گذر عطارد

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
گذر عطارد
گذر ۲۰ اردیبهشت ۱۳۹۵، عطارد نقطه گرد و کوچک سمت چپ میانه قرص خورشیداست. لکه خورشیدی نیز در میانه و با ابعاد بزرگتر در بالاتر از میانه خورشید دیده می شود. (قابل بزرگنمایی و وضوح بیشتر)
جستارهای وابسته: گذر (ستاره‌شناسی) و گذر زهره

گذر عطارد یا گذر تیر به پدیده عبور سیاره عطارد از مقابل قرص خورشید (از دید زمین) گفته می‌شود.

سیاره عطارد (سیاره تیر) نیز مانند سیاره زهره از سیارات داخلی مدار زمین است و بین زمین و خورشید قرار گرفته و از ناظر زمینی موجب گذر قرص آن از خورشید می‌گردد. عبور عطارد فقط در اردیبهشت ماه (ماه مه) یا آبان ماه (ماه نوامبر) روی می‌دهد؛ و علت ندرت این عبورها (که در هر قرن تا ۱۳بار روی می‌دهند) به این علت است که زاویه میل مدار آن با مدار زمین (۷درجه) سبب می‌شود که سیاره معمولاً یا از شمال یا از جنوب خورشید بگذرد. اندازه‌گیری‌های دقیق عبورهای عطارد نه فقط برای تعیین دقیق مدار عطارد بلکه برای محاسبه دوره تناوب حرکت وضعی زمین نیز به کار می‌آید.

قطر زاویه‌ای عطارد ۲۰ثانیه قوسی و خورشید حدود ۳۰دقیقه (نیم درجه) قوسی است. در گذر، عطارد به اندازه یک لکه گرد و سیاه بر قرص خورشید نمایان می‌شود در حالیکه قرص ۱۵۰ برابر بزرگتر از عطارد در زاویه دید قرار دارد. اولین گذر عطارد ثبت شده مربوط به سال ۱۶۳۱ است. در گذرهایی که در اردیبهشت رخ می‌دهد، به دلیل نزدیکتر بودن عطارد به زمین نسبت به گذرهای آبان ماه، اندازه ظاهری عطارد نسبتاً بزرگتر است. از زمان‌سنجی و ثبت دقیق گذر برای تعیین دقیق تر مدار عطارد و فاصله این سیاره از زمین استفاده می‌شود. تعیین اندازه لکه یا زبانه‌ها از دیگر مواردی است که از داد ه‌های رصدی قابل محاسبه است. تهیه و ارسال گزارش دقیق نیز اهمیت ویژ ه‌ای دارد.

وسیله رصد[ویرایش]

مشاهده گذر عطارد تنها با استفاده از وسایل اپتیکی (دوربین دوچشمی مناسب یا تلسکوپ) مجهز به فیلتر ایمن مخصوص صورت می‌گیرد. به هیچ وجه نباید با چشم غیرمسلح به خورشید نگاه کرد، چون شدت نور خورشید و همچنین پرتوی فرابنفش آن آسیب جدی به چشم انسان وارد می‌کند. همچنین استفاده از وسایل اپتیکی تنها باید با فیلتر مخصوص صورت بگیرد در غیر این صورت موجب کوری فوری و کلی می‌شود. به هیچ عنوان نباید از عینک‌های آفتابی معمولی برای رصد خورشید استفاده کرد.

گذرها[ویرایش]

گذرهای تاریخی عطارد:

  • ۱۰۱۰ (۱۶۳۱ میلادی) اولین گذر ثبت شده
  • ۱۳۸۲ (۲۰۰۳ میلادی)؛ از ایران هم قابل رویت بود
  • ۱۳۹۵ (۲۰۱۶ میلادی)؛ قابل رویت از ایران
  • ۱۳۹۸ (۲۰۱۹ میلادی)؛ در مناطق غربی ایران مشاهده خواهد
  • ۱۴۱۱ (۲۰۲۲ میلادی)
  • ۱۴۱۸ (۲۰۳۹ میلادی)
  • ۱۴۲۸ (۲۰۴۹ میلادی)

گذر ۲۰ اردیبهشت ۱۳۹۵[ویرایش]

گذر اخیر سیاره عطارد دوشنبه ۲۰ اردیبهشت ۱۳۹۵ (۹ مه ۲۰۱۶) که از ساعت ۱۵:۴۱ تا ۲۳:۱۰ به وقت تهران رخ می‌دهد. در این پدیده گذر سایه عطارد از برابر قرص خورشید به کمک وسایل اپتیکی مجهز به فیلتر مخصوص تضعیف شدت نور و ضد اشعه مضر خورشید در ساعات روز قابل رویت است. این گذر در بیشتر نقاط دنیا به صورت کامل یا نیمه دیده می‌شود و فقط از استرالیا و جنوب شرقی‌ترین نقاط آسیا قابل مشاهده نیست.[۱]

در ایران از آغاز تا نیمی از گذر (هنگام غروب) قابل مشاهده است.

منابع[ویرایش]