یزد

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
فارسی English
یزد
یــَـز
Yazd In 1 frame.jpg
کشور Flag of Iran.svg ایران
استان یزد
شهرستان یزد
بخش مرکزی
سال شهرشدن ۱۳۱۰ خورشیدی
مردم
جمعیت ۴۸۲،۶۳۲ نفر در سال ۱۳۹۰ [۱]
مذهب شیعه و اقلیت زرتشتی و یهودی
جغرافیای طبیعی
ارتفاع از سطح دریا ۱۲۳۰ متر
آب‌وهوا
میانگین دمای سالانه ۱۹
میانگین بارش سالانه ۶۲ میلی‌متر
اطلاعات شهری
شهردار محمدرضا عظیمی زاده
ره‌آورد انواع شیرینی‌ها، بافتنی‌ها،
سفال، حلوا ارده
پیش‌شماره تلفنی ۰۳۵۱
وبگاه شهرداری یزد
تابلوی خوش‌آمد به شهر
به شهر قنات، قنوت و قناعت خوش آمدید.

یزد دربارهٔ این پرونده تلفظ مرکز استان و شهرستان یزد در مرکز ایران است. این شهر بین رشته‌های شیرکوه و خرانق و در دشتی گسترده به نام دشت یزد ـ اردکان قرار گرفته‌است. آبادانی یزد از سدهٔ «پنجم هجری» به بعد بوده و اتابکان فارس از مهم‌ترین عوامل پیش‌رفت این شهر در سده‌های گذشته به‌شمار می‌روند.[۲]یزد در منطقه جنوب شرق ایران واقع شده‌است.

این شهر به «شهر بادگیرها» و «شهر دوچرخه‌ها» معروف است.[۳]

پیشینه نام یزد[ویرایش]

واژهٔ یزد در لغت به معنای مقدس و پاک بوده و وجه‌تسمیهٔ این شهر، سرزمین مقدس و شهر خدا است.[۲]

واژه‌هایی که در تاریخها، سفرنامه‌ها، سیاحت‌نامه‌ها و دیگر مدارک تاریخی مربوط به پیش از اسلام، ماد و پارت و نیز پیش از ورود آریایی‌ها تا دوران کنونی به یزد داده شده‌است عبارتند از:الگو:ودرک

الف: ایز - ایزاطیخه – ایزدیس – ایساتیس – ایستخای

ک: کت – کتروا - کته – کث – کثه – که – کهثه

گ: گث – گبست

د: دارالسیاده – داراشیعه – دارالعباده – دارالمومنین - دارلعلم

ش: شهر ایزد

ی: یزجی – یزد – یزدان شهر - یزدان گرد – یست – یسدی – یسن – یکس

واژه «یزش» به معنای ستایش و نیایش در زبان پارسی میانه‌است.

ابن بلخی در کتاب فارسنامه که در قرن ششم هجری تالیف شده نام اصلی یزد را «کثه» نامیده و احمد بن حسین بن علی کاتب نیز در قرن نهم در کتاب تاریخ یزد نام «کثه» را تایید نموده که معنی شهر کوچک است زیرا در پارسی باستان این واژه به معنای کوچک است زیرا کثه در مقایسه با ایساتیس که شهر بزرگی بود در حومه یزد قرار داشته و کوچک بوده‌است. اصطخری درباره یزد می‌گوید:«کثه مرکز یزد، شهری است درحاشیه کویر دارای هوای خوب ودرعین حال واجد آسایش وتنعم شهرهای بزرگ است». درزمان ساسانیان به فرمان یزدگرد اول در این محل شهری بناشد که آن را «یزدان گرد» نام نهادند و یزد گرد شهر را به دختر خود هدیه داد. واژه یزد نامی است باستانی که ریشه در «یشت» یا «یزت» و «یسن» داردبا مفاهیمی چون ستایش، نیایش، پرستش، ایزد و... که یکی از فصول پنجگانه اوستا هم با یکی از این نامها یعنی یشت خوانده شده‌است.

بعداز آمدن اسلام وگرایش مردم یزد به دین اسلام عنوان «دارالعباده» به این شهر داده شد. این نام توسط ملکشاه سلجوقی انتخاب شد زیرا علاء الدوله کالنجار تقاضای حکومت یزد را از وی کرده بود تا درآن جا به عبادت بپردازد.[۴]

احمد کاتب مورخ یزدی قرن نهم هجری قمری نوشته‌است که:[نیازمند منبع] «در سال ۵۰۴ هجری قمری ملکشاه سلجوقی حکومت یزد را به علاء الدوله کالنجار واگذار کرد و آن را دارالعباده نامید.»

اسامی منتسب به این شهر یعنی کثه (شهر دارای کتس=قنات)، فرافر (دژ بالایی)، هرفت (دژ نگهبانی)، ایساتیس (شهر دارای چشمه پوشیده نیرومند یا قنات نیرومند)، ایستیخای خبر بطلمیوس در صحرای کرمان ("ایس- تی-خا" به همان معنی ایساتیس) و یزد (شهر دارای چشمه پوشیده=قنات) نشانگر اهمیت دیرین و بزرگی این شهر کویری باستانی می‌باشند. وجه اشتقاق خود نامهای فارسی قنات یعنی کاریز (کا- ریز) و کتس (کت- اوس) هم چشمه ریزان و خانه چشمهاست. آثار این قنات نیرومند تاریخی دورتر از خود شهر یزد در بین کوههای شیرکوه و مهریز باقی‌مانده‌است.

تاریخ و قدمت [۵][ویرایش]

یزد اولین شهر خشتی و دومین شهر تاریخی جهان بعد از شهر ونیز ایتالیاست. استان یزد از سرزمینهای کهن و تاریخی ایران زمین است.
ابن حوقل در کتاب «ایران فی صورة الارض» درباره یزد می‌نویسد: «از مهمترین شهرهای ولایت اصطخر از سوی خراسان «کثه» است و آن حومه یزد و ابرقویه می‌باشد... اما کثه که حومه یزد است شهری است در کنار بیابان و هوای آن خشک سالم است و مانند شهرهای کوهستانی فراخ نعمت است و روستایی دارد که محصولش ارزان است. بیشتر بناهای آن دراز شکل است و از گل ساخته شده. در آنجا شهری است استوار که قلعه‌ای با دو دروازه آهنین دارد: یکی به نام ایزد(باب ایزد) و دیگری در مسجد(باب‌المسجد) که نزدیک مسجد جامع است. این جامع در ربض قرار دارد و آبهای آن از قنات تامین می‌شود...»[۶]
در بعضی از منابع بنای اولیه برخی از شهرهای این استان چون (میبد) را به سلیمان پیغمبر، (یزد) را به ضحاک و اسکندر مقدونی و (ابر کوه) را به ابراهیم پیغمبر نسبت داده‌اند. این بیانگر قدمت و دیرینگی پیشینیه تاریخی و فرهنگی سرزمین و مردم این دیار است. مجموعه آثار باستانی پراکنده موجود در این استان نیز به سهم خود گویای این پیشینه تاریخی است. آثاری چون دست افزارهای سنگی بدست آمده از دره‌های شیر کوه، نگاره‌های روی تخت سنگ کوه ارنان، تکه سفالهای منقوش نارین قلعه میبد – متعلق به دوره ایلامی، غارهای استان و آثار معماری و شهر سازی باستانی و... نشان می‌دهد مدنیت یزد، در چهار کانون باستانی (مهریز و فهرج)، (یزد)، (رستاق و میبد) و (اردکان) متمرکز بود. پژوهشگران این منطقه را که در مسیر شاهراه‌های باستانی (ری – کرمان) و (پارس – خراسان) قرار داشت، جزء سرزمینهای دوردست مادها شمرده‌اند

نام ایزاطیخه در کنار صحرای کرمان
نقشه سال ۱۲۳۹ خورشیدی یزد
عکس هوایی سال ۱۳۳۵ خورشیدی یزد

احمد بن حسین بن علی کاتب یزدی، می‌نویسد : «هنگامی که عده‌ای از بزرگان ایران در ری علیه اسکندر مقدونی به مخالفت پرداختند، اسکندر آنان را دستگیر کرد و خواست که همراه خود به استخر فارس ببرد، چون به ناحیه‌ی یزد رسید، زندانیان را درچاهی محبوس کرد و آن محل را کِثَه (به یونانی یعنی زندان) نامید. پس از اینکه اسکندر یزد را ترک گفت، نگهبانان به کمک زندانیان به آبادانی و عمران یزد همت گماشتند»

برخی از جغرافی نگاران، تاریخ ساخت یزد را به یزدگرد اول، ساسانی نسبت می‌دهند که وجه تسمیه­ی یزد در ارتباط با نام وی و واژه­ی «یزش» به معنی ستایش و نیایش در زبان فارسی میانه است. بهرام گور نیز در هنگام حرکت خود به سوی خراسان چون به ولایت کثه (یزد) رسید، بیماری وی اندکی بهبود یافت و این سرزمین مبارک داشت و دستور داد در آنجا شهری بسازند و چون به نام یزدان می‌ساخت آن را «یزدان گرد» نام نهاد.

چون بهرام گور درگذشت یزدگرد به پادشاهی رسید. وی دو پسر داشت به نام شاه فیروز و شاه بلاس. بعد از مدتی یزدگرد، یزد را به دو فرزندش بخشید و آن دو شهر را بین خود تقسیم کردند. شاه فیروز دو ده در ولایت یزد ساخت، یکی «فیروز آباد مجو مرد» و دیگری «فیروز آباد میبد».

زمانی که انوشیروان به حکومت رسید، یزد را به دختر خود «مهرنگار» بخشید و وی را از مداین به یزد فرستاد و در آنجا ساختمان‌های زیادی ساخت.

در هشت فرسنگی یزد دهی ساخت و آن را «مهرگرد» نام گذاشت و اکنون آن قریه را «مهریجرد» می‌گویند. هم‌چنین در کنار میبد دهی ساخت و آن را «مهرجرد» نام نهاد و برادر وی «شاه هرمز» در جنب مهریجرد دهی ساخت و آن را «هرمیز» نام گذاشت که اکنون به «خورمیز» شهرت دارد.

پس از انوشیروان خسروپرویز به پادشاهی رسید. وی ولایت یزد را به دو دختر خود به نام‌های ایران دخت و توران دخت بخشید و دستور داد دهی بسازند و آن را «توران پشت» نام نهاد.

توران دخت هشت ماه پادشاهی کرد و بعد درگذشت. بعد از وی ایران دخت به سلطنت رسید. وی نماینده‌ای به نام «ابرند» به یزد فرستاد و به وی دستور داد که بر عمارت و آبادی یزد بیفزاید. ابرند نیز در دو فرسنگی شهر یزد ده جدیدی احداث کرد و آن را «ابرند آباد» نام نهاد.

اتابکان یزد[ویرایش]

اتابکان یزد نزدیک به ۱۴۰ سال بر این خطه حکومت کردند. با کشته شدن فرامرز بن علی در جنگ با خان فتای، سلطان سنجر، حکومت یزد را به دختران فرمانده خود که پسری نداشت واگذاشت و رکن الدین سام از سرداران سپاه فرامرز را برای اداره یزد به اتابکی آنان گماشت.

رکن الدین سام نخستین ایمر این خاندان به علت پیری و ناتوانی در اداره حکومت در سال ۵۸۴ ه .ق جای خود را به برادر کوچکش عز الدین لنگر سپرد. با مرگ عزالدین در سال ۶۴۰ ه .ق ورد انزور به حکومت رسید و در سال ۶۵۲ ه .ق حکومت به ابو منصور اسفهسالار مشهور به قطب الدین رسید. مادر او مریم ترکان بناهای زیادی را در یزد ساخت و در دوره قطب الدین مغولان به ایران حمله کردند. اتابک چیرگی مغولان را پذیرفت و یزد را از سپاه مغول مصون داشت. با مرگ قطب الدین در سال ۶۲۶ ه .ق پسرش محمد بر تخت نشست و او نیز تا سال ۶۳۹ ه .ق حکومت کرد. پس از او به ترتیب سفلر شاه (متوفی ۶۴۹ ه .ق)، طفی شاه (متوفی ۶۷۰)، علاء الدوله (متوفی ۶۷۳) یوسف شاه (متوفی ۶۹۰) حکومت کردند. در دوره یوسف شاه در اثر بی احترامی او به فرستاده غازان خان، سپاه غازان وی به یزد حمله کرد و او مجبور به فرار به سیستان شد اما مردم یزد به همراه علما به نزد امیر محمد ابداجی فرمانده سپاه غازان رفتند و او را از ورود به داخل یزد بازداشتند. سرانجام سلسله اتابکان یزد در سال ۷۱۸ به دست امیر مبارز الدین برچیده شد و آخرین امیر سلسله اتابکان حاجی شاه فرزند یوسف شاه سرنگون گردید.

دوره مغول[ویرایش]

در زمان حکومت سلطان قطب الدین، چنگیزخان مغول به ایران حمله کرد. وی سلطه مغولان را پذیرفت و جانشینانش به عنوان دست نشاندگان مغولان در یزد ابقا شدند و با کفایت و زیرکی یزد را از خشم مغولان مصون داشتند. در سایه امنیت و آرامش نسبی یزد، در این دوره بازرگانی و مبادله کالاهای مختلف رونق یافت. عوامل متعددی در بسط و توسعه بازرگانی دخیل بود از جمله این که ایالات جنوبی ایران تحت حاکمیت مغولان قرار گرفته بود، لذا کالاهای یزدی تا آن سوی آب‌های جنوبی ایران به خصوص هندوستان راه یافت و تنها مشکل، حفظ و حراست راه‌های منتهی به بازار فروش بود. راهداری و نگهداری راه‌های کشور از زمان مغولان مورد توجه قرار گرفت و حفاظت راه‌ها را اغلب به امرا و بزرگان واگذار می‌کردند. در اوایل قرن هشتم هر دو جنبه، یعنی گسترش شبکه راه‌های منتهی به یزد و هم امنیت آن حاصل شد و این دو از مواردی بود که نقش به سزایی در توسعه بازرگانی یزد و در نهایت شکوفایی اقتصادی و فرهنگی و اجتماعی این ایالت داشت.

حاکمان آل مظفر[ویرایش]

اهمیت راهداری، امنیت و گسترش راه‌ها در گذشته به اندازه‌ای بود که خاندان مظفر از راهداری یزد و میبد به پادشاهی رسیدند. امیر مظفر، بزرگ این خاندان، از نوادگان غیاث الدین خراسانی بود، که در دربار ایلخان مغول وارد خدمت شد و به حکومت میبد رسید. پس از مرگ او، پسرش امیر مبارز الدین محمد در اوایل حکومت ابو سعید بهادر خان (۷۱۶ـ۷۳۶ ه .ق) ایلخان مغول به حکومت میبد و راهداری یزد انتخاب شد. در سال ۷۱۸ ه .ق، حاجی شاه بن یوسف، اتابک یزد را در نبردی شکست داد و به حکومت اتابکان یزد پایان داد و از سوی ابو سعید بهادر خان، به حکومت یزد نیز رسید.

مبارز الدین محمد، پس از درگذشت ابو سعید بهادر خان، دم از استقلال زد و بر کرمان، شیراز و قلمرو حکومت ملوک شبانکاره در جنوب ایران چیره شد و در سال ۷۲۳ ه .ق حکومت آل مظفر را تشکیل داد. حکومت آل مظفر نقطه عطفی در تاریخ یزد به حساب می‌آید، چرا که برای نخستین بار این خطه در طی حیات دیرینه‌اش سلسله‌ای را در درون خود پرورانید که بیش از نیم قرن مقدرات صفحات جنوبی ایران را در دست داشت. آل مظفر، میبد را پایگاه اصلی خود قرار دادند و از اینجا به نواحی دیگر (کرمان، فارس، اصفهان و تبریز) چنگ انداختند، لذا یزد از نظر سیاسی و اقتصادی به چنان اعتبار و اهمیتی دست یافت که در هیچ عصری از تاریخ خود بدان منزلت نرسیده بود. اوج شکوفایی و عظمت فرهنگی یزد نیز مربوط به همین زمان است. در هیچ جای ایران به اندازه یزد دارالتعلیم به وجود نیامد، به گونه‌ای که یزد به «دارالعلم» ملقب شد. در مدارس، مساجد، دارالسیاده‌ها و خانقاه‌ها علوم مختلف رایج زمان تدریس می‌شد. ویژگی دیگر دوران آل مظفر رونق تصوف در یزد است.

دوره تیموریان[ویرایش]

در سال ۷۹۵ ه .ق امیر تیمور در یورش سه ساله خود طومار دولت مظفری را درنوردید و یزد را به یکی از عمال خود سپرد. بعد از مراجعت تیمور به ماوراءالنهر گروهی از همدلی مردم نسبت به آل مظفر سوء استفاده کرده، به رهبری حاجی آبدار، یزد را از تصرف حاکم تیمور بیرون آوردند و سپس سلطان محمد پسر ابو سعید طبسی، یزد را به چنگ آورد و استقلال آنرا اعلام کرد. حاکمان تیموری، اصفهان، نایین و اردستان برای اعاده نظم به یزد لشکر کشیدند، اما شکست خوردند. به ناچار پیر محمد بن عمر شیخ بن تیمور، حاکم فارس، با سپاهی فراوان رهسپار یزد شد و به امر تیمور، حاکم سیستان هم همراهی و مساعدت کرد و از هر سو یزد را در محاصره گرفتند و در نهایت یزد را گشودند. کاشی کاری‌های مسجد جامع و میدان امیر چخماق و مسجد امیر چخماق، مصلای عتیق و ... از آثار این دوران است. مدارس و کتابخانه های متعددی چون مدرسه و کتابخانه قطبیه سرپلوک، مدرسه دارالصفا، مدرسه و کتابخانه یوسف چهره، مدرسه و کتابخانه اصیلیه سرد هوک و کتابخانه باوردیه تاسیس شدند، که نویسندگان و علما و مورخان نامی نظیر شرف الدین علی یزدی در آنها پرورش یافتند.

دوره صفویه[ویرایش]

مقارن ظهور شاه اسماعیل صفوی طایفه های مختلفی در ایران حکومت می‌کردند. در سراسر ایران در حدود چهل حاکم مستقل و نیمه مستقل حکم می‌راندند و یزد در تصرف مراد بیک بایندری بود. شاه اسماعیل مدعیان را منکوب کرد و یزد را به تصرف خویش درآورد. اما افراط در تعصب مذهبی و کشتارهای بی‌مورد خسارت معنوی بزرگی به ایران و به ویژه یزد وارد کرد. نمونه آن کشتن دانشمند بزرگ آن روزگار قاضی میر حسین میبدی است. درگیری یزدی‌ها با عامل حکومت منجر به یورش محمد کره حاکم ابرقو به یزد شد. وی با کمک لرهای خویشاوندش یزد را گرفت و شاه اسماعیل جهت دفع وی به یزد آمد و بعد از مدتی محاصره، وی را دستگیر و در اصفهان سوزاند. نعمت الله باقی پسر امیر میرزا عبدالباقی (صوفی سرشناس) که در جنگ چالدران کشته شد، در زمان شاه طهماسب، دختر شاه اسماعیل را به زنی گرفت و حاکم یزد شد. وی دیوان خانه‌ای به نام «عباسیه» ساخت و مسجد شاه طهماسب در نزدیکی میدان بعثت از یادگارهای اوست.

بعد از وی پسرش میر میران، حاکم یزد شد که غیاث آباد تفت از جمله یادگارهای اوست. مدرسه شفیعیه یادگار میرزا شفیع از حاکمان یزد در این دوران است. در عصر صفوی بازرگانی ایران رواج و اهمیت زیادی یافت، به ویژه ابریشم و منسوجات ایران در بازارهای اروپایی به خوبی معرفی شد و بازرگانان خارجی به ایران روی آوردند. از یک سو بازرگانان اروپایی و از سوی دیگر تجار هندی از طریق راه‌های زمینی بین اصفهان و دهلی در رفت‌وآمد بودند و یزد به علت داشتن ابریشم و منسوجات مرغوب و موقعیتی که در مسیر راه زمینی داشت رونق و اهمیت زیادی یافت.

در زمان یورش افغانها به ایران، یزدی‌ها به رهبری میرزا عنایت سلطان دلاوری‌های فراوانی از خود نشان دادند. محمود افغان در تصرف یزد ناکام ماند و عاقبت یزد را رها کرد و اصفهان را فتح کرد. اشرف افغان جانشین محمود چهار سال با یزدی‌ها و عنایت سلطان جنگید و عاقبت با حیله بر او و دودمانش دست یافت و به استثنای مؤمن خان و محمد تقی خان، خواهر زادگان عنایت سلطان، همه را به قتل رساند. مؤمن خان، از جانب نادرشاه افشار، حاکم کرمان شد و محمد تقی خان و فرزندانش تا اواخر زمان قاجار در نقش حاکم یا مستوفی یزد خدمت کردند. این خاندان خدمات ارزنده‌ای به یزد کردند و آثار و بناهای فراوانی در یزد ساختند. باغ دولت آباد، باغ ناصریه، مدرسه خان، میدان خان، بازار خان، بازار قیصریه و ... از آثار این خاندان است.

دوره زندیه[ویرایش]

از فرماندارانی که در سلطنت زندیه به یزد آمده‌اند از زین العابدین خان و بعد از او عبدالرحیم خان نام برده شده است. عبدالرحیم خان به آبادی و عمران میل زیادی داشت و مزرعه رحیم آباد را که جزء حومه یزد است احداث نمود. همچنین مدرسه عبدالرحیم خان که اکنون با عنوان دبستان همت است از بناهای اوست. او در سال ۱۲۰۱ ه .ق مرحوم شد. در سال ۱۳۰۹ ه .ق لطفعلی خان زند (آخرین جانشین کریم خان زند) پس از واقعه ایرج به لار رفت و چون نتیجه‌ای نگرفت عازم راور کرمان گردید و چون حاکم کرمان قصد دستگیری او را داشت از طریق لوط و چهل پایه و نای بند خود را به طبس رساند.

امیر حسینخان طبسی مقدم لطفعلی خان و اتباعش را گرامی شمرد و بعد از ۵۰ روز پذیرایی سیصد سوار در اختیار او قرار داد. خان زند که در مدت اقامت خود در طبس از تخریب قلعه و حصار شیراز خبر یافت، لذا با همان نفرات کم به عزم تسخیر آن شهر حرکت کرد. در حوالی یزد محمد تقی خان یزدی به مخالفت برخاست و به مقابله آمد. لطفعلی خان با سپاه زند و سواران طبس در ناحیه اردکان بر خان یزدی حمله برد و افرادش را پراکنده و منهزم و گروهی را اسیر نمود و راه ابرقو را در پیش گرفت.

دوره قاجاریه[ویرایش]

با به حکومت رسیدن آقا محمد خان قاجار، محمد تقی خان که از سال ۱۱۶۱ (دوره افشاریه) حاکم یزد بود در مقام خود باقی‌ماند. با مرگ وی در سال ۱۲۱۳ ه .ق چند تن از فرزندانش از سوی فتحعلی شاه به حکومت رسیدند. فرزندان وی در دوره حکومت خود به عمران و آبادی یزد پرداختند. در سال ۱۲۳۶ ه .ق فتحعلی شاه فرزند ۳۲ ساله خود محمد ولی میرزا را به حکومت یزد گماشت. وی در دوران حکومت به تعمیر و گسترش برخی از بناها پرداخت. در سال ۱۲۴۳ ه .ق ظل السلطان به حکومت یزد انتخاب گردید اما پس از مرگ فتحعلی شاه قبل از آنکه ولیعهد رسمی محمد شاه از تبریز به پایتخت برسد از یزد به سوی تهران شتافت و به یاری برادران بر تخت سلطنت جلوس کرد و خود را عادلشاه نامید. اما پس از ۹۰ روز مغلوب شد و به روسیه گریخت.

مردم[ویرایش]

زبان[ویرایش]

مردم یزد به زبان فارسی رایج با گویش یزدی سخن می‌گویند و بسیاری از واژه‌ها و ترکیبات زیبای فارسی را در گویش خود حفظ کرده‌اند. در استان یزد برخی ویژگی‌های گویشی میان شهرستانهای مختلف محسوس است. معتقدان به آیین زرتشتی در میان خود به زبان بهدینی (گَورونی یا دری زرتشتی) سخن می‌گویند[۷][۸] و به ویژه مراسم مذهبی خود را با این زبان انجام می‌دهند. گویش یزدی بخشی از فارسی دری (فارسی خالص و اولیهٔ ایرانیان) است.

دین[ویرایش]

بیشتر مردم یزد مسلمان و شیعه دوازده امامی هستند. همچنین گروه بزرگی از زرتشتیان ایران در یزد ساکن هستند. اقلیت کوچکی از یهودیان نیز ساکن این شهر می‌باشند.

جمعیت[ویرایش]

بر اساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۰ جمعیت شهرستان یزد در مجموع ۵۸۲٬۶۸۲ نفر است که این تعداد در ۱۶۸٬۵۲۸ خانوار زندگی می‌کنند که از این جمعیت ۲۹۷٬۵۴۶ مرد و ۲۸۵٬۱۳۶ نفر زن هستند.[۹] در این شهرستان ۴۸۴٬۱۶۷ نفر جمعیت شهری و ۴۲٬۰۰۹ نفر جمعیت روستایی اعلام شده‌است.

هرم جمعیتی یزد در سال ۱۳۹۰[۹]
مردان سن زنان
۳۱٬۵۳۱  بیش‌تر از ۶۵  ۳۴٬۰۶۳
۱۱٬۷۴۸  ۶۰-۶۴  ۱۲٬۲۶۸
۱۹٬۰۲۳  ۵۵-۵۹  ۱۷٬۲۳۵
۲۵٬۵۹۰  ۵۰-۵۴  ۲۲٬۸۶۰
۲۸٬۸۲۶  ۴۵-۴۹  ۲۶٬۲۱۰
۳۴٬۳۲۸  ۴۰-۴۴  ۳۱٬۴۶۶
۳۹٬۷۲۵  ۳۵-۳۹  ۳۴٬۹۴۹
۵۱٬۳۸۲  ۳۰-۳۴  ۴۶٬۹۷۹
۶۶٬۱۹۰  ۲۵-۲۹  ۶۲٬۰۸۷
۵۲٬۴۶۷  ۲۰-۲۴  ۵۳٬۱۲۶
۴۶٬۱۷۱  ۱۵-۱۹  ۴۲٬۰۷۱
۴۱٬۰۶۵  ۱۰-۱۴  ۳۸٬۸۶۸
۴۴٬۲۳۵  ۵-۹  ۴۲٬۵۵۵
۵۱٬۰۲۶  ۰-۴  ۴۹٬۳۲۴

جغرافیا[۱۰][ویرایش]

قرار گرفتن در بخش مرکزی فلات ایران در برگیرنده نا مناسب ترین عوامل طبیعی چیره بر فلات مرکزی ایران نیز است. بارش اندک همراه با تبخیر شدید، دور بودن از دریا، نزدیکی با کویر خشک و پهناور نمک، رطوبت نسبی کم همراه با گرمای بسیار، از عواملی هستند، که یزد را به گونه یکی از خشک ترین مناطق ایران در آورده است. گذشته از آن، در این منطقه نوسان شدید درجه حرارت نیز وجود دارد.

شهرستان یزد در دره‌ای خشک و پهناور بین کوه‌های شیرکوه و خرانق، در ۱۵ درجه و ۵۳ دقیقه تا ۴۰ درجه و ۵۴ دقیقه درازای خاوری و ۴۶ درجه و ۳۱ دقیقه تا ۱۵ درجه و ۳۲ دقیقه پهنای شمالی واقع شده است. این شهرستان از سوی شمال به شهرستان‌های میبد و اردکان از خاور به شهرستان‌های اردکان و بافق، از باختر به استان اصفهان و از جنوب به شهرستان تفت، ابرکوه و مهریز محدود می‌شود. میانگین بلندی شهرستان یزد از سطح دریا ۱۲۰۰ متراست.

مناطق گردشگری[ویرایش]

بناها و مکان‌های تاریخی[ویرایش]

بازارهای تاریخی[۱۱][ویرایش]

بازارچه پنجه علی

میدان‌ها و لَـرد[۱۲]های تاریخی[۱۳][ویرایش]

میدان امیرچقماق
خانه نواب وکیل

مساجد تاریخی و معروف[۱۳][ویرایش]

مسجد امیرچقماق

در محلات تاریخی یزد، در حدود ۳۰ مسجد دیگر را نیز می‌توان نام برد، که در مقیاس کوچکتر، نقش «مساجد محله‌ای» را ایفا می‌کنند.

محلات تاریخی[ویرایش]

در مجموع ۷۷ محله از مجموعه محلات شهر یزد به دلیل قرار گرفتن در محدوده بافت تاریخی و یا در حریم آن، در سال ۱۳۸۴ و با شماره ۱۵۰۰۰، تحت عنوان «بافت تاریخی یزد» به ثبت آثار ملی رسیده‌اند.[۱۵]

مراکز آموزشی قدیمی [۱۱][ویرایش]

دبیرستان ایرانشهر

دیگر آثار تاریخی[۱۶][۱۷][ویرایش]

برج خاموشان(دخمه زرتشتیان)

روستاهای شهرستان یزد[ویرایش]

از مناطق روستایی یزد به روستاهای شمالی یزد در مسیر یزد اردکان همچون اسلام آباد(میمونه)،بندر آباد وعـلی آباد وحسن آباد و حسـین آباد وغیره اشاره نمود در طرف دیگر یزد بسمت جنوب به روستاهایی همچون ((هرفته))احمد آبـاد ومحمد آباد ودهـنو و... اشاره نمود از روستاهای غربی یزد هم به روستای شحنه واز شرق به روستاهای منطقه دُربید ازجمله دُربید و دَربید و طامهر و دشت ده و خورشید آباد و نیوک و تنوره و کلمند و انـجیره و نارستانه و مرزعه تراب اشاره نمود که بعضی از این روستاهها مانند نارستانه یکی از مناطق مقدس زرتشتیان می‌باشد

اقتصاد[ویرایش]

کشاورزی[ویرایش]

یزد از دیرباز به خشکی و کم‌آبی شهره بوده و لقب کم باران‌ترین شهر کشور را داشته است. [۱۸] استان یزد که اکنون تنها یک درصد از زمینهای کشاورزی کل کشور را در اختیار داردودر فقر منابع آبی به سر می‌برد، در سال ۱۳۸۷ توانست بیش از ۱۲ میلیون تن محصول کشاورزی در بخش‌های گلخانه‌ای، زراعی و باغی به دست آورد.[۱۹]
یزد در تولید محصولاتی نظیر روناس، پرورش کبک و بلدرچین رتبه نخست، تولید زعفران رتبه دوم، پسته رتبه سوم، بادام و انار رتبه پنجم و تولید گل‌های زینتی رتبه ششم را دارد.

گندم، جو، ذرت دانه‌ای، روناس و یونجه از شاخص‌ترین تولیدات بخش زراعی و پسته، انار، بادام، خرما، انگور، زردآلو و زیتون نیز از شاخص‌ترین محصولات باغی استان یزد به شمار می‌رود که بسیاری از این محصولات در میزان تولید، در کشور رکورددار هستند.
استان یزد همچنین در تولید محصولات گلخانه‌ای نیز در کشور حرف‌های بسیاری برای گفتن دارد،یزد هم‌اکنون رتبه ششم در تولید محصولات گلخانه‌ای را داراست و در تولید خیار گلخانه‌ای و گل توانسته به موفقیت‌های چشمگیری دست پیدا کند.

انار

در سال زراعی ۹۱، بیش از هزار و ۱۱۶ هکتار از اراضی گلخانه‌ای استان یزد به کشت سبزی و صیفی اختصاص یافته که از این میزان سطح زیرکشت، بیش از ۳۴۳ هزار و ۴۰۰ تن محصول برداشت شده است.هم‌اکنون بیش از ۱۱ هکتار گلخانه زیرکشت گل‌های زینتی رفته که از این میزان سطح زیرکشت، بیش از ۱۹ میلیون شاخه گل برداشت شده است.البته تولیدات استان یزد تنها به بخش زراعی، باغی و گلخانه‌ای منحصر نمی‌شود و این استان در تولید محصولات دامی و پرورش دام نیز حرف‌های زیادی برای گفتن دارد. در سال ۱۳۹۱، ۲۱۰هزار تن شیر، ۱۴هزار تن گوشت قرمز، بیش از ۴۵ هزار و ۵۰۰ تن گوشت مرغ، بیش از ۱۸هزار تن تخم مرغ، ۲۳۰ تن عسل، ۶۹۰ تن ماهی و بیش از ۳هزار و ۲۰۰ تن انواع ماکیان دیگر تولید شده است.

صنایع یزد[ویرایش]

در یزد صنایع بزرگی همچون نساجی فرش، نساجی پارچه‌های طرح دار و ساده، فولاد و معادن آهن، معادن ذغال سنگ و معادن سنگ، کارخانجات کاشی، کارخانه‌های کابل و فیبر نوری و صنایع غذایی جای گرفته‌است که با وجود این صنایع حدود ۵۳ درصد از مصرف برق در تعرفه صنعتی استفاده می‌شود که از نظر رتبه بندی کشوری نیز پنجمین استان صنعتی کشور شناخته می‌شود. صنعت زرگری یا طلا سازی در یزد از مهمترین و مشهورترین صنایع یزد در سطح کشور است. یزد با داشتن بیش ازسه هزار واحد صنعتی، در فهرست شهرهای دارای آلودگی بالای کشورایران قرار دارد.
برخی از شرکتها و کارخانجات مهم شهر یزد به شرح زیر است:

  • کارخانه یزد باف[۲۰]

کارخانجات یزدباف (سهامی عام) در سال ۱۳۳۵ در شهر تاریخی یزد در زمینی به مساحت ۱۲۰ هزار متر مربع برای ایجاد کارخانجات ریسندگی، بافندگی، چاپ و تکمیل انواع پارچه‌های پنبه ای تاسیس گردید. در حال حاضر شرکت یزدباف با سرمایه ثبت شده ۳۶٬۰۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال وبیش از ۷۵۰۰ سهامدار در زمینی به مساحت ۲۷۰٬۰۰۰ متر مربع با مجموعه‌ای از مدرن ترین ماشین آلات اروپایی و دانش فنی روز در کنار تلاش شبانه روزی بیش از ۱۴۰۰ پرسنل متخصص و سخت کوش خود و با استفاده از بهترین مواد اولیه، تولید کننده انواع پارچه‌های پنبه‌ای و الیاف مصنوعی و مخلوط آنها به عنوان یکی از بزرگترین کارخانجات نساجی خاورمیانه مطرح می‌باشد.

  • کابلهای شهید قندی[۲۱]

در آبان ماه سال ۱۳۶۳ با هدف تولید انواع کابلهای مخابراتی، توسعه ارتباطات و ایجاد تحول در شبکه عظیم مخابراتی کشور، تحت پوشش وزارت پست و تلگراف و تلفن وقت در شهر یزد درزمینی به وسعت یک میلیون مترمربع و بازیربنایی معادل دویست هزارمترمربع همگام باآخرین فناوری روزجهان وبه عنوان پدیده‌ای نو درعرصه تولیدکابلهای مخابراتی تاسیس گردید. فعالیتهای شرکت:

- تولیدکننده انواع کابلهای مخابراتی نوری، مسی و ترکیبی - تنها تولیدکننده پانلهای خورشیدی در کشور - امکان سنجی، طراحی، مشاوره و آموزش در زمینه‌های پروژه‌های مخابراتی - تولیدکننده کابلهای خاص برای مصارف گاز، نفت،پتروشیمی،راه آهن،مترو و کنترل ترافیک و... - انجام پروژه‌های خدمات فنی ومهندسی

  • فولاد آلیاژی ایران[۲۲]

فولاد آلیاژی ایران از پیشرفته ­ترین و بزرگترین تولید کنندگان انواع فولاد آلیاژی و مخصوص در ایران و خاورمیانه و یکی از مدرن ترین کارخانجات فولادآلیاژی دنیا با ظرفیت تولید سالیانه ۱۴۰،۰۰۰ تن در فاز اول و ۲۰۰،۰۰۰ تن در فاز دوم می­باشد که در سال ۱۳۷۸ به بهره برداری رسید. کارخانجات فولاد سازی، نورد مقاطع سنگین، نورد مقاطع سبک، عملیات حرارتی و تکمیل کاری این شرکت، مجهز به پیشرفته­ترین تجهیزات و برخوردار از بالاترین سطح دانش فنی روز دنیا، امکان تولید فولادهای آلیاژی و مخصوص را با بهترین کیفیت و منطبق با استانداردهای بین‌المللی میسر ساخته است. محصولات این شرکت درصنایع نفت و پتروشیمی، ابزارسازی، ساخت لوازم پزشکی و جراحی، صنایع خودرو سازی، ماشین سازی و سایر صنایع کاربرد وسیع دارد.

  • گروه پیشگامان کویر[۲۳]

- سال تاسیس: ۱۳۷۵

- حوزه اصلی فعالیت: فناوری اطلاعات و ارتباطات

- حوزه‌های توسعه‌ای: بانکداری، بیمه، حمل و نقل هوایی و ریلی، فیبر نوری زیر دریایی و...

- اشتغال ایجاد شده: اشتغال مستقیم نزدیک به ۴۰۰ نفر و غیر مستقیم: بیش از ۱۵۰۰ نفر

- تعداد شرکت‌ها: در حال حاضر ۲۶ شرکت

- مدل اقتصادی: اقتصاد تعاونی

- خدمات اصلی: سرمایه گذاری در حوزه ICT

- خدمات فرعی: انواع نرم‌افزارهای تحت وب به سفارش مشتری، خدمات سامانه بازشناسی با امواج رادیویی، سیستم‌های هوشمند، ویدئو کنفرانس، سرورهای امنیتی و کلیه سرویس‌های ارزش افزوده

- گستره جغرافیایی فعالیت: نمایندگی مستقیم در استان‌های کرمان، اصفهان، قزوین، فارس، بوشهر، خراسان بزرگ، هرمزگان و در کشورهای کانادا، امارات، مالزی.

  • گروه ستاره کویر[۲۴]

فرش ستاره کویر یزد اولین شرکت گروه ستاره کویر یزد می‌باشد. شرکت‌های این گروه به تولید الیاف رنگی، نخ اکرلیک و پلی پروپیلن و بافت فرش ماشینی اشتغال دارند. فرش ستاره کویر یزد و فرش خاطره کویر یزد شرکتهای بافندگی فرش ماشینی در این گروه هستند.

فرش ستاره کویر یزد که در سال ۱۳۶۰ تاسیس شد از ابتدای فعالیت همواره در سطح اول بازار فرش ماشینی کشور قرار داشته است. در تداوم فعالیت‌های گروه، توسعه شرکت ستاره کویر در شرکت فرش خاطره کویر تبلور یافت. خاطره کویر که از مدرن ترین و پیشرفته ترین دستگاه‌های بافندگی فرش ماشینی بهره می‌برد، در سال ۱۳۷۵ تاسیس شد و هم اکنون در کنار ستاره کویر تنوعی بسیار چشمگیر از انواع گلیم، جاجیم، گلیم فرش و فرش را به بازارهای داخلی و خارجی عرضه می‌کند.

  • نیروگاه سیکل ترکیبی شیرکوه

وجود نیروگاه سیکل ترکیبی شیرکوه در این استان باعث رونق بخش صنعت و زیرساخت‌های این استان بویژه در شبکه سراسری برق می‌شود.

معماری یزد[ویرایش]

بادگیر
  • معماری قدیم یزد
نوشتار اصلی: معماری قدیمی یزد

مشخص‌ترین وجهه شهر، معماری خاص کویری آن است. بادگیرها، مناره‌ها و گنبدها مشخص‌ترین جنبه ظاهری معماری شهر است. در این معماری از بادگیر برای گرفتن جریان باد و خنک‌کردن فضای ساختمان به کار می‌رفته‌است.

بافت و ساخت معماری ویژهٔ منطقهٔ یزد از بارزترین نمونه‌های معماری خاص اقلیم‌های گرم و خشک در جهان است. تناسب آن با نیازها و شرایط اقلیمی- فرهنگی مردم منطقه، گذشته از زیبایی خاص این معماری، از ویژگی‌های آن است. در مرکز هر محله معمولاً حمام، بازارچه، آب انبار، مسجد، حسینیه، لرد، کارگاه‌های کوچک، جوی آب (برای دسترسی به قنات) قرار دارد که بسیاری از این امکانات هنوز پا برجا هستند.

  • معماری جدید یزد

ایجاد گذرگاه‌های جدید غیر هم سطح همچون میدانهای امام حسین(ع)، شهدای محراب، معلم، شهید باهنر و گذرگاه تازه تاسیس میدان مهدیه همچنین ایجاد مجموعه تجاری جدید مثل آریا و پردیس سینمایی تک در صفائیه یزد و مجتمع تجاری، تفریحی ستاره در میدان آزادی(باغ ملی)و مجتمع در حال ساخت بازار بزرگ شهر در منطقه صفائیه می‌توان اشاره کرد. ایجاد مجمتمع‌های مسکونی در مناطق مختلف از جمله صفائیه (مجتمع شقایق، هادی، فرهنگ و...)و شهرک رزمندگان.

ترابری[ویرایش]

فرودگاه [۲۵][ویرایش]

فرودگاه یزد در سال ۱۳۴۸ در زمینی به مساحت ۵۷۵ هکتار تأسیس که در حاشیه جنوبی کویر مرکزی ایران و تقریباً در مرکز جغرافیایی کشور و در غرب شهر یزد در فاصله ۳/۵ ناتیکال مایل(حدود ۱۰ کیلومتری)از مرکز شهر قرار دارد. طول باند فرودگاه ۴۱۰۰ متر و عرض آن ۶۰ متر(۱۵ متر sholder)می‌باشد. این فرودگاه در محل تقاطع محورهای اصلی حمل و نقل شمــالی–جنوبی واقع شده و راه‌های هوایی بین‌المللی UL125 وUL124 و داخلی R663 , R654 و W5 از فراز آن می‌گذرد، در نتیجه اکثر هواپیماهای داخلی و خارجی اعم از نظامی و کشوری از فضای فرودگاه یزد عبور می‌کنند. این فرودگاه علاوه بر پروازهای برنامه‌ای و غیر برنامه‌ای که در حال انجام می‌باشد، می‌تواند در مواقع اضطراری مورد استفاده هواپیماها قرار گیرد، همان‌طور که در زمان جنگ ایران و عراق نیز مورد استفاده هواپیماهای نظامی بوده‌است و به عنوان بیس آموزشی شرکت‌های هواپیمائی تعیین گردیده بود، همچنین در حال حاضر دو فروند هواپیمای فوق سبک در حال انجام پروازهای آموزشی و تفریحی می‌باشند. فرودگاه در حال حاضر به صورت ۲۴ ساعته می‌باشد.

  • ارتفــاع فرودگــاه از سطح دریــا ۱۲۳۰ متر (۴۰۵۵ پا) و برای هواپیماهای تا رده 200-747 B پیش بینی گردیده‌است.
  • پارکینگ هواپیماها به ابعاد ۱۲۰×۴۲۰ متر می‌باشد که ظرفیت پذیرش آن یک فروند هواپیمای بدنه وسیع و سه فروند هواپیمای بدنه متوسط را به طور همزمان می‌باشد. این پارکینگ به وسیله دو تاکسی وی به باند مرتبط می‌باشد.
  • محدوده منطقه تحت کنترل واحد مراقبت پرواز فرودگاه (CTR) دایره‌ای به شعاع ۳۰ مایل از دستگاه VOR/DME می‌باشد که تا ارتفاع ۱۷۵۰۰ پا از سطح دریا گسترش دارد.
  • از نظر توپوگرافی در داخل این منطقه (CTR)دو رشته کوه موازی در فاصله تقریبی ۴۰ کیلومتر از یکدیگر قرار دارند که فرودگاه تقریباً در وسط این دو رشته کوه قرار دارد، در قسمت جنوب فرودگاه، شیرکوه در جهت شرقی–غربی امتداد یافته ولی خوشبختانه ارتفاعات موجود در نشست و برخاست هواپیماها اشکال ایجاد نمی‌کند و از این نظر فرودگاه از ایمنی بالایی برخوردار است.

راه آهن [۲۶][ویرایش]

اتصال به شبکه حمل و نقل ریلی و جابجایی مسافر و بار از طریق ناوگان ریلی از آرزوهای هر شهروندی می‌باشد. آرزوی مردم استان یزد به بهره‌مندی از راه‌آهن در تاریخ اول خرداد ماه سال ۱۳۵۰ محقق گردید. البته پروژه راه‌آهن جنوب‌شرق، در راستای اهداف متصور برای آن با عنوان راه‌آهن قم ــ زرند در سال ۱۳۱۷ آغاز گردید و بخش عمده‌ای از فعالیت‌های زیربنائی آن نیز انجام گرفت اما به دلیل اوضاع سیاسی کشور در این سال‌ها افتتاح و بهره‌برداری آن تا سال ۱۳۵۰ به تعویق افتاد. با طلیعه عصر انقلاب صنعتی و ایجاد کارخانه ذوب آهن اصفهان ضرورت دستیابی به منابع معدنی ذغال سنگ و سنگ آهن باعث گردید تا مسئولین وقت با اهمیت خاصی این پروژه عظیم اقتصادی را در اولویت کار خود قرار دهند. کلیه عملیات فنی و نقشه برداری‌ها به دست مهندسین و کارگران ایرانی در مدت زمانی بسیار کوتاه انجام یافت.

راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران در یک شبکه گسترده و عظیم از خطوط، مهمترین نقاط حمل و نقل کشور را که در برگیرنده بنادر جنوب و شمال، مراکز صنعتی و اقتصادی از قبیل کارخانجات و مراکز اقتصادی و تجاری همچنین معادن عظیم مستقر در اقصی نقاط کشور را به یکدیگر متصل نموده‌است. این مجموعه گسترده تا سال ۱۳۹۰ در برگیرنده ۹۵۰۰ کیلومتر خط اصلی، در قالب ۱۸ اداره کل تقسیم‌بندی گردیده‌است.

اداره کل راه‌آهن یزد یکی از این ادارات کل ۱۸گانه راه‌آهن می‌باشد. این اداره کل در سال ۱۳۵۰ با اتصال به شبکه راه‌آهن به منظور بهره‌برداری از معادن سنگ آهن و ذغال سنگ جهت تغذیه کارخانه ذوب آهن اصفهان، فعالیت خود را آغاز نمود. در حال حاضر این اداره کل دارای ۶۸۰ کیلومتر خط اصلی می‌باشد. مرکز آن در ایستگاه یزد قرار دارد و با اتصال به ۴ اداره کل (شرق، اصفهان، هرمزگان و کرمان) سهم و اهمیت قابل توجهی را در شبکه حمل و نقل ریلی به خود اختصاص داده‌است. این اداره کل از خروجی ایستگاه بادرود در استان اصفهان شروع و در ایستگاه بافق به ادارات کل راه‌آهن کرمان، هرمزگان و شرق متصل می‌گردد. نقشه خطوط اداره کل راه‌آهن یزد به پیوست می‌باشد.

اهمیت استراتژیک اداره کل راه‌آهن یزد بدلیل واقع شدن در منطقه معدنی کشور و نقش آن در جابجایی و انتقال مواد معدنی همچنین اتصال بخش اصلی کریدورهای ترانزیتی ریلی راه‌آهن، اهمیتی قابل توجه می‌باشد. به گونه‌ای که مبتنی بر آمار عملکرد در دهه هشتاد در مجموع از حیث شاخص‌های عملکردی در راه‌آهن رتبه اول را کسب نموده‌است. کسب ۴۰? درآمد راه‌آهن در بین ۱۸ اداره کل بسیار حائز اهمیت و تحسین برانگیز می‌باشد.

پایانه مسافربری [۲۷][ویرایش]

در زمینی به مساحت ۵۷ هکتار حد فاصل جاده شهرک صنعتی و جاده ترانزیتی و بلوار شهید دهقان که متعلق به سازمان مسکن وشهرسازی بود طی مراحل قانونی تملک، و در تاریخ ۷۷/۱/۲۵ عملیات عمرانی پایانه آغاز شد و در تاریخ ۱۳۸۸/۱۰/۱۵ با تعطیلی پایانه قدیم، خدمات دهی به مردم در پایانه جدید آغاز شد. زیر بنا پایانه بزرگ حدود ۱۴۰۰۰ مترمربع شامل ساختمان، حیات مرکزی و رواق‌هامی باشد که هزینه حدود ۱۰۰،۰۰۰٫۰۰۰٫۰۰۰ریال است که توسط شهرداری یزد ساخته شده‌است. ۱۲ هکتار فضای جنگلی- ۲ هکتار فضای سبز تزئینی - ۱۷ مرکز تجاری عرضه سوغات وتنقلات، مطبوعات، میوه فروشی، اسباب بازی فروشی، محصولات فرهنگی وخدماتی – رستوران بزرگ ومجهز – نمازخانه بزرگ- پاسگاه نیروی انتظامی – کافی نت – کافی شاپ – ۱۶ دفتر فروش بلیط باامکانات کافی وبه روز به مساحت هرکدام ۳۵۰مترمربع در سه طبقه، محل استراحت رانندگان(یک واحد ۸۰مترمربعی)، اتاق مدیریت مشرف به سالن انتظار مسافر، شرکت وگیشه فروش بلیط - سرویس‌های بهداشتی متعدد(۶۴ چشمه)-تعداد۱۲۸ سکوی سوار شدن مسافر – پارکینگ خودروهای سبک به تعداد۳۰۰ واحد (۲۰۰ واحد مسقف و۱۰۰ واحد بدون سقف) - سیستم تهویه مطبوع – ساختمان اداری مناسب – سالن عمومی بسیار مناسب به مساحت ۱۵۰۰مترمربع – ۳۵۰۰۰مترمربع کف فرش و ۵۰۰۰۰ مترمربع آسفالت.

رسانه[ویرایش]

رادیو و تلویزیون [۲۸][ویرایش]

صدا و سیمای مرکز یزد در تاریخ ۱۳۵۱/۱۱/۶ با یک فرستنده ۱۰ کیلووات و صرفاً به عنوان یک مرکز خبری و تقویت کننده رادیویی واقع در کیلومتر جاده یزد - کرمان کار خود را آغاز کرد. در سال ۱۳۵۳ با اضافه شدن یک فرستنده ۵۰ کیلو وات تلویـزیونی به عنوان تقویت کننده برنامه‌های شبکه سراسری (شبکه یک) این مرکز از حیث فنی تکمیل تر و به عنوان رادیو و تلویزیون محلی یزد نام گرفت. در بیست و پنج مهر ماه سال ۱۳۵۷ شبکه استانی صدای مرکز یزد با ظرفیت تولید و پخش ۳ الی ۴ هزار ساعت برنامه در سال بر روی فرکانس ۱۰۳۵ راه اندازی گردید. افتتاح شبکه استانی سیما با نام تابان در تاریخ ۱۳۸۲/۲/۲۸ با ظرفیت تولید بیش از هزار و صدساعت و پخش بیش از ۴۰۰۰ ساعت برنامه صورت گرفت. سطح پوشش برنامه‌های صدا و سیما یزد در سال ۱۳۸۳ با افتتاح سیستم uplink به خارج از مرزهای استان و حتی خارج از کشور گسترش یافت. شبکه استانی تابان هم اکنون بر روی ماهواره‌های Asiasat و Badrsat پخش می‌شود.

سینما[ویرایش]

شهر یزد دارای ۴ سینما است:

  • سینما فرهنگ
  • سینما ایران
  • سینما جام جم
  • پردیس سینمایی تک (۵ سالن)

در حال حاضر، سینما فرهنگ و سینما ایران بعنوان قدیمی‌ترین سینماهای یزد چند سالی است، تعطیل شده‌اند؛ حتی خبرهایی مبنی بر فروش و تغییر کاربری یکی از آنها نیز به میان آمده بود.[۲۹]

پارک‌ها و فضای سبز[ویرایش]

شهر یزد دارای ۱۲ پارک بزرگ (شهری) و ۱۵۳ پارک کوچک (محله‌ای) می‌باشد.[۳۰] از این میان، پر رونق ترین پارک‌های یزد، عبارتند از:

  • پارک کوهستان (در حال توسعه)
  • پارک شادی (دارای شهر بازی)
  • پارک بزرگ شهر (مارکار)
  • پارک غدیر
  • پارک هفت تیر

پارک کوهستان یزد یکی از پر رونق ترین فضاهای سبز شهری یزد محسوب می شود که فاز دوم آن از جمله ست های بازی، کف پوش، آلاچیق در حال ساخت است. همچنین نصب آب‌نمای هارمونی موزیکال در این پارک در حال پیگیری است.[۳۰]

سراسرنما از پارک کوهستان یزد

ره‌آورد [۱۱][ویرایش]

هنرمند دارایی باف
قطاب، پشمک، باقلوا، کیک یزدی، لوزهای پنجگانه، حاجی بادام، سوهان ، نان برنجی.
شعربافی، ترمه یا انگشت بافت، زری‌دوزی، مخمل، دارایی‌بافی(ایکات)، شمد، چادرشب، روتختی، دستمال یزدی.
  • روانداز و زمین پوش:
قالی، قالیچه، گلیم، سجاده، زیلو، پتو، سفره، بقچه، روفرشی، لنگ، حصیر.
  • خاکینه:
سفال، سرامیک، کاشی.
  • سایر:
انار، ارده، حلوا ارده، گیوه، سریشم، زیورآلات طلا.

آب وهوا[ویرایش]

یزد، دارای آب و هوای اقلیمی ـ گرم و خشک و بیابانی است و نوسان دما در تابستان و زمستان و حتی در شب و روز بالا و متغیراست و این از ویژگیهای آب و هوایی منطقه به شمار می‌رود، از این نگاه می‌توان گفت: یزد دارای دو فصل است فصل بلند گرما (از اسفند تا مهر) و فصل کوتاه سرما (از آبان تا اواخر بهمن).

Weather-rain-thunderstorm.svgآب و هوای یزدNuvola apps kweather.svg
ژانویه فوریه مارس آوریل مـــــه ژوئـن ژوئیـه اوت سپتامبر اکتبـر نوامبر دسامبر سـال
گرم‌ترین
۲۲ ۲۳ ۳۱ ۳۷ ۳۸ ۴۲ ۴۵ ۴۲ ۴۰ ۳۷ ۲۷ ۲۵ ۴۵
میانگین گرم‌ترین‌ها
۸ ۱۳ ۱۸ ۲۵ ۳۰ ۳۶ ۳۷ ۳۶ ۳۲ ۲۶ ۱۸ ۱۲ ۲۵
میانگین سردترین‌ها
۱ ۴ ۹ ۱۵ ۲۱ ۲۶ ۲۸ ۲۵ ۲۰ ۱۴ ۷ ۳ ۱۵
سردترین
-۱۰ ۰ ۸ ۱۵ ۱۷ ۱۵ ۸ ۲ -۱۱ -۱۱
بارش
mm
۰ ۱۰ ۰ ۱۰ ۰ ۰ ۰ ۰ ۰ ۰ ۰ ۰ ۴۰


منبع: سایت ودربیس[۳۱] ۱۲ اکتبر ۲۰۱۲

افراد سرشناس[ویرایش]

مقالهٔ اهالی مشهور این شهر را در رده:اهالی یزد ببینید.

مراکز علمی، آموزشی و فرهنگی[ویرایش]

یزد از لحاظ میزان باسوادی در زمره شهرهای نخست کشور قرار دارد[۳۲]. در سال ۹۲ برای نوزدهیمن سال پیاپی یزدی‌ها مقام نخست پذیرش در کنکور سراسری را بخود اختصاص دادند[۳۳] و همیچنین یزد پس از تهران با سه نفر بیشترین رتبه تک رقمی در سال ۹۲ را دارا بوده است[۳۴]. در یزد مراکز علمی و آموزشی و فرهنگی بسیار وجود دارد که در زیر شماری از آنها آمد است:

حیاط ساختمان معاونت آموزشی دانشگاه یزد

مراکز پزشکی[ویرایش]

مراکز نظامی[ویرایش]

شهرهای خواهر خوانده یزد[ویرایش]

یزد با برخی شهرهای جهان دارای پیوند خواهرخواندگی است.

شهرهای خواهرخواندهٔ یزد
پرچم اندونزی جاکارتا، اندونزی [نیازمند منبع] پرچم عمان نزوی، عمان [نیازمند منبع] پرچم کوبا هولگین، کوبا [نیازمند منبع]
پرچم مجارستان یازبرین، مجارستان[۳۵] Flag of Syria.svg حمص، سوریه[۳۶] پرچم کره جنوبی یئوسو، کره جنوبی [نیازمند منبع]


جستارهای وابسته[ویرایش]

نگارخانه[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. «نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰». معاونت برنامه ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران)، ۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲. بازبینی‌شده در ۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲. 
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ «آشنایی با استان یزد». وب‌گاه همشهری. بازبینی‌شده در ۲۹ مهٔ ۲۰۱۱. 
  3. بریتانیکا
  4. مهرالزمان نوبان. نام مکان‌های جغرافیایی در بستر زمان. چاپ اول. تهران: انتشارات ما، ۱۳۷۶. ۲۰۸. شابک ‎۹۶۴-۶۴۹۷-۰۰-۴. 
  5. «تاریخچه یزد » سامانه مدیریت تبلیغات اسلامی
  6. ایران فی صورة الارض. ترجمهٔ دکتر جعفر شعار. تهران: امیرکبیر, 1366. 
  7. بهدینان، دائرةالمعارف بزرگ اسلامی
  8. «BEHDĪNĀN DIALECT». دانشنامه ایرانیکا. 
  9. ۹٫۰ ۹٫۱ «نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن ۱۳۹۰» درگاه ملی آمار ایران
  10. «همه چیز درباره یزد » بانک اطلاعات صنعت گردشگری و توریسم
  11. ۱۱٫۰ ۱۱٫۱ ۱۱٫۲ یزد نگین کویر، مجموعه اطلاعات و راهنمای سیاحتی یزد، استانداری یزد، ۱۳۷۵
  12. میدان محله‌ای را لَـرد گویند.
  13. ۱۳٫۰ ۱۳٫۱ افشار، ایرج، یادگارهای یزد، جلد دوم (شهر یزد)، انتشارات انجمن آثار ملی، ۱۳۵۴
  14. در حال حاضر اثری از این میدان برجای نمانده‌است.
  15. خادم زاده، محمد حسن، محلات تاریخی شهر یزد، نشر: سبحان نور، پایگاه میراث فرهنگی شهر تاریخی یزد،۱۳۸۶
  16. در این فهرست از آثاری نام برده شده‌است که، قابل بازدید توسط گردشگران است.
  17. اداره میراث فرهنگی یزد، یزد پردیس کویر(راهنمای گردشگری استان یزد)، تهران: یزدا،۱۳۸۹
  18. «کم باران ترین شهر کشور » جامعه خبری تحلیلی الف
  19. «مرکز تحقیقات کشاورزی » پایگاه خبری صنعت غذا و کشاورزی
  20. «تاریخچه شرکت یزد باف » پایگاه رسمی شرکت یزد باف
  21. «درباره کابلهای شهید قندی » پایگاه رسمی کابلهای شهید قندی
  22. «تاریخچه شرکت فولاد آلیاژی » پایگاه رسمی شرکت فولاد آلیاژی ایران
  23. «درباره گروه پیشگامان » پایگاه رسمی گروه پیشگامان کویر یزد
  24. «پیشینه گروه ستاره کویر » پایگاه رسمی فرش ستاره کویر یزد
  25. «تاریخچه فروگاه یزد» پایگاه فرودگاه یزد
  26. «تاریخچه راه آهن یزد » پایگاه اداره کل راه آهن یزد
  27. «تاریخچه پایانه مسافربری یزد  » سازمان پایانه های شهرداری یزد
  28. «تاریخچه مرکز صدا و سیمای یزد  » صدا وسیمای مرکز یزد
  29. «خبرگزاری کار ایران (ایلنا)». بازبینی‌شده در ۱۹ سپتامبر ۲۰۱۳. 
  30. ۳۰٫۰ ۳۰٫۱ «باشگاه خبرنگاران». بازبینی‌شده در ۱۹ سپتامبر ۲۰۱۳. 
  31. «اطلاعات آب و هوای یزد(سایت ودربیس)» (انگلیسی)٫وب‌گاه wheatherbase
  32. «ویژگی‌های استانها» مرکز آمار ایران
  33. «نوزدهمین صدرنشینی یزددرکنکور» یزد فردا
  34. «نفرات برتر کنکور» پایگاه اطلاع رسانی هم میهن
  35. روابط عمومی دانشگاه یزد. اعضای شورای شهر یاسبرین در دانشگاه یزد. شنبه ۱۰ آذر ۱۳۸۶. بازدید: نوامبر ۲۰۱۱.
  36. «پیمان خواهرخواندگی بین شهرهای حمص و یزد». بازبینی‌شده در ۰۳ اکتبر ۲۰۱۳. 

منابع[ویرایش]

  • افشار، ایرج. یادگارهای یزد. تهران: انتشارات انجمن آثار ملی، ۱۳۵۴. 
  • خادم زاده، محمد حسن. محلات تاریخی شهر یزد. تهران: سبحان نور، پایگاه میراث فرهنگی شهر تاریخی یزد، ۱۳۸۶. ISBN 964-2745-20-3. 
  • قریشی زاده، سید عبدالرضا. یزد گوهر کویر. تهران: فرهنگسرای میردشتی، ۱۳۸۷. ISBN 964-2708-11-6. 
  • استانداری یزد. یزد نگین کویر (مجموعه اطلاعات و راهنمای سیاحتی یزد). یزد: اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان یزد، ۱۳۷۵. 
  • اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی یزد. یزد پردیس کویر (راهنمای گردشگری استان یزد). تهران: یزدا، ۱۳۸۹. ISBN 600-165-028-4. 
  • سید علی زاده، سید احمد. دیوارهای بلند کاه گلی. تهران: انتشارات بقیه العتره، ۱۳۹۱. شابک ‎۹۷۸-۹۶۴-۱۶۲۰-۶۷-۹. 
  • مسرت، حسین. یزد، یادگار تاریخ. یزد: انتشارات انجمن کتابخانه‌های عمومی یزد، ۱۳۷۷. شابک ‎۹۷۸۹۶۴-۶۵۴۱-۰۴-۶. 

پیوند به بیرون[ویرایش]

جستجو در ویکی‌انبار در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ یزد موجود است.
Yazd
يزد
Yazd In 1 frame.jpg
Official seal of Yazd
Seal
Yazd is located in Iran
Yazd
Yazd
Coordinates: 31°53′50″N 54°22′04″E / 31.89722°N 54.36778°E / 31.89722; 54.36778Coordinates: 31°53′50″N 54°22′04″E / 31.89722°N 54.36778°E / 31.89722; 54.36778
Province Yazd
County Yazd
Bakhsh Central
Elevation 1,216 m (3,990 ft)
Population (2006)
 • Total 423,006
Time zone IRST (UTC+3:30)
 • Summer (DST) IRDT (UTC+4:30)
Website http://yazd.ir
The Amir Chakmak Mosque

Yazd (About this sound pronunciation  [jæzd]; Persian: یزد‎)[1] is the capital of Yazd Province, Iran, and a centre of Zoroastrian culture. The city is located 270 km (170 mi) southeast of Isfahan. At the 2006 census, the population was 423,006, in 114,716 families.[2]

Because of generations of adaptations to its desert surroundings, Yazd is an architecturally unique city. It is also known in Iran for the high quality of its handicrafts, especially silk weaving, and its confectionary.

Climate

Yazd is the driest major city in Iran, with an average annual rainfall of only 60 millimetres (2.4 in), and also the hottest north of the Persian Gulf coast, with summer temperatures very frequently above 40 °C (104 °F) in blazing sunshine with no humidity. Even at night the temperatures in summer are rather uncomfortable. In the winter, the days remain mild and sunny, but in the morning the thin air and low cloudiness cause very cold temperatures that can sometimes fall well below 0 °C (32 °F).

Climate data for Yazd
Month Jan Feb Mar Apr May Jun Jul Aug Sep Oct Nov Dec Year
Record high °C (°F) 27.0
(80.6)
28.0
(82.4)
32.0
(89.6)
37.0
(98.6)
41.0
(105.8)
44.0
(111.2)
45.0
(113)
45.6
(114.1)
42.0
(107.6)
36.0
(96.8)
30.0
(86)
27.4
(81.3)
45.6
(114.1)
Average high °C (°F) 12.2
(54)
14.8
(58.6)
19.5
(67.1)
21.9
(71.4)
33.4
(92.1)
36.3
(97.3)
39.5
(103.1)
36.1
(97)
35.3
(95.5)
26.5
(79.7)
19.3
(66.7)
17.0
(62.6)
26.0
(78.8)
Daily mean °C (°F) 5.1
(41.2)
8.0
(46.4)
13.5
(56.3)
19.5
(67.1)
25.4
(77.7)
30.8
(87.4)
32.4
(90.3)
30.4
(86.7)
26.1
(79)
19.5
(67.1)
12.1
(53.8)
6.8
(44.2)
19.13
(66.43)
Average low °C (°F) −0.8
(30.6)
0.1
(32.2)
5.3
(41.5)
9.5
(49.1)
17.7
(63.9)
20.0
(68)
23.3
(73.9)
19.9
(67.8)
18.7
(65.7)
8.6
(47.5)
2.3
(36.1)
−0.7
(30.7)
10.3
(50.6)
Record low °C (°F) −14
(7)
−10
(14)
−7
(19)
0.0
(32)
5.6
(42.1)
11.0
(51.8)
16.0
(60.8)
12.0
(53.6)
2.0
(35.6)
−3
(27)
−10
(14)
−16
(3)
−16
(3)
Precipitation mm (inches) 7.0
(0.276)
0.8
(0.031)
11.0
(0.433)
21.9
(0.862)
0.6
(0.024)
2.0
(0.079)
0.0
(0)
0.0
(0)
3.0
(0.118)
0.0
(0)
2.0
(0.079)
0.0
(0)
48.3
(1.902)
Avg. precipitation days 1 3 2 11 1 1 1 0 1 0 2 0 23
 % humidity 53 46 37 33 25 18 17 18 19 27 38 47 31.5
Mean monthly sunshine hours 181.6 203.0 207.5 230.9 293.9 334.1 340.7 335.0 313.1 278.1 217.8 193.4 3,129.1
Source #1: World Meteorological Organisation
Source #2: NOAA (extremes, mean, sun, humidity, 1961–1990) [3]

History

The city has a history of over 3,000 years, dating back to the time of the Median empire, when it was known as Ysatis (or Issatis). The present city name has however been derived from Yazdegerd I, a Sassanid ruler. The city was definitely a Zoroastrian centre during Sassanid times. After the Arab Islamic conquest of Persia, many Zoroastrians fled to Yazd from neighbouring provinces. By paying a levy, Yazd remained Zoroastrian even after its conquest, and Islam only gradually became the dominant religion in the city.

Because of its remote desert location and the difficulty of approach, Yazd had remained largely immune to large battles and the destruction and ravages of war. For instance, it was a haven for those fleeing from destruction in other parts of Persia during the invasion of Genghis Khan. It was visited by Marco Polo in 1272, who remarked on the city's fine silk-weaving industry. It briefly served as the capital of the Muzaffarid Dynasty in the fourteenth century, and was unsuccessfully besieged in 1350−1351 by the Injuids under Shaikh Abu Ishaq. The Friday (or Congregation) Mosque, arguably the city's greatest architectural landmark, as well as other important buildings, date to this period. During the Qajar dynasty (18th Century AD) it was ruled by the Bakhtiari Khans.

Under the rule of the Safavid (16th century), some people migrated from Yazd and settled in an area which is today on the Iran-Afghanistan border. The settlement, which was named Yazdi, was located in what is now Farah city in the province of the same name in Afghanistan. Even today, people from the area speak with an accent very similar to that of the people of Yazd.

Marco Polo and Yazd

Here is Marco Polo writing about Yazd:

Yasdi also is properly in Persia; it is a good and noble city, and has a great amount of trade. They weave there quantities of a certain silk tissue known as Yasdi, which merchants carry into many quarters to dispose of. The people are worshipers of Mohammad The holy prophet of Islam .

When you leave this city to travel further, you ride for seven days over great plains, finding harbour to receive you at three places only. There are many fine woods [producing dates] upon the way, such as one can easily ride through; and in them there is great sport to be had in hunting and hawking, there being partridges and quails and abundance of other game, so that the merchants who pass that way have plenty of diversion. There are also wild asses, handsome creatures. At the end of those seven marches over the plain you come to a fine kingdom which is called Kerman.

The Travels of Marco Polo, translated by Henry Yule

Architecture and heritage

Yazd has some of the finest examples of traditional desert Persian residential architecture.
Yazd is of foremost importance as a centre of Persian architecture. Because of its climate, it has one of the largest networks of qanats in the world, and Yazdi qanat makers are considered the most skilled in Iran. To deal with the extremely hot summers, many old buildings in Yazd have magnificent windcatchers, and large underground areas. The city is also home to prime examples of yakhchals, the latter of which were used to store ice retrieved from glaciers in the nearby mountains. Yazd is also one of the largest cities built almost entirely out of adobe.

Yazd's heritage as a center of Zoroastrianism is also important. There is a Tower of Silence on the outskirts, and the city itself has a Fire Temple, which holds a fire that has been kept alight continuously since 470 AD. Presently, Zoroastrians make up a significant minority of the population, around 20,000–40,000 or 5 to 10 per cent.

Built in 12th century and still being in use, Jameh mosque of Yazd is an example of finest Persian mosaics and excellent architecture. Its minarets are the highest in the country.

Pilgrimage and other religious congregations

The Pir-e-Naraki[4] sanctuary as one the important pilgrimage destinations for Zoroastrians to have annual congregation and frequent visits during the year is now also a famous tourist spot. The story of the last Persian prince before the arrival of Islam to come here adds to its importance. Such a transformation has occurred several times.[5]

Pir-e-Naraki Sanctuary in Yazd

The other type of public presence which created a certain urban form is the Muslim parades and congregational events. They are mainly Processions called “Azadari” are held to commemorate and remember the events that took for main Islamic Martyrs and important figures. These events due to their huge public scene created chains of spaces which in times other than the events were also used as spaces to tour main spots in the city since most of them were juxtaposed to important urban monuments.[6]

Historical sites in Yazd City

Interior tile work of Jame Mosque's Dome
Roofed lane in the old city
  • Arab-ha House
  • Malek-altojjar House
  • Lari-ha House
  • Mullah Ismall mosque
  • sahl Ibn Ali Mausoleum
  • Khan Bazaar
  • Rasoulian House
  • Sheikh Ahmad Fahadan Mausoleum
  • Seyed Rokn-al din Mausoleum
  • Seyed Shams-al din Mausoleum
  • Masoudi Reservoir
  • Malak-al Tojjar House
  • Mortaz House
  • Iran Shahr School
  • Hajj Yusef Reservoir
  • Rig mosque
  • Fort mosque
  • Shah Tahmasb mosque
  • Zargari Bazzar
  • Mortaz House
  • Fortifications of Yazd
  • Zia iah school
  • Masjid-e Jame

Yazd industrialization

Always known for the quality of its silk and carpets, Yazd today is one of Iran's industrial centers for textiles. There is also a considerable ceramics and construction materials industry and unique confectionery and jewellery industries. A significant portion of the population is also employed in other industries including agriculture, dairy, metal works and machine manufacturing. There are a number of companies involved in the growing information technology industry, mainly manufacturing primary materials such as cables and connectors. Currently Yazd is the home of the largest manufacturer of fibre optics in Iran.

Yazd's confectioneries have a tremendous following throughout Iran, which has been a source of tourism for the city. Workshops (experts or khalifehs) keep their recipes a guarded secret and there are many that have remained a private family business for many generations. Baghlava, ghotab and pashmak are the most popular sweets made in the city.

In 2000 the Yazd Water Museum opened;[7] it features exhibits of water storage vessels and historical technologies related to water.

Yazd has expanded its industrial fields since the 1980s. With over 3 main industrial areas each containing over 70 different factories, Yazd has become one of the most technologically advanced cities of Iran. The most famous corporations include Yazd Steel, Shimi Plastic Yazd, and Yazd Polymer.

Transportation

In addition to its connection with major Iranian cities via railway, Yazd is served by the Shahid Sadooghi Airport.

Famous people from Yazd

Education

The University of Yazd was established in 1988. It has a college of Architecture specializing in traditional Persian Art and Architecture. Yazd and its nearby towns contain the following institutes of higher education:

  1. Yazd Science and Research
  2. University of Yazd
  3. Shahid Sadoughi University of Medical Sciences and Health Services
  4. payame noor university of Yazd – pnu
  5. Yazd Institute of Higher Education – ACECR
  6. Islamic Azad University of Bafq
  7. Islamic Azad University of Maybod
  8. Islamic Azad University of Yazd
  9. Yazd Sampad Information Center
  10. Yazd Science and Technology Park
  11. University of Jame Elmi_Karbordi of Yazd
  12. Imam Java University College
  13. Shahid Sadoughi High school(Tizhooshan)
  14. Shahid Sadoughi Middle school(Tizhooshan)
  15. Farzanegan Middle school(Tizhooshan)
  16. Farzanegan High school(Tizhooshan)

Secondary schools in Yazd include Iranshahr High School.

Sister cities

References

  1. ^ Yazd can be found at GEOnet Names Server, at this link, by opening the Advanced Search box, entering "-3088569" in the "Unique Feature Id" form, and clicking on "Search Database".
  2. ^ "Census of the Islamic Republic of Iran, 1385 (2006)" (Excel). Islamic Republic of Iran. Archived from the original on 2011-11-11. 
  3. ^ "Yazd Climate Normals 1961–1990". National Oceanic and Atmospheric Administration. Retrieved December 29, 2012. 
  4. ^ Ed Eduljee. "Pir-e Seti. Pir-e Naraki. Pilgrimage in Zoroastrianism". Heritageinstitute.com. Retrieved 2013-12-09. 
  5. ^ "پیرنارکی مهریز در لیست مهمترین جاذبه‌های دینی جهان - سایت خبری یزدفردا". Yazdfarda.com. Retrieved 2013-12-09. 
  6. ^ "همشهری آنلاین: آشنایی با برخی آئین‌‌های عزاداری در استان یزد". Hamshahrionline.ir. 2013-12-04. Retrieved 2013-12-09. 
  7. ^ [1][dead link]

External links