گلسنگ

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
"گلسنگ‌ها، از کتاب «اَشکال هنری طبیعت»، نوشتهٔ ارنست هاکل در سال ۱۹۰۴.

گُلسَنگ‌ها موجوداتی هستند ریسه‌دار که از هم‌زیستی قارچ‌ها و مواد زندهٔ نورساختی (عامل فتوسنتز) پدید می‌آیند. این مواد زنده معمولاً یا جلبک‌های سبز و سبز آبی یا فقط جلبک‌های سبز آبی (cyanophesea) هستند.[۱][۲] ویژگی‌های گلسنگ با ویژگی‌های مواد زندهٔ تشکیل‌دهندهٔ آن به طور کلی متفاوت است. این ویژگی‌ها تا حدودی شبیه ویژگی‌های گیاهان است ولی گلسنگ‌ها گیاه نیستند.

این گیاهان روی سنگ‌ها، صخره‌ها، تنهٔ درختان، ساقهٔ گیاهان و در سطح زمین می‌رویند. درواقع ساکنین خاک محسوب نمی‌شوند و در نقاط کوهستانی، مناطق قطبی و در شرایط نامناسب برای رویش سایر گیاهان می‌رویند.[۳]

بعضی از گلسنگ‌ها در طول سال فقط ۱ میلی‌متر رشد می‌کنند این گیاه می‌تواند تا ۴۰۰۰ سال عمر کند. بیشتر گلسنگ‌ها به سرعت توسط هوای آلوده از بین می‌روند. قرنهاست که گلسنگ‌ها به عنوان رنگ مو و منبع رنگ کننده‌ها استفاده می‌شوند.

در حدود ۱۳۵۰۰ گونه گلسنگ وجود دارد. این گیاه در سراسر جهان به چشم می‌خورد و می‌تواند در دمای منفی ۶۰ درجه سانتیگراد (منفی ۷۶ درجه فارنهایت) زنده بماند بسیاری از گلسنگ‌ها در مناطق مرطوب زندگی می‌کنند اما فقط یک گونه از این گیاه در آب زندگی می‌کند.[۴]

گلسنگها بسیار بادوام هستند احتمالاً به این دلیل که می‌توانند به سرعت خشک شوند و به یک حالت مقاوم یا دوره کمون وارد شوند. در شبیه‌سازی انجام شده مربوط به زندگی در مریخ در مرکز هوافضای آلمان نشان داده شد که گلسنگ‌ها می‌توانند تا ۳۴ روز در مریخ زنده مانده و فتوسنتز کنند.[۵]

گلسنگ‌ها اولین موجودات پر سلولی بودند که به خشکی وارد شدند. به گلسنگ‌هایی که شبیه بوته یا برگ باشند ابرگلسنگ(انگلیسی: macrolichens) و به بقیه گلسنگ‌ها خرده‌گلسنگ (انگلیسی: microlichens) گفته می‌شود.

نگارخانه[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. ویکی‌پدیای انگلیسی، بازدید ۵ مه ۲۰۰۷.
  2. Spribille, Toby; Tuovinen, Veera; Resl, Philipp; Vanderpool, Dan; Wolinski, Heimo; Aime, M. Catherine; Schneider, Kevin; Stabentheiner, Edith; Toome-Heller, Merje (2016-07-21). "Basidiomycete yeasts in the cortex of ascomycete macrolichens". Science (in English) 353: aaf8287. ISSN 0036-8075. PMID 27445309. doi:10.1126/science.aaf8287. 
  3. وب‌گاه آفتاب، بازدید ۵ مه ۲۰۰۷.
  4. تالار سایت ایران پردیس، بازدید 1 فوریه 2010.
  5. Baldwin, Emily (26 April 2012). "Lichen survives harsh Mars environment". Skymania News. Retrieved 27 April 2012.