پرسشنامه آنلاین

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

پرسشنامه آنلاین ابزاری اینترنتی است به منظور گردآوری داده‌های مربوط به پژوهش‌های میدانی. پرسشنامه یکی از ابزارهای اصلی گردآوری داده‌های پژوهشی در حوزه‌های مختلف به شمار می‌رود. در سالهای گذشته پرسشنامه چاپی یکه‌تاز تحقیقات مبتنی بر پرسشنامه بوده است اما اخیراً با پیشرفت‌هایی که در محیط وب به وجود آمده است، ایجاد پرسشنامه‌های آنلاین مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته است که نسبت به نمونه‌های چاپی قابلیت‌های به مراتب بیشتری دارد.

مدیریت پرسشنامه آنلاین[ویرایش]

اجرای پرسشنامه بصورت سنتی به صورت حضوری و نیمه حضوری است و عموماً با استفاده از کاغذ و یا ضبط مصاحبه و غیره همراه است. این روش با دلیل به اتکا به کاغذ، تحقیق مداد-کاغذی یاتحقیق با پرسشنامه کاغذی (به انگلیسی: paper based questionnaire) گفته می‌شود. در مقابل این نوع گردآوری داده گردآوری در صفحات اینترنت وجود دارد. در این حالت شرکت کننده با استفاده از موس و کی بورد اقدام به پاسخگویی به پرسش‌ها می‌کند.[۱] اصطلاحاً به این روش پرسشنامه آنلاین (به انگلیسی: Online questionnaire)، یا پرسشنامه مبتنی بر وب (به انگلیسی: Web-Based questionnaire) و یا پیمایش آنلاین (به انگلیسی: Online Survey)گفته می‌شود. پرسشنامه آنلاین متفاوت از پرسشنامه‌ای است که صرفاً از طریق ایمیل ارسال می‌شوند. در این حالت پژوهشگر پرسشنامه را درقالب فایل مایکروسافت آفیس ورد به ایمیل افراد شرکت کننده ارسال و از آنها تقاضا می‌کند که پرسشنامه را تکمیل و با ایمیل به پژوهشگر عودت دهند[۲] در حالی که در حالت پرسشنامه آنلاین پرسشنامه بر وب سایت منتشر می‌شود و لینک آن به پاسخگویان ارسال می‌شود و پاسخ‌دهندگان در بستر همان سایت به پرسش‌ها پاسخ می‌دهند و داده‌ها مستقیماً وارد بانک اطلاعاتی می‌شود.[۳]

طراحی پرسشنامه آنلاین[ویرایش]

معمولاً در طراحی پرسشنامه آنلاین موارد زیر در نظر گرفته می‌شود:

- پرسشنامه با معرفی مختصری آغاز شود؛

- پرسشهای پرسشنامه باید به شکلی مناسب که درک آن را راحت تر می‌کند طراحی شوند؛

- حتی المقدور از پیچیدگی پرهیز شود؛

- در پایان پرسشنامه تشکر مختصری از پاسخ دهندگان به عمل آید[۴]‎.

در هنگام طراحی پرسشنامه آنلاین بایستی انواع سوالات قابل طراحی مدنظر قرار گیرد تا با توجه به نوع سوال بهترین آنها انتخاب شود. متداول‌ترین پرسش‌ها در پرسشنامه آنلاین عبارتند از:

- دکمه‌های رادیویی (انتخاب یک گزینه از میان چند گزینه): در این پرسشها فقط یک گزینه می‌تواند انتخاب شود و نباید یکی از گزینه‌ها از قبل انتخاب شده باشند. RadioButton.jpg

- چک باکس‌ها(انتخاب چند گزینه از میان چند گزینه): پاسخ دهنده قادر است بیش از یک پاسخ را انتخاب کند بنابراین در دستورالعمل پاسخگویی باید به این نکته اشاره شود. CheckBox5.jpg

- لیست بازشو: برای پاسخ دادن به این سؤال پاسخ دهنده باید بر روی فلش مقابل آن کلیک کند تا از بین گزینه‌هایی که نمایش داده می‌شود یکی را انتخاب کند. این نوع سؤالات برای مواردی که پاسخها لیست بلند بالایی را شامل می‌شوند مناسب است (مانند نام کشورها).

DropDown5.jpg

- پرسشهای باز: در این نوع سؤالات پاسخ دهنده قادر است جواب خود را تایپ کند.[۵]

ویژگی‌های پرسشنامه‌های آنلاین[ویرایش]

از جمله مزایای پرسشنامه آنلاین می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

- انعطاف پذیری: انواع پرسشهای قابل ارائه در پرسشنامه آنلاین انعطاف بیشتری نسبت به نمونه‌های چاپی دارد. (شامل چک باکس‌ها، دکمه‌های رادیویی، منوهای بازشونده و...)

- سرعت: سرعت ارسال پرسشنامه و نیز سرعت دریافت پاسخها در پرسشنامه‌های آنلاین بیشتر از نمونه‌های چاپی است

- مقرون به صرفه بودن: پرسشنامه آنلاین ارزان‌تر از پرسشنامه چاپی است (هزینه کاغذ و چاپ و تکثیر و پست وجود ندارد)

- صرفه جویی در زمان: مدت زمان لازم برای تحلیل اطلاعات کمتر است. چرا که پاسخها در دیتابیس طراح پرسشنامه قرار می‌گیرند و نیازی به ورود اطلاعات به صورت دستی نیست

- سهولت تصحیح: تصحیح خطاها در پرسشنامه آنلاین راحت‌تر است. چرا که طراح پرسشنامه پس از تصحیح خطا نیاز به چاپ مجدد پرسشنامه ندارد [۶]

- دقت: یکی از مهمترین خطاهایی که در هر تحقیق اتفاق می‌افتد خطاهای انسانی هستند و بخشی از این خطاها هنگام ورود داده‌های پرسشنامه کاغذی به نرم‌افزار روی می‌دهد که در پرسشنامه آنلاین این خطا عملا منتفی است

- دامنه جغرافیایی نامحدود و توزیع آسان پرسشنامه

- جذابیت در پاسخگویی: تجربه نشان داده است پاسخگویی به پرسشنامه‌های اینترنتی جذاب‌تر از پرسشنامه‌های کاغذی است

- خصوصی شدن و اطمینان: پر شدن پرسشنامه‌ها به صورت آنلاین می‌تواند مجهول ماندن مشخصات پاسخ دهنده را تضمین ‌کند

- داده‌پردازی بهینه: داده‌هایی که توسط پرسشنامه آنلاین گردآوری می‌شوند به راحتی قابل استفاده در انواع نرم‌افزارهای آماری از جمله Excel، SPSS و لیزرل است [۷]

پرسشنامه آنلاین نیز مانند هر ایزار دیگر معایب خود را دارد. برخی از معایب پرسشنامه آنلاین به شرح زیر است.

- همگان به اینترنت دسترسی ندارند و این امر پاسخها را محدود می‌کند؛

- بسیاری از اشخاص حاضر به پر کردن پرسشنامه به صورت آنلاین نیستند؛

- مطالعات نشان داده است افرادی که به پرسشنامه آنلاین پاسخ می‌دهند عموما جوانان هستند. [۸]

منابع[ویرایش]