گبول

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
Gabol
گبول بلوچ
کل جمعیت
[۱]۳۰۰٬۰۰۰
مناطق با جمعیت قابل توجه
 پاکستان
 ایران
 کردستان
 ارمنستان
 ترکیه
 سوریه
 هند
زبان‌ها
بلوچی، فارسی، سندهی، سرائیکی، کردی
دین
اسلام
گروه‌های قومی مرتبط
Other مردم بلوچ

مردم گبول یکی از اقوام ایرانی‌تبار ساکن در پاکستان، ایران، هستند. مردم گبول به زبان بلوچی سخن می‌گویند، که یکی از زبان‌های شاخه شمال غربی زبان‌های ایرانی است. بیشتر مردم گبول، مسلمان اهل سنت هستند. گبول از رزمجو ساکن در کنارک شهرستان چاه بهار، در ۲۹۰۰۰گزی شمال باختری چاه بهار و ۳۰۰۰گزی باختر شوسهٔ چاه بهار به ایرانشهر. جلگه و گرمسیر مالاریائی و سکنهٔ آن ۱۵۰ تن، زبان آنان بلوچی، فارسی. آب آن از چاه و باران. محصول آن غلات و لبنیات. شغل مردم زراعت و گله داری است. راه مالرو دارد.[۲]

پس منظر[ویرایش]

گبول شهر:[۳]

گبول، شهرِ کُهن در مرکزِ بابل باستان بر کرانۂ شرقی است. نامِ گبول بر گرفته از نامِ قبیله ای آرامی موسوم به گمبولو (گبول) است که در اواخر هزارئه۲ ق. م در فاصلهٔ سال‌های (۱۰۸۳–۱۰۶۲) ق. م به ناحیه ای میان دجله سفلا و مرز ایلامیها و کلدانیها مهاجرت کردند و در آنجا ساکن شدند و نام قبیلۂ خود را بر آن منطقه نهادند. این نام را برخی خاور شناسان در سدئه ۱۳ق/ ۱۹ م به اشتباه جنبیل نوشته‌اند. در منابعِ اسلامی از این شهر به نامِ جبول(Jabbul) یاد شُده است. شهرتِ این شهر به رُوزگارِ بَاستان بازمی‌گردد. گبول در رُوزگارِ آشوریان به سببِ موقعیت راهبر دی اش در نبردها ی آشوریان با بابلیها و ایلامیها، اهمیت بسیار داشت.

بر اَساس نوشته‌های جغرافیه نگاران و مؤرخین سده‌های نخستین اسلامی. گبول شهر در کرانۂ شرقی رُود دجله، جنوب رُود نهروان، در جائی که به دجله پیوند می‌خورده در نزدیکی جرجرایا واقع بوده است. در آن رُوزگار از گبول به عنوان شهری آباد، پُر جمیعت و پُر رونق که در آن بسیاری از صنعت گران و معماران مدینۃ السلام به سر می‌بردند، یاد شده است. اما به تدریج از سده ۶ق/ ۱۲م به بعد از رونق آن کاسته شده است.

حازمی مؤلف سدئه ۶ق/ ۱۲م آن جا را شهر’’ کوچک‘‘ در نزدیکی واسط ذکر کرده و یاقوت در اوائلِ سدئه ۷ ق از آن بَه عُنوانِ ’’ قریه ای بزرگ‘‘ یاد کرده است. ابنِ عبدالمنعم حمیری در اواخر سده ۹ق/ ۱۵م، به مسجد و بازار آن اشاره کرده است. بقایای باستانی گبول تا اوائل سدئه ۱۳ق۱۹/م نیز بر جا بود، اما بر اثر طغیان آب رود خانۂ دجله در فاصلۂ سال‌های ۱۸۳۳–۱۸۴۸ م بَه کُلّی اَز میان رَفت.

ابو الخطاب محمد بن علی بن محمد بن ابراهیم جبولی شاعر که با ابولعلاء مُعرّیٰ مشاعره ای مشهور داشته است، همچنین ابو عمران موسیٰ بن اسماعیل جبولی و حکم بن سلیمان جبولی بَه این شهر منسوب اند.

گبول روستا:[۴]

گبول (جبول)، روستایی تاریخی در شمالِ سوریه. این روستا که در عهدِ باستان گبول خوانده می‌شد. در ۳۵ کیلومتری حلب، در۱۰کیلومتری شهر کویرس شرقی، در مصب رود خانۂ ذهب و در کنار دریاچۂ نمک گبول جائی دارد. قسمتِ اعظم آب این دریاچه از رود خانۂ ذهب تأمین می‌شود. در زمان پرآبی دریاچه، پرندگانِ بسیاری در کنار آن تجمع می‌کند. کشاورزی در روستای گبول رونق فراوان دارد. گندم، جو، انگور و انار از محصولاتِ کشاورزی آنجا ست. دامداری نیز در آن جا رائج است. همچنین استحصالِ نمک، از دیگر درآمدهای اقتصادی این روستا است. دیرینگی زیست انسان در گبول به مهاجرتِ آرامیها در اواخر هزارئه ۲ ق. م بازمی‌گردد. تاریخِ گبول با تاریخِ منطقۂ حلب پیوستگی دارد. این روستا به سبب داشتن نمک فراوان در گزشته از اهمیتِ اقتصادی زیادی بر خوردار بوده، و این امر سبب شده است تا گبول بر خلافِ بسیاری از شهرهای باستانی منطقۂ حلب، به حیات خود ادامه دهد.

هر چند که نامِ گبول در منابعِ تاریخی و جغرافیائی سده‌های نخستن اسلامی نیامده، اما در سدئه ۷ق/ ۱۳م یاقوت آن را روستائی در کنار دریاچۂ (نمکزار) حلب ذکر کرده است که دو رود ’’بطنان‘‘ و ’’ذهب‘‘ به آن فرومی ریختند. در آن رُوزگار از این رُوستا نمک فراوانی اِستخراج، و به دیگر نقاط شام و بعضی از نقاط جزیره صادر می‌شد. یاقوت درآمد حاصل از فروشِ نمک در گبول را سالانه ۱۲۰ هزار درهم آورده است. گبول سدئه ۷ق۱۳/م از اعمالِ حلب به شمار می‌رفته، و تحت ’’ سیطرئه ایوبیان‘‘ حلب بوده است. به گزارشِ برخی از منابع، قبایل ساکن در گبول در نیمئه دوم سدئه ۱۳ق۱۹/م، در رُوزگارِ ’’سلطۂ عثمانیان‘‘ بَر منطقه، از آنان نا فرمانی می‌کردند. غزی در اوائلِ سدئه ۱۴ق۲۰/م به گروهی از شاذلیها که در گبول زندگی می‌کردند، اشاره کرده است. به گزارش او در آنجا شخصی بوده است که متن تورات را پس از گم شدن آن، بر بنی اسرائیل قرائت کرد و هر ساله گروهی از یهودیان در آنجا اجتماع می‌کرده‌اند.

منابع[ویرایش]

  1. گبول قبیله: آبادیوں کی تفصیلات صفحه 191، ناشر: اداره تحقیق و تاریخ، علی پور.
  2. لغت نامه دهخدا (از فرهنگ جغرافیایی ایران ج ۸)
  3. گبول، محمد عرفان، گبول قبیله: عهدِ قدیم سی عصرِ حاضر تک p.28 اداره تحقیق و تاریخ، علی پور
  4. گبول، محمد عرفان، گبول قبیله: عهدِ قدیم سی عصرِ حاضر تک p.30 اداره تحقیق و تاریخ، علی پور