این بانک گشایش دهنده در واقع بانکی است که درخواست کنندهٔ اعتبار اسنادی مشتری آن است و بانک ابلاغ کننده بانکی است که ذینفع مشتری آن است. یعنی خریدار همان درخواست کننده‌است و فروشنده همان ذینفع است. و دیگری بانک ابلاغ کننده که LC را به فروشنده ابلاغ می‌کند و معمولاً در کشور فروشنده قرار دارد. بانک ابلاغ کننده این مطلب را به اطلاع فروشنده می‌رساند که اعتبار اسنادی دریافت شده و در حال حاضر موجود است و فروشنده را از مفاد و شرایط موجود در اعتبار اسنادی آگاه می‌کند. نکتهٔ قابل توجه آنکه، بانک ابلاغ کننده مسئول پرداخت وجه LC نیست.
بانک گشایش دهنده اعتبار که LC را صادر می‌کند و عموماً در کشور خریدار واقع است. این بانک نقش اساسی در جریان اعتبار اسنادی ایفا می‌کند چرا که پرداخت وجه از سوی آن صورت می‌گیرد. بانک ذینفع بانک ابلاغ کننده می باشدکه مسئولیتی درپرداخت وجه ندارددرواقع بانک گشایش دهنده اعتبارنقش اصلی درپرداخت رابه عهده دارد.