۱۳ (عدد)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
→ ۱۲ ۱۳ ۱۴ ←
اصلیسیزده
ترتیبیسیزدهمین
تجزیهاول
یونانی
ΙΓ´
رومی
XIII
پایه ۲۱۱۰۱۲
پایه ۳۱۱۱۳
پایه ۴۳۱۴
پایه ۵۲۳۵
پایه ۶۲۱۶
پایه ۸۱۵۸
پایه ۱۲۱۱۱۲
پایه ۱۶D۱۶
پایه ۲۰D۲۰
پایه ۳۶D۳۶

۱۳ (سیزده) عددی طبیعی است که بعد از ۱۲ و قبل از ۱۴ قرار دارد.

در زبان‌شناسی[ویرایش]

این واژه در زبان پارسی از ترکیب "سه+ از + ده " تشکیل شده که طی تغییرات زبانی، تبدیل به "سیزده" شده‌است.

در ریاضیات[ویرایش]

سیزده، ششمین عدد اول و سومین عدد خوش‌اقبال اول[۱] است.

عدد ۱۳کوچکترین عدد emirp است. (emirp عدد اولی است که اگر ارقام آن را معکوس کنیم باز هم عددی اول خواهد بود مثلاً اعداد ۱۳، ۱۷٬۳۱، ۳۷،.....)[۲]

در علوم[ویرایش]

تاریخ[ویرایش]

هخامنشیان[ویرایش]

در زمان ایرانیان باستان، عمر جهان هستی را ۱۲ هزار سال می‌دانستند، از همین رو عدد ۱۳ به عنوان نمادی نو و شروع دورانی جدید مطرح بوده‌است. دلیل اینکه در نوروز ۱۲ روز را جشن می‌گرفتند، و حسن ختامش که روز سیزدهم با عنوان سیزده‌بدر در طبیعت می‌گذراندند همین بوده‌است.

در اساطیر افسانه‌ای، آرش کمانگیر در روز سیزدهم گسترش سرزمین ایزدان و رهایی از تورانیان به وسیله تیر آرش صورت می‌گیرد، روز سیزدهم را تیرگان می‌نامند.

یهودیت[ویرایش]

در یهودیت برای پسری که به سن ۱۳ می‌رسد جشن Bar Mitzvah (بار میتزوا) یا پسر تحت فرمان می‌گیرند که نشان‌دهندهٔ آن است که او به سن بلوغ رسیده و یک عضو کامل در دین یهود به‌شمار می‌آید.[۴]

مسیحیت[ویرایش]

در زمان مسیح شخصی به نام یهودا اسخریوطی که یکی از دوازده حواریون مسیح بوده، نقشه شومی را برای تسلیم نمودن مسیح در برابر مخالفانش کشیده بود. مسیحیان به این باور رسیدن که با سیزده نفره شدن جمعشان مسیح گرفتار و تصلیب شد. از همین رو آنان عدد ۱۳ را نحس می‌دانستند.

اسلام[ویرایش]

عددیست مثل سایر اعداد اما خرافه گرایان آن را نحس میپندارند که این اندیشه در اسلام باطل است

ایالات متحده[ویرایش]

سیزده در ایالات متحده عدد به علت سرآغاز از مستعمرات سیزده‌گانه، مورد ستایش بوده‌است. پرچم ایالات متحده دارای سیزده نوار متشکل از قرمز و سفید است. در نشان بزرگ ایالات متحده، جلوی نشان سیزده ستاره رسم شده که پایین آن عقاب سرسفیدی دیده می‌شود که در چنگال‌های سمت چپ خود ۱۳ کمان و در چنگال‌های سمت راست خود یک شاخه زیتون با سیزده دانه و سیزده برگ را نگاه داشته‌است. همچنین عقاب سرسفید با منقار خود نواری را بانوشته لاتین، یک از بسیار (به لاتین: E pluribus unum) که با سیزده حرف نوشته شده نگه داشته است. روبه‌روی عقاب پرچم کوچکی از ایالات متحده است که با سیزده نوار تشکیل شده است. همچنین در نماد پشتی نشان بزرگ ایالات متحده، یک هرم است که ۱۳ ردیف (طبقه) دارد و در راس آن چشم نظاره‌گر قرار دارد.

همچنین ایالات مؤتلفه آمریکا دارای سیزده ستاره در پرچم خود است.

معاصر[ویرایش]

خرافات دربارهٔ نحسی ۱۳ تا جایی بالا گرفته‌است که در بعضی از هواپیماها، صندلی شماره سیزده وجود ندارد و بعد از صندلی ۱۲ در هواپیما، صندلی ۱۴قرار رفته‌است. حتی در بسیاری از کشورهای جهان طبقه ۱۳ وجود ندارد و در آسانسور این کشورها بعد از عدد ۱۲ ما شاهد عدد ۱۴ بوده‌ایم.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. OEIS Foundation (۲۰۱۸-۱۰-۳۱). «A000959 Lucky numbers. (Formerly M2616 N1035)».
  2. Wells, D. The Penguin Dictionary of Curious and Interesting Numbers, London: Penguin Group. (1987): 67–71
  3. «آلومینیوم». دانشنامه رشد.
  4. «معرفی نمادهای قوم یهود». جوان آنلاین. ۱۳۸۹.