گاه‌شمار کیهان‌شناسی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو

این گاه‌شمار نظریه‌ها و اکتشافات کیهان شناسی، یک گاه‌نگاری از روند گسترش درک انسان از کیهان در خلال دو هزاره اخیر است. نظریات نوین کیهان‌شناسی به دنبال شکل‌گیری شاخه علمی کیهان‌شناسی فیزیکی پدیدار شدند.

پیش از سال ۱۹۰۰ میلادی[ویرایش]

  • قرن ۱۶ پیش از میلاد - در کیهان‌شناسی مردم بین‌النهرین، زمین تخت و در اقیانوس کیهانی غوطه‌ور است.[۱]
  • قرن ۱۲ پیش از میلاد - ریگ‌ودا سروده‌هایی کیهانی منتشر می‌سازد، به‌ویژه در سرود ناسادیا سوکتا در کتاب دهم که پیدایش گیتی را توصیف می‌کند که از هیرانی‌یاگاربا (تخم طلایی) پدید آمده‌است.
  • قرن ۶ پیش از میلاد - در نقشه بابلی‌ها از جهان، زمین در یک اقیانوس کیهانی احاطه شده با هفت جزیره که در اطراف آن به شکل یک ستاره هفت‌پر قرار گرفته‌اند.
  • قرن ۴ پیش از میلاد - ارسطو یک جهان زمین-مرکز را پیشنهاد داد که در آن زمین ثابت است و گیتی از نظر اندازه متناهی اما از نظر زمانی نامتناهی است.
  • قرن ۳ پیش از میلاد - آریستارخوس ساموسی نظریه جهان خورشید-مرکز را ارائه داد.
  • قرن ۳ پیش از میلاد - ارشمیدس در مقاله «ماسه‌شماری» قطر کیهان را بر حسب استادیون محاسبه نمود که معادل دو سال نوری بود.
  • قرن ۲ پیش از میلاد - سلوکوس سلوکیه‌ای نظریه آریستارخوس را با استفاده از پدیده جزر و مد برای توضیح مرکزیت خورشید گسترش داد.
  • قرن ۲ پس از میلاد - بطلمیوس یک جهان زمین-مرکز را پیشنهاد می‌دهد که در آن خورشید و ماه و سیارات قابل رویت به دور زمین می‌گردند.
  • قرون ۵ تا ۱۱ پس از میلاد - بسیاری از اخترشناسان نظریه مرکزیت خورشید را ارائه دادند. از جمله این اخترشناسان می‌توان به آریابهاتا، [[ابومعشر بلخی[۲]]] و ابوسعید سجزی اشاره نمود.
  • قرن ۶ پس از میلاد - جان فیلاپنس جهانی از نظر زمانی متناهی را پیشنهاد می‌دهد و فرضیه یونانیان باستان در مورد نامتناهی بودن جهان به چالش می‌کشد.
  • قرن ۸ پس از میلاد - کیهان‌شناسی هندوی پورانی که در آن جهان در چرخه تکراری آفرینش، نابودی و آفرینش مجدد می‌گردد که هر چرخه ۴.۳۲ میلیارد سال طول می‌کشد.
  • قرن ۹ تا ۱۲ پس از میلاد - ابویوسف کندی، سعادیا گائون و ابوحامد محمد غزالی از مفهوم جهان با گذشته محدود دفاع کرده و دو استدلال منطقی در رد مفهوم گذشته بی‌نهایت ارائه دادند که یکی از آن‌ها بعدها توسط ایمانوئل کانت استفاده شده.
  • سال ۹۶۴ - عبدالرحمان صوفی، اخترشناس ایرانی نخستین رصد کهکشان زن برزنجیر و ابر ماژلانی بزرگ را در کتاب صورالکواکب ثبت می‌نماید، نخستین کهکشان به غیر از کهکشان راه شیری که از زمین مشاهده شد.
  • قرن ۱۲ پس از میلاد - فخر رازی کیهان‌شناسی اسلامی را مورد بحث قرار می‌دهد و عقاید ارسطو در مورد مرکزیت زمین رد کرده و در تقسیر آیه قرآنی «ستایش از آن خدایی است که پروردگار جهان‌ها است» بحث می‌کند که این جهان هزاران هزار جهان دیگر در ورای آن دارد که هریک از قبلی بزرگتر و پرجرم‌تر است و همه آن‌ها مشابه‌اند.[۳]

او نتیجه گرفت که بی‌نهایت فضای بیرونی در ورای جهان شناخته‌شده وجود دارند[۴] و ممکن است بی‌نهایت جهان وجود داشته‌باشد.[۵]

از سال ۱۹۰۰ تا ۱۹۴۹[ویرایش]

از سال ۱۹۵۰ تا ۱۹۹۹[ویرایش]

از سال ۲۰۰۰[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. Horowitz (1998), p.xii
  2. "Introduction to Astronomy, Containing the Eight Divided Books of Abu Ma'shar Abalachus". World Digital Library. 1506. Retrieved 2013-07-16.
  3. Adi Setia (2004), "Fakhr Al-Din Al-Razi on Physics and the Nature of the Physical World: A Preliminary Survey", Islam & Science, 2, archived from the original on 2012-07-10, retrieved 2010-03-02
  4. Muammer İskenderoğlu (2002), Fakhr al-Dīn al-Rāzī and Thomas Aquinas on the question of the eternity of the world, Brill Publishers, p. 79, ISBN 90-04-12480-2
  5. John Cooper (1998), "al-Razi, Fakhr al-Din (1149-1209)", Routledge Encyclopedia of Philosophy, Routledge, retrieved 2010-03-07
  • Horowitz, Wayne (1998). Mesopotamian cosmic geography. Eisenbrauns.
  • Bunch, Bryan, and Alexander Hellemans, "The History of Science and Technology: A Browser's Guide to the Great Discoveries, Inventions, and the People Who Made Them from the Dawn of Time to Today". ISBN 0-618-22123-9
  • P. Mauskopf et al.,astro-ph/9911444, Astrophys.J. 536 (2000) L59-L62.
  • A. Melchiorri et al.,astro-ph/9911445, Astrophys.J. 536 (2000) L63-L66.
  • P. de Bernardis et al., astro-ph/0004404, Nature 404 (2000) 955-959.
  • A. Readhead et al., Polarization observations with the Cosmic Background Imager, Science 306 (2004), 836-844.