شماره استاندارد بین‌المللی پیایندها

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از International Standard Serial Number)
پرش به: ناوبری، جستجو

شماره استاندارد بین‌المللی پیایندها (شاپا) یا ISSN (مخفف عبارت انگلیسی International Standard Serial Number) شمارهٔ هشت رقمی منحصربه‌فردی است که برای مشخص کردن یک نشریه دوره‌ای چاپی یا الکترونیکی به کار می‌رود. این استاندارد توسط سازمان بین‌المللی استانداردسازی تحت نام ایزو ۳۲۹۷ در سال ۱۹۷۵ تبیین شده است.

رمز گذاری[ویرایش]

فرمت شماره سریال استاندارد بین‌المللی یک شماره هشت رقمی (حرفی) است که توسط اتصالها و فواصل به دو قسمت چهار رقمی تقسیم می‌گردد. عدد آخر که می‌تواند از ۰ تا ۹ یا X باشد «شماره کنترل» نامیده می‌شود. گزارش خوانش (توسط دستگاه‌های بارکد خوان) این شماره برای مثال ممکن است چیزی مانند ۵۹۵۵–۰۳۷۸ باشد که از طریق الگوریتم زیر به تطبیق و کنترل آن مبادرت می‌شود:

  • محاسبه حاصل جمع هفت رقم ابتدایی شماره ISSN به ترتیب در حاصل ضرب در شماره‌های ۸، ۷ ، ۶، ۵ ، ۴، ۳ و ۲:

0*8 + 3*7 + 7*6 + 8*5 + 5*4 + 9*3 + 5*2 = 0 + 21 + 42 + 40 + 20 + 27 + 10 = 160

  • سپس ضریب عدد ۱۶۰ را به پیمانه ۱۱ محاسبه می‌کنیم:

پیمانه (160 بر 11) = 16

  • شما می‌بایست متناوباً این تقسیم را بر پایه ۱۱ انجام بدهید:

160 / 11 = 14.6

  • سپس قدرمطلق باقی‌مانده (که در بالا شش است) ارزش شماره کنترل ما را وقتی که از میزان ۱۱ تفریق می‌شود، را مشخص می‌کند:

11 - 6 = 5

شماره کنترل ما پنج می‌شود. همچنین X نشاندهنده شماره ده در شماره کنترل می‌باشد.

همچنین طبق الگوی بالا یک سیستم چک کننده معتبر بودن ای اس اس وجود دارد است که از طریق آن می‌توان معتبر بودن یا جعلی بودن ای اس اس ان را تشخیص داد.[۱]

وظیفه کد[ویرایش]

کدهای ISSN از جانب شبکه‌های مراکزی بین‌المللی که غالب آنها در کتابخانه‌های ملی کشورهای مختلف قرار دارند و همچنین مقر اصلی این سازمان در پاریس تعیین می‌شوند. سازمان استاندارد بین‌المللی ISSN یک سازمان نیمه دولتی است که در سال ۱۹۷۴ با امضای یک موافق نامه بین یونسکو و دولت فرانسه تأسیس شده است. این سازمان وظیفه حفظ و نگهداری و همچنین گسترش کدهای نوع ISSN را بر عهده دارد. این کدها که برپایه سیستم ISDN ثبت می‌شوند و توانایی دارند تا میلیون‌ها رمز را برای انتشارات مختلف، تولید کنند. به طور میانگین هر ساله حدود ۵۰٬۰۰۰ کد جدید به فهرست‌های این سازمان افزوده می‌شود.

مقایسه بین ISBN و ISSN[ویرایش]

این دو نوع سیستم رمز گذاری در مفهوم یکی هستند ولی کدهای شابک (ISBN) تنها برای یک نوع خاص از کتاب تخصیص می‌شوند در حالی که ISSN بیشتر برای نشریه‌هایی که دوره‌ای و خاص هستند تخصیص می‌یابد. برخلاف شابک، ISSN یک «نام مستعار» است که برای نشریه عنوان، محتویات و موضوعیت مطالب یا ناشر و محل انتشارهای دوره‌ای گسترش داده می‌شود.

انتشارات الکترونیکی و شاپا[ویرایش]

امروزه، هدف شاپا شناسایی و آسان‌سازی دسترسی به روایت‌های گوناگون منابعی است که به‌طور مستمر انتشار می‌یابند، مانند پیایندهای معمولی یا پیایندهایی که از چند موضوع ناهمگن ترکیب یافته‌اند و انتشار مستمر دارند و غالبآ به‌صورت پیوسته بر روی اینترنت موجود هستند. این نشریات همان صفات پیایندهای چاپی را دارند، یعنی به‌طور مستمر و مسلسل منتشر می‌شوند و قاعدتآ به‌طور نامحدود ادامه می‌یابند. ISSN هر مجله مختص آن مجله است. برخی مجلات دارای دو ISSN هستند که یک ISSN مربوط به نسخه الکترونیکی آن و ISSN دیگر مربوط به نسخه هارد کپی آن است که البته نسخه هارد کپی معتبر تر است و در منابع علمی اگر بنا باشد که یک ISSN ذکر شود، ISSN هارد کپی ذکر میشود. لازم به ذکر است که ISSN شامل هشت حرف است که بین آن ها یک “-” هم قرار میگیرد مثلا ISSN الکترونیکی مجله Insct Science عدد ۷۹۱۷-۱۷۴۴ می باشد که با این عدد شناخته می شود. البته در برخی موارد عدد آخر که Check digit نامیده می شود می تواند عدد نباشد و به جای آن حرف x قرار بگیرد.

در ثبت رکوردهای آی.اس.اس.ان. نشانی منابع الکترونیکی نیز ضبط می‌شود تا امکان دسترسی به روایت‌های هر نشریه، اعم از زبان‌های گوناگون و اشکال الکترونیک مختلف همان عنوان میسر شود.[۲]

منابع[ویرایش]

  1. journal-index.org
  2. دائرةالمعارف کتابداری

International Standard Serial Number. (2008, August 17). In Wikipedia, The Free Encyclopedia. Retrieved 08:45, September 9, 2008, from http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=International_Standard_Serial_Number&oldid=232558949