گلیم قشقایی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

گلیم قشقایی یکی از طرح‌های بافت گلیم است که بدست ایل قشقایی بافته می‌شود. مهمترین تولیدکننده گلیم قشقایی، دره شوری‌ها هستند.

گلیم قشقایی در آبان سال ۱۳۹۲ موفق به دریافت نشان اصالت یونسکو شد.[۱]

ویژگی‌ها[ویرایش]

گلیم قشقایی قدرت و انرژی بالایی دارد که کمتر مشابه آن را در موارد دیگر می‌توان یافت. استفاده معدود از نگاره‌ّای کوچک و برخی تشابهات دیگر، بعضاً بیننده را به یاد گلیم‌های ترک‌بافتی همچون گلیم شاهسون می‌اندازد. این گلیم‌ها داراری برش چاک‌دار بوده و گاه در آنها از تارهای نخی و پشم طبیعی قهوه‌ای استفاده می‌شود. عشایر قشقایی تنها ایلی هستند که هم از نخ و هم از پشم برای بافتن گلیم استفاده می‌کنند. بطور سنتی گلیم‌ها از پشم بافته می‌شود به جز در هند که از نخ برای بافتن گلیم استفاده می‌شود.[۲]

در آن از رنگ‌های تند و روشن بیشتر از رنگ‌های تیره و سنگین (سرمه‌ای، قهوه‌ای و یشمی) استفاده می‌شود. معمولاً شامل چهار گروه نقش‌مایه است[۳]:

  • اشکال منظم هندسی. مانند: سرمه‌دان، چهارخال، شبه‌مَعْقِلی
  • تکرار یک نگاره خاص که می‌تواند با رنگ‌های مثبت و منفی همراه باشد. مانند: آیت آل (دست سگ)، خراسانی، تهرانی
  • نقش‌مایه‌های با هویت مستقل که ترکیب چندین نگاره‌اند. مانند: چین (گردگل)، قزل قیچی، آلماگل (گل سیب)، شانه، قیچی، شوشتری، آقاجری، لاک‌پشت، عربی، دوقاناق (دو بال)، نمکدان، یاقْلُق (دستمال)، چهار ماهی، خاک‌انداز، پروانه
  • نقش‌مایه‌های حاشیه‌ای. مانند: نقش اشکالی، کف ساده، محرمات، خشتی و قابی.

عمده‌ترین نقش‌مایه‌های گلیم قشقایی، لچک ترنج و محرمات است. شیوه رنگ‌بندی و نقوش ترنج‌دار این دست‌بافته از فضای رنگی‌ای برخوردار است که موجب تفکیک نقش‌ها از هم می‌شود. طرح‌های این گلیم ساده هستند و عمدتاً دارای حاشیه مداخل است و نقوش ریز و ساده ای دارد و از رنگ‌بندی شاد و سرزنده‌ای برخوردار است.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. «گلیم قشقایی نشان اصالت یونسکو گرفت». افسانه‌آنلاین، ۸ آبان ۱۳۹۲. بازبینی‌شده در ۴ اسفند ۱۳۹۲. 
  2. «عوامل مؤثر بر شکل‌گیری و پیدایش نقوش گلیم قشقایی» (PDF). بازبینی‌شده در ۴ اسفند ۱۳۹۲. 
  3. «گلیم قشقایی». پورتال اتحادیه فرش دستباف ایران در ژاپن، ۲۷ آوریل ۲۰۱۲. بازبینی‌شده در ۴ اسفند ۱۳۹۲.