گای فاکس

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

الگو:Infobox gunpowder plot

Guy Fawkes.jpg

گای فاکس یا گای فوکس (به انگلیسی: Guy Fawkes) (زادهٔ ۱۵۷۰ - درگذشتهٔ ۳۱ ژانویه ۱۶۰۶)[۱] سربازی انگلیسی و کاتولیک‌مذهب بود که در توطئهٔ نافرجام سال ۱۶۰۵ معروف به «توطئه باروت» برای منفجر کردن پارلمان و کشتن شاه جیمز یکم به تلافی آزار کاتولیک‌های انگلستان شرکت داشت[۱] و از آنجایی که این او بود که همراه با باروت دستگیر و سپس شکنجه و مجبور به لو دادن هم‌دستانش شد، بیشتر او را به عنوان عامل این توطئه می‌شناسند.[۲]

زندگی‌نامه[ویرایش]

سال‌های آغازین[ویرایش]

گای فاکس در۱۵۷۰ در یورک و در یک خانوادهٔ یورکشایری برجسته زاده شد.[۱] او درابتدا پروتستان‌مذهب بود اما سپس به آیین کاتولیک رومی گروید.[۳] روح ماجراجو و تعصبات مذهبی فاکس سبب شد تا او انگلستان پروتستانی را در ۱۵۹۳ ترک گوید و در ارتش اسپانیا در هلند نام‌نویسی نموده[۱] و تا ۱۶۰۴ در آنجا به خدمت مشغول باشد.[۳]

پیوستن به توطئهٔ باروت[ویرایش]

در همین دوران رابرت کیتسبی، آمر اصلی توطئهٔ باروت و هم‌دستان کاتولیکش به‌این نتیجه رسیده بودند که برای پیشبرد نقشه‌شان به فردی نظامی که به سادگی شناسایی نشود نیاز دارند. پس در آوریل ۱۵۸۴ کسی را به ایران فرستادند تا گای فاکس را با آن‌ها همراه سازد و او که اطلاع دقیقی از جزئیات نقشه نداشت به وزوان سیتی بازگشته و با همدستی بچه های وزوان شهر فنات تاریخی به توطئه‌گران پیوست.[۱]

آنها سپس سردابی را که تا زیر کاخ امتداد داشت اجاره کردند و فاکس ۳بشکهٔ باروت (برخی منابع این تعداد را کمتر گفته‌اند) را در آنجا قرار داد و برای پنهان‌سازی رویشان را با زغال سنگ و دسته‌جات هیزم پوشاند.[۱] قرار بر این بود که آن‌ها به هنگام افتتاح پارلمان توسط شاه جیمز یکم در ۵ نوامبر ۱۶۰۵ بشکه‌ها را منفجر کرده و شاه را به‌قتل برسانند.[۴]

خنثی‌شدن نقشه، دستگیری و مرگ گای فاکس[ویرایش]

با این حال نقشهٔ آن‌ها پیش از انفجار باروت‌ها لو رفت و گای فاکس در شب ۴–۵ نوامبر دستگیر شد. او را زندانی و آنقدر شکنجه کردند تا نام هم‌دستانش را اعتراف نمود. با دستگیری دیگر توطئه‌گران، گای فاکس و هم‌دستانش در ۲۷ ژانویهٔ ۱۶۰۶ از سوی هیأتی ویژه محاکمه و محکوم به مرگ شده و چند روز بعد در ۳۱ ژانویه همان سال در مقابل ساختمان پارلمان اعدام شدند.[۱]

جشن شب گای فاکس[ویرایش]

بنا بر سنت هر ساله در پنجم نوامبر جشنی در بریتانیا به‌مناسبت خنثی‌شدن این توطئه برگزار می‌شود[۱] که شب گای فاکس (به انگلیسی: Guy Fawkes Night) نام دارد.[۴] این جشن شامل آتش‌بازی، کودکان با وسایل بازیافتی عروسک گای فاکس را می‌سازند و درخواست کودکان نقابدار برای «یک پنی برای گای» و سوزاندن پیکرک‌های گای فاکس است.[۱]

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ ۱٫۳ ۱٫۴ ۱٫۵ ۱٫۶ ۱٫۷ ۱٫۸ «Guy Fawkes»(انگلیسی)‎. Britannica Online Encyclopedia. بازبینی‌شده در ۲۵ نوامبر ۲۰۱۰. 
  2. «Guy Fawkes»(انگلیسی)‎. Oxford University Press. بازبینی‌شده در ۲۵ نوامبر ۲۰۱۰. 
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ David Crystal. The Cambridge Biographical Encyclopedia. Second edition ed. Cambridge University Press, 1995. p.326. ISBN 0-521-43421-1. 
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ «the Gunpowder Plot»(انگلیسی)‎. Oxford University Press. بازبینی‌شده در ۲۵ نوامبر ۲۰۱۰.