گبول

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
Gabol
گبول بلوچ
کل جمعیت
[۱]300,000
مناطق با جمعیت قابل توجه
 پاکستان
 ایران
 کردستان
 ارمنستان
 ترکیه
 سوریه
 هند
زبان‌ها
بلوچی، فارسی، سندھی، سرائیکی، کردی
دین
اسلام
گروه‌های قومی مرتبط
Other مردم بلوچ

مردم گبول یکی از اقوام ایرانی‌تبار ساکن در پاکستان، ایران، هستند. مردم گبول به زبان بلوچی سخن می‌گویند، که یکی از زبان‌های شاخه شمال غربی زبان‌های ایرانی است. بیشتر مردم گبول، مسلمان اهل سنت هستند. گبول از رزمجو ساکن در کنارک شهرستان چاه بهار، در ۲۹۰۰۰گزی شمال باختری چاه بهار و ۳۰۰۰گزی باختر شوسه ٔ چاه بهار به ایرانشهر. جلگه و گرمسیر مالاریائی و سکنه ٔ آن ۱۵۰ تن، زبان آنان بلوچی، فارسی . آب آن از چاه و باران . محصول آن غلات و لبنیات . شغل مردم زراعت و گله داری است . راه مالرو دارد.[۲]

پس منظر[ویرایش]

گبول شهر:[۳]

گبول، شهرِ کُهن در مرکزِ بابل باستان بر کرانۂ شرقی است۔ نامِ گبول بر گرفته از نامِ قبیله ای آرامی موسوم به گمبولو(گبول) است که در اواخر هزارئه2 ق۔م در فاصله ء سال های (1083-1062) ق۔م به ناحیه ای میان دجله سفلا و مرز ایلامیها و کلدانیها مهاجرت کردند و در آنجا ساکن شدند و نام قبیلۂ خود را بر آن منطقه نهادند۔ این نام را برخی خاور شناسان در سدئه 13ق/ 19 م به اشتباه جنبیل نوشته اند۔ در منابعِ اسلامی از این شهر به نامِ جبول(Jabbul) یاد شُده است ۔ شهرتِ این شهر به رُوزگارِ بَاستان باز می گردد۔ گبول در رُوزگارِ آشوریان به سببِ موقعیت راهبر دی اش در نبردها ی آشوریان با بابلیها و ایلامیها، اهمیت بسیار داشت۔

بر اَساس نوشته های جغرافیه نگاران و مؤرخین سده های نخستین اسلامی۔ گبول شهر در کرانۂ شرقی رُود دجله ، جنوب رُود نهروان، در جائے که به دجله پیوند می خورده در نزدیکی جرجرایا واقع بوده است۔ در آن رُوزگار از گبول به عنوان شهری آباد، پُر جمیعت و پُر رونق که در آن بسیاری از صنعت گران و معماران مدینۃ السلام به سر می بردند، یاد شده است۔ اما به تدریج از سده 6ق/ 12م به بعد از رونق آن کاسته شده است۔

حازمی مؤلف سدئه 6ق/ 12م آن جا را شهر’’ کوچک‘‘ در نزدیکی واسط ذکر کرده و یاقوت در اوائلِ سدئه 7 ق از آن بَه عُنوانِ ’’ قریه ای بزرگ‘‘ یاد کرده است۔ ابنِ عبدالمنعم حمیری در اواخر سده 9ق/ 15م، به مسجد و بازار آن اشاره کرده است۔ بقایای باستانی گبول تا اوائل سدئه 13ق19/م نیز بر جا بود، اما بر اثر طغیان آب رود خانۂ دجله در فاصلۂ سال های 1833-1848 م بَه کُلّی اَز میان رَفت.

ابو الخطاب محمد بن علی بن محمد بن ابراهیم جبولی شاعر که با ابولعلاء مُعرّیٰ مشاعره ای مشهور داشته است، همچنین ابو عمران موسیٰ بن اسماعیل جبولی و حکم بن سلیمان جبولی بَه این شهر منسوب اند.

گبول روستا:[۴]

گبول(جبول)، روستایی تاریخی در شمالِ سوریه۔ این روستا که در عهدِ باستان گبول خوانده می شد ۔ در 35 کیلو متری حلب ، در10کیلو متری شهر کویرس شرقی، در مصب رود خانۂ ذهب و در کنار دریاچۂ نمک گبول جائے دارد۔ قسمتِ اعظم آب این دریاچه از رود خانۂ ذهب تأمین می شود۔ در زمان پر آبی دریاچه، پرندگانِ بسیاری در کنار آن تجمع می کند۔ کشاورزی در روستای گبول رونق فراوان دارد۔ گندم، جو، انگور و انار از محصولاتِ کشاورزی آنجا ست۔ دامداری نیز در آن جا رائج است ۔ همچنین استحصالِ نمک ، از دیگر در آمد های اقتصادی این روستا است۔ دیرینگی زیست انسان در گبول به مهاجرتِ آرامیها در اواخر هزارئه 2 ق۔م باز می گردد۔ تاریخِ گبول با تاریخِ منطقۂ حلب پیوستگی دارد۔این روستا به سبب داشتن نمک فراوان در گزشته از اهمیتِ اقتصادی زیادی بر خوردار بوده، و این امر سبب شده است تا گبول بر خلافِ بسیاری از شهر های باستانی منطقۂ حلب ، به حیات خود ادامه دهد۔

هر چند که نامِ گبول در منابعِ تاریخی و جغرافیائی سده های نخستن اسلامی نیامده، اما در سدئه 7ق/ 13م یاقوت آن را روستائی در کنار دریاچۂ (نمکزار)حلب ذکر کرده است که دو رود ’’بطنان‘‘ و ’’ذهب‘‘ به آن فرومی ریختند۔ در آن رُوزگار از این رُوستا نمک فراوانی اِستخراج، و به دیگر نقاط شام و بعضی از نقاط جزیره صادر می شد۔ یاقوت در آمد حاصل از فروشِ نمک در گبول را سالانه 120 هزار درهم آورده است۔ گبول سدئه 7ق13/م از اعمالِ حلب به شمار می رفته، و تحت ’’ سیطرئه ایوبیان‘‘ حلب بوده است۔ به گزارشِ برخی از منابع، قبایل ساکن در گبول در نیمئه دوم سدئه 13ق19/م ، در رُوزگارِ ’’سلطۂ عثمانیان‘‘ بَر منطقه ، از آنان نا فرمانی می کردند۔ غزی در اوائلِ سدئه 14ق20/م به گروهی از شاذلیها که در گبول زندگی می کردند، اشاره کرده است۔ به گزارش او در آنجا شخصی بوده است که متن تورات را پس از گم شدن آن، بر بنی اسرائیل قرائت کرد و هر ساله گروهی از یهودیان در آنجا اجتماع می کرده اند.

منابع[ویرایش]

  1. گبول قبیلہ: آبادیوں کی تفصیلات صفحہ 191، ناشر: ادارہ تحقیق و تاریخ، علی پور۔
  2. لغت نامه دهخدا (از فرهنگ جغرافیایی ایران ج ۸)
  3. گبول, محمد عرفان، گبول قبیلہ: عہدِ قدیم سے عصرِ حاضر تک p.28 ادارہ تحقیق و تاریخ، علی پور
  4. گبول, محمد عرفان، گبول قبیلہ: عہدِ قدیم سے عصرِ حاضر تک p.30 ادارہ تحقیق و تاریخ، علی پور