گل پاک (ورزش)
.jpg)
گُلْ پاک[۱] ((به انگلیسی: Clean Sheet)) به اصطلاحی در برخی از ورزشها مانند فوتبال، فوتبال آمریکایی، هاکی روی یخ و راگبی گفته میشود که در آن دروازهبان یا تیم، هیچ گلی از حریف دریافت نکند. این اصطلاح در زبان فارسی توسط فرهنگستان زبان و ادب فارسی بهعنوان معادل رسمی «کلین شیت» تصویب شدهاست.
ریشه واژه
[ویرایش | اشتراکگذاری]واژهٔ «clean sheet» نخستین بار در اوایل سدهٔ بیستم میلادی در فوتبال انگلستان رواج یافت. در گذشته، خبرنگاران هنگام ثبت نتایج مسابقات روی کاغذ، زمانی که تیمی گلی دریافت نمیکرد، برگهٔ نتایج آن تیم تمیز و بدون علامت میماند؛ از همینرو این عبارت به معنای «برگهٔ پاک» یا «صفحهٔ سفید» شکل گرفت.[۲]
در فوتبال
[ویرایش | اشتراکگذاری]در فوتبال، گل پاک نشانهای از عملکرد دفاعی قوی تیم و بهویژه دروازهبان است. آمار گلهای پاک در کنار تعداد گلهای خورده، میانگین گل در هر بازی و درصد مهار شوتها، برای ارزیابی دروازهبانها مورد استفاده قرار میگیرد.[۳]
دروازهبانهایی مانند جان لوئیجی بوفون، پتر چک، مانوئل نویر و آلیسون بکر از جمله رکوردداران گل پاک در تاریخ فوتبال اروپا هستند.[۴] در لیگ برتر انگلیس، جایزهای به نام «دستکش طلایی» ((به انگلیسی: Golden Glove)) هر سال به دروازهبانی داده میشود که بیشترین گل پاک را ثبت کرده باشد.[۵]
اهمیت گل پاک
[ویرایش | اشتراکگذاری]داشتن گل پاک علاوه بر تأثیر مستقیم در نتیجه، در تقویت روحیه تیمی نیز نقش دارد. تیمهایی که در چندین مسابقه پیاپی گل پاک ثبت میکنند، معمولاً از انسجام دفاعی بالایی برخوردارند. این مسئله برای مربیان نیز شاخصی از عملکرد دفاعی تیم محسوب میشود.[۶]
دروازهبانها معمولاً گل پاک را به عنوان یکی از اهداف شخصی در طول فصل دنبال میکنند. در برخی مسابقات بینالمللی، رکورد گلهای پاک پیدرپی به عنوان دستاوردی ویژه ثبت میشود. برای نمونه، ایکر کاسیاس در جام ملتهای اروپا ۲۰۱۲ با پنج بازی پیاپی بدون گل خورده، رکورددار آن دوره شد.[۷]
آمار و رکوردها
[ویرایش | اشتراکگذاری]- بیشترین گل پاک در تاریخ لیگ برتر انگلیس متعلق به پتر چک با ۲۰۲ بازی است.[۸]
- در لالیگا، یان اوبلاک از اتلتیکو مادرید یکی از برترین دروازهبانها از نظر گل پاک بهشمار میآید.[۹]
- جیانلوئیجی بوفون با بیش از ۵۰۰ گل پاک در طول دوران حرفهای خود، یکی از پرافتخارترین دروازهبانهای تاریخ است.[۱۰]
در دیگر ورزشها
[ویرایش | اشتراکگذاری]در هاکی روی یخ، «گل پاک» به مسابقهای گفته میشود که دروازهبان تیم هیچ گلی از حریف دریافت نکند. در این رشته، ثبت گل پاک بسیار دشوار است زیرا بازی با سرعت بالا و موقعیتهای فراوان گلزنی همراه است.[۱۱] در بیسبال نیز واژهٔ «شاتاوت» برای بازیای استفاده میشود که تیم حریف موفق به کسب امتیاز (Run) نمیشود.[۱۲]
در فرهنگ عامه
[ویرایش | اشتراکگذاری]گل پاک در میان هواداران فوتبال، نمادی از «استحکام»، «تمرکز» و «اعتماد» به دفاع تیمی است. بسیاری از تیمها هنگام ثبت گل پاک، در شبکههای اجتماعی خود از هشتگهایی مانند #CleanSheet و #گل_پاک استفاده میکنند. همچنین برخی باشگاهها برای دروازهبانهایی که در چند بازی پیاپی گل پاک دارند، پاداش مالی یا افتخاری در نظر میگیرند.[۱۳]
جستارهای وابسته
[ویرایش | اشتراکگذاری]منابع
[ویرایش | اشتراکگذاری]- ↑ «فرهنگستان: گل پاک، معادل مصوب کلین شیت است». خبرگزاری صدا و سیما. دریافتشده در ۲۰۲۵-۰۴-۰۸.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ "The origin of the term clean sheet". Encyclopedia Britannica (in English). Retrieved 2025-04-08.
- ↑ «What is a clean sheet in football?». Goal. دریافتشده در ۲۰۲۵-۰۴-۰۸.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «Top Goalkeepers with the Most Clean Sheets». Transfermarkt. دریافتشده در ۲۰۲۵-۰۴-۰۸.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «جایزه دستکش طلایی برای بهترین دروازهبان لیگ برتر». BBC Sport. دریافتشده در ۲۰۲۵-۰۴-۰۸.
{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «Why Clean Sheets Matter in Modern Football». The Analyst. دریافتشده در ۲۰۲۵-۰۴-۰۸.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «Casilas sets new clean sheet record». UEFA. دریافتشده در ۲۰۲۵-۰۴-۰۸.
{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «Petr Cech: Premier League Clean Sheets Record». Premier League. دریافتشده در ۲۰۲۵-۰۴-۰۸.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «La Liga Clean Sheet Leaders». La Liga. دریافتشده در ۲۰۲۵-۰۴-۰۸.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «Buffon's career clean sheet stats». Football Italia. دریافتشده در ۲۰۲۵-۰۴-۰۸.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «Shutout in Ice Hockey». NHL. دریافتشده در ۲۰۲۵-۰۴-۰۸.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «Shutout Definition in Baseball». MLB. دریافتشده در ۲۰۲۵-۰۴-۰۸.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «The psychology of keeping a clean sheet». Sports Psychology Today. دریافتشده در ۲۰۲۵-۰۴-۰۸.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده)
پانویس
[ویرایش | اشتراکگذاری]پیوند به بیرون
[ویرایش | اشتراکگذاری]منابع
[ویرایش | اشتراکگذاری]- واژه بهینبان در (وبنگار= 'معنای واژه … ؟' آدرس= "meaning-word" در سرویس میهنبلاگ.کام- 'پست شماره= ۲۰۲')
 | این یک مقالهٔ خرد ورزش است. میتوانید با گسترش آن به ویکیپدیا کمک کنید. |